Bảo vệ và phát triển nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên mới

Thưa bà, nền tảng tư tưởng của Đảng đã được hình thành và phát triển như thế nào qua các giai đoạn lịch sử, đặc biệt là các kỳ Đại hội gần đây?

- Ngay từ khi ra đời (2/1930), trong Chánh cương vắn tắt và Sách lược vắn tắt, Đảng Cộng sản Việt Nam đã xác định lấy chủ nghĩa Mác - Lênin làm cốt. Bước vào thời kỳ Đổi mới, Đảng bổ sung, phát triển nền tảng tư tưởng bằng việc kế thừa di sản về tư tưởng và lý luận của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Theo đó, cùng với chủ nghĩa Mác - Lênin thì tư tưởng Hồ Chí Minh trở thành bộ phận cấu thành quan trọng, giữ vai trò là “kim chỉ nam”, ngọn đuốc soi đường cho cách mạng Việt Nam. Tuy nhiên, khái niệm “nền tảng tư tưởng của Đảng” chỉ được diễn đạt một cách đầy đủ trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, năm 1991, theo đó, Đảng ta khẳng định: “Đảng lấy chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng của Đảng”.

Qua các kỳ Đại hội Đảng gần đây, nội hàm này tiếp tục được nhấn mạnh và hoàn thiện. Đại hội XII khẳng định, chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh không chỉ là nền tảng tư tưởng, “kim chỉ nam” cho hành động, mà còn là tài sản tinh thần vô cùng to lớn và quý giá của dân tộc ta, mãi mãi soi đường cho sự nghiệp cách mạng của Đảng và Nhân dân ta.

Đến Đại hội XIII, Đảng nhấn mạnh yêu cầu kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh. Đây không chỉ là sự khẳng định nhất quán mà còn đưa ra nguyên tắc cốt lõi để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong giai đoạn hiện nay.

Vậy, từ Nghị quyết số 35 đến Kết luận số 89, công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng đã có những bước phát triển, bổ sung và hoàn thiện như thế nào, thưa bà?

- Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Bộ Chính trị “về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới” (Nghị quyết 35) xác định rõ 5 nội hàm của bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, gồm: bảo vệ Đảng, bảo vệ Cương lĩnh chính trị, đường lối lãnh đạo của Đảng; bảo vệ Nhân dân, Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam; bảo vệ công cuộc đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế; bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc; giữ gìn môi trường hòa bình, ổn định và phát triển.

Điểm mới quan trọng của Nghị quyết 35 là thay đổi nhận thức về nhiệm vụ này. Trước đây, nhiều người cho rằng bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng chủ yếu là những vấn đề liên quan đến chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, coi đây là công việc của những người làm công tác tư tưởng, lý luận. Tuy nhiên, Nghị quyết 35 khẳng định đây là trách nhiệm của toàn hệ thống chính trị, của mọi cán bộ, đảng viên và Nhân dân, trong đó người đứng đầu giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Đồng thời, Nghị quyết xác định bốn lực lượng nòng cốt gồm: công an, quân đội, tuyên giáo và báo chí - truyền thông.

Sau 5 năm triển khai, ngày 25/7/2024 Bộ Chính trị ban hành Kết luận số 89-KL/TW nhằm tiếp tục thực hiện Nghị quyết 35 và bổ sung, phát triển nhiều nội dung quan trọng. Thứ nhất, gắn nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch với chức năng, nhiệm vụ cụ thể của từng cơ quan, đơn vị, địa phương và chức trách, nhiệm vụ của từng cán bộ, đảng viên, qua đó nâng cao tính thực chất và hiệu quả triển khai.

Thứ hai, nhấn mạnh xây dựng “thế trận lòng dân” như một yếu tố then chốt. Trong đó thế trận lòng dân được biểu hiện ở tinh thần, ý chí, nghị lực, bản lĩnh và đặc biệt là niềm tin của Nhân dân đối với nền tảng tư tưởng của Đảng. Tôi cho rằng đây là điểm rất mới, rất quan trọng.

Thứ ba, nếu Nghị quyết số 35 xác định bốn lực lượng nòng cốt thì Kết luận 89 bổ sung lực lượng nòng cốt thứ năm là đội ngũ cán bộ, giảng viên làm công tác nghiên cứu, giảng dạy lý luận chính trị, qua đó mở rộng lực lượng tham gia trên mặt trận bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Điểm mới thứ tư, đó là kết hợp các biện pháp đấu tranh về chính trị, pháp lý, truyền thông, kỹ thuật - công nghệ và ngoại giao.

Có thể thấy, từ Nghị quyết 35 đến Kết luận 89, Đảng ta nhất quán xác định bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch là nhiệm vụ cơ bản, thường xuyên, lâu dài, có ý nghĩa chiến lược.

Thưa bà, Đại hội XIV của Đảng đã bổ sung lý luận về đường lối đổi mới trở thành bộ phận thứ ba cấu thành nền tảng tư tưởng của Đảng. Bà có thể nói rõ hơn về vấn đề này?

- Báo cáo chính trị tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định rõ: kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đồng thời bổ sung lý luận về đường lối