5 nghị quyết ban hành theo cơ chế đặc biệt của Nghị quyết số 206 giúp tiết kiệm 23 nghìn tỷ đồng/năm

Tạo cơ sở pháp lý linh hoạt để kịp thời tháo gỡ các vướng mắc về thể chế

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI, sáng nay, 23/10, Quốc hội nghe Báo cáo về tình hình triển khai thực hiện Nghị quyết số 206/2025/QH15 về cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật (Nghị quyết số 206).

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Báo cáo tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, qua hơn 1 năm thực hiện, cơ chế ủy quyền lập pháp đặc biệt theo Nghị quyết số 206 đã phát huy hiệu quả tích cực, tạo cơ sở pháp lý linh hoạt để kịp thời tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc, điểm nghẽn về thể chế; nâng cao năng lực phản ứng chính sách, thúc đẩy cải cách thể chế, đơn giản hóa thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền và giải phóng nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Về kết quả thực hiện các nhiệm vụ theo Nghị quyết số 206, Bộ trưởng cho biết, các Bộ, cơ quan ngang Bộ đã tổ chức rà soát, xác định khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật, phân loại để xử lý theo thẩm quyền, theo trình tự sửa đổi văn bản thông thường của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) hoặc theo cơ chế đặc biệt của Nghị quyết số 206.

Theo đó, có tổng số 786 phản ánh, kiến nghị có khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật. Đến nay, đã xử lý xong 556 phản ánh, kiến nghị (trong đó có 44 phản ánh, kiến nghị được xử lý theo cơ chế đặc biệt của Nghị quyết 206); đang tiếp tục xử lý 230 phản ánh, kiến nghị (trong đó còn 2 phản ánh, kiến nghị dự kiến xử lý theo cơ chế đặc biệt của Nghị quyết số 206).

Trên cơ sở kết quả rà soát pháp luật, tổng kết, đánh giá thực tiễn triển khai thi hành pháp luật và chỉ đạo của cơ quan có thẩm quyền, Chính phủ đã xây dựng, ban hành 26 nghị quyết (từ Nghị quyết số 66.1/2025/NQ-CP đến Nghị quyết số 66.26/2026/NQ-CP) để kịp thời xử lý những khó khăn, vướng mắc gây kìm hãm, ách tắc, cản trở phát triển kinh tế - xã hội.

Trong đó, 5 nghị quyết được ban hành theo cơ chế đặc biệt của Nghị quyết số 206 về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh trong năm 2026 đã mang lại những kết quả tích cực, giúp tiết kiệm 53% về thời gian, 55% về chi phí tuân thủ, tương đương khoảng 23 nghìn tỷ đồng mỗi năm cho người dân và doanh nghiệp.

Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cũng cho biết, để đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật, 26 nghị quyết nêu trên đã đặt ra yêu cầu nghiên cứu, đề xuất sửa đổi, bổ sung 317 VBQPPL, gồm 77 luật, 1 nghị quyết của Quốc hội, 1 nghị quyết của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH), 148 nghị định, 4 quyết định của Thủ tướng Chính phủ, 83 thông tư, 2 thông tư liên tịch và 1 quyết định của Bộ trưởng.

Bên cạnh những kết quả đạt được, việc triển khai thực hiện Nghị quyết số 2026 cũng còn một số khó khăn, vướng mắc. Điển hình là công tác rà soát, xác định và xử lý khó khăn, vướng mắc tại một số cơ quan còn chậm; việc xử lý ở một số lĩnh vực còn mang tính vụ việc, thiếu tính khái quát, dự báo; tiến độ sửa đổi các VBQPPL có liên quan chưa kịp thời, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh khoảng trống pháp lý khi các nghị quyết hết hiệu lực từ ngày 1/3/2027.

Việc tổ chức thực hiện một số quy định còn khó khăn, việc hướng dẫn các trường hợp chuyển tiếp và cập nhật quy trình điện tử chưa đầy đủ, kịp thời.

Nguyên nhân chủ yếu là khối lượng công việc lớn, một số trường hợp có phạm vi liên ngành rộng, cơ chế mới chưa có tiền lệ; đội ngũ công chức làm công tác pháp chế tại một số cơ quan còn mỏng so với yêu cầu, phải đồng thời thực hiện nhiều nhiệm vụ chuyên môn, trong khi năng lực nghiên cứu, phân tích, đánh giá tác động và đề xuất phương án xử lý các vấn đề pháp lý phức tạp chưa đồng đều; điều kiện bảo đảm cho công tác rà soát, theo dõi và đề xuất hoàn thiện pháp luật còn hạn chế; công tác phối hợp tại một số cơ quan chưa kịp thời.

