Bảo tồn và phát huy di sản của vùng đất “Rồng thiêng hội tụ”

Nơi đầy ắp di sản ngàn năm

Vùng đất Tây Hồ với những giá trị văn hóa lịch sử đặc sắc, được mệnh danh là vùng đất “Rồng thiêng hội tụ” với thế đất “Long phượng trình tường, phượng hoàng ẩm thủy”. Theo thuật phong thủy, xung quanh hồ là cả một vùng đất mang nhiều hình dáng các vật linh: phía đền Quán Thánh là đất hình Phượng, phía Yên Ninh là hình Rồng, phía Quảng Bá là hình Rùa, phía Quán La là hình Ngựa, phía Ngũ Xã là hình Lân. Tất cả các “linh vật” này đều chầu về hồ Tây. Hồ Tây là tâm điểm của một vùng “linh địa”.

Quanh hồ Tây là một vùng trầm tích văn hóa với các di tích lịch sử mang dấu ấn đậm nét của Kinh thành Thăng Long ngàn năm văn hiến như: Chùa Trấn Quốc, đền Quán Thánh, phủ Tây Hồ, đền Đồng Cổ... Tây Hồ có 71 di tích, trong đó, 40 di tích đã được xếp hạng và trở thành điểm đến nổi tiếng của các du khách trong và ngoài nước.

Quanh hồ còn có một dải làng nghề phục vụ cho sinh hoạt người dân kinh kỳ: Giấy dó Yên Thái, hoa đào Nhật Tân, quất cảnh Tứ Liên, trồng sen và ướp trà sen Quảng An…

Không chỉ là thắng cảnh nổi tiếng ở Thủ đô, hình thái không gian huyền ảo của hồ Tây cùng với hệ thống làng xóm chồng lớp, xen cài đã tạo nên danh thắng đặc biệt cho một vùng địa linh của đất kinh kỳ văn hiến.

Nhận thức rõ tầm quan trọng của di sản văn hóa dân tộc, trong những năm qua, phường Tây Hồ đã và đang làm tốt việc bảo vệ và phát huy giá trị các di sản văn hóa.

Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin quản lý văn hóa

Đến nay, công tác quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di tích về cơ bản được UBND phường thực hiện đúng theo quy định của Luật Di sản văn hóa và Quyết định của UBND Thành phố về Quy định quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa và danh lam thắng cảnh.

Phường Tây Hồ vừa tổ chức Hội nghị Kỷ niệm 20 năm Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam (23/11/2005 - 23/11/2025); Triển lãm trực tuyến “Hán Nôm Tây Hồ”. Theo đó, phường đã khẩn trương ban hành quyết định thành lập các Tiểu ban quản lý di tích. Kịp thời đề xuất, đầu tư bảo quản, tu bổ, tôn tạo 17 dự án, trong đó có 7 dự án đã hoàn thành thi công bằng nguồn ngân sách Nhà nước và kinh phí xã hội hóa do Nhân dân đóng góp. 100% các lễ hội trên địa bàn được tổ chức trang trọng, thiết thực, hiệu quả, phù hợp với quy mô, nội dung của lễ hội; nghi lễ được thực hiện trang nghiêm, bảo đảm theo nghi thức truyền thống, không xảy ra các hiện tượng bạo lực, phản cảm, trái với truyền thống, thuần phong mỹ tục của địa phương, dân tộc.

Phát biểu tại buổi lễ, Phó Chủ tịch UBND phường Tây Hồ Nguyễn Việt Cường ghi nhận và biểu dương các cụ cao niên, các ông, các bà trong tiểu ban quản lý di tích, các chức sắc, thủ từ, trụ trì trông nom di tích đã đóng góp tích cực trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa trên địa bàn phường thời gian qua.

Đồng chí Nguyễn Việt Cường cho biết, bước sang năm 2026 - năm bản lề quan trọng để thực hiện các mục tiêu phát triển văn hóa - xã hội, phường Tây Hồ xác định phát triển công nghiệp văn hóa là hướng đi chiến lược trong tiến trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế sang văn hóa - dịch vụ - du lịch. Phường sẽ tập trung tận dụng lợi thế không gian Hồ Tây với bề dày trầm tích văn hóa của Kinh thành Thăng Long và hệ thống di tích, cảnh quan đặc sắc, di sản độc đáo, xây dựng “Trung tâm công nghiệp văn hóa Tây Hồ” nhằm phát huy giá trị văn hóa phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Để tiếp tục phát huy giá trị di sản văn hóa trên địa bàn, Phó Chủ tịch UBND phường Nguyễn Việt Cường đề nghị các ban, ngành, đoàn thể cùng cán bộ và Nhân dân phường Tây Hồ tiếp tục quán triệt, tuyên truyền sâu rộng và triển khai thực hiện nghiêm túc, hiệu quả các chủ trương, nghị quyết, chỉ thị của Đảng về văn hóa. Tiếp tục đẩy mạnh công tác bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị di sản văn hóa trên địa bàn.

Phối hợp với Sở VH&TT Hà Nội thực hiện khảo sát, xây dựng hồ sơ đề xuất xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt đối với chùa Kim Liên, chùa Trấn Quốc. Phát huy giá trị di sản phi vật thể Quốc gia: Hội thề Trung hiếu đền Đồng Cổ, Lễ hội đình Nhật Tân, Bảo vật Quốc gia Đôi rồng đá thành bậc đình Trích Sài.

Tiếp tục thực hiện nhiệm vụ kiểm kê di sản văn hóa phi vật thể trên địa bàn. Bảo tồn, duy trì, phục dựng các lễ hội gắn với di tích lịch sử - văn hóa. Hướng dẫn tổ chức lễ hội theo đúng quy định, giữ gìn giá trị truyền thống, bảo đảm văn minh, an toàn. Đưa các tiết mục dân gian, nghi thức truyền thống vào chương trình lễ hội.

Đồng thời, tiếp tục đầu tư phát triển các ngành công nghiệp văn hóa có lợi thế: Du lịch văn hóa, làng nghề, nghệ thuật biểu diễn và trình diễn dân gian, ẩm thực, triển lãm. Xây dựng “Không gian trình diễn nghệ thuật và sinh hoạt văn hóa dân gian Tây Hồ” tại một số di tích trọng điểm nhằm bảo tồn và phát huy nghệ thuật ca trù, hát chầu văn, đồng thời thu hút khách du lịch trong nước và quốc tế.

Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số nhằm nâng cao hiệu quả quản lý văn hóa; Tiếp tục đầu tư nâng cấp, cập nhật, chỉnh sửa, bổ sung hệ thống Tây Hồ 360. Ứng dụng chuyển đổi số trong lĩnh vực thông tin - văn hóa - thể thao - du lịch trên địa bàn phường Tây Hồ; Xây dựng bản đồ số di tích - văn hóa - du lịch Tây Hồ; Triển khai hệ thống camera AI quản lý di tích…

Với những giá trị được tích lũy từ quá khứ đến đương đại, phát triển du lịch văn hóa di sản và cảnh quan là hướng đi để Tây Hồ trở thành trung tâm văn hóa - sáng tạo mới của Hà Nội thời công nghiệp số.