Trong thời gian tới, Chính phủ tiếp tục chỉ đạo quyết liệt công tác rà soát, xử lý các khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật; tập trung ưu tiên nguồn lực, đẩy nhanh tiến độ sửa đổi, bổ sung các VBQPPL có liên quan; kiện toàn đội ngũ công chức làm công tác pháp chế, tăng cường ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ rà soát, theo dõi, xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật.

Đồng thời, Chính phủ kiến nghị Quốc hội xem xét đưa vào Nghị quyết của kỳ họp nội dung đánh giá khái quát kết quả thi hành Nghị quyết số 206 và cho phép kéo dài thời gian có hiệu lực của các VBQPPL hiện hành đã ban hành theo cơ chế đặc biệt của Nghị quyết số 206 (tối đa đến ngày 31/12/2027) nhằm tạo cơ chế chuyển tiếp, giúp các cơ quan có thêm thời gian hoàn thành việc sửa đổi các văn bản có liên quan, bảo đảm tính liên tục và không tạo khoảng trống pháp lý.

Ưu tiên giải quyết dứt điểm vướng mắc tác động trực tiếp đến đầu tư, kinh doanh, vận hành bộ máy

Trình bày báo cáo thẩm tra về nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu đề nghị Chính phủ chỉ đạo các Bộ, cơ quan ngang Bộ tập trung rà soát, xác định rõ phương án, lộ trình và trách nhiệm xử lý đối với từng phản ánh, kiến nghị; ưu tiên giải quyết dứt điểm các vướng mắc tác động trực tiếp đến hoạt động đầu tư, kinh doanh, vận hành bộ máy mới, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.

Về kết quả xây dựng, ban hành và tổ chức triển khai các nghị quyết của Chính phủ theo quy định tại Nghị quyết số 206, Cơ quan thẩm tra nhận thấy, Chính phủ đã ban hành 26 nghị quyết để xử lý khó khăn, vướng mắc phát sinh trong nhiều lĩnh vực, đạt nhiều kết quả tích cực, như đã cắt giảm, đơn giản hóa hàng nghìn thủ tục hành chính, không còn yêu cầu nộp giấy tờ trong nhiều thủ tục, cắt giảm hằng trăm các điều kiện kinh doanh, giảm nhiều thời gian giải quyết thủ tục hành chính và giảm chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp. Những kết quả này đã góp phần quan trọng phát huy các nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh.

Tuy nhiên, Cơ quan thẩm tra lưu ý, thực tiễn triển khai cho thấy, việc ban hành văn bản để xử lý nhanh các khó khăn, vướng mắc thông qua việc áp dụng cơ chế đặc biệt tại Nghị quyết số 206 đặt ra nhiều thách thức trong việc bảo đảm tính khả thi, đánh giá đầy đủ tác động và điều kiện tổ chức thực hiện, dẫn đến có trường hợp văn bản sau khi ban hành phải tạm ngưng hiệu lực.

Về việc sửa đổi, bổ sung các VBQPPL để xử lý các văn bản được điều chỉnh bởi các nghị quyết của Chính phủ ban hành theo cơ chế của Nghị quyết số 206, Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị Chính phủ chỉ đạo rà soát, phân loại, xác định rõ thời hạn, mức độ chậm so với tiến độ và nguyên nhân; tính cấp thiết, thứ tự ưu tiên, cơ quan chịu trách nhiệm và thời hạn hoàn thành, nhất là đối với các văn bản cần ban hành hoặc có hiệu lực đồng thời với luật.

Về giải pháp và đề xuất, kiến nghị, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành với kiến nghị Quốc hội cho phép bổ sung nội dung đánh giá kết quả thực hiện Nghị quyết số 206 và việc kéo dài thời hạn có hiệu lực của các văn bản đã được ban hành theo cơ chế của Nghị quyết này tối đa đến ngày 31/12/2027 vào Nghị quyết kỳ họp của Quốc hội; tuy nhiên, cần chỉnh lý lại nội dung dự kiến quy định để thể hiện rõ yêu cầu hoàn thành sửa đổi, bổ sung luật, pháp lệnh bảo đảm có hiệu lực chậm nhất là ngày 1/1/2028 cho chính xác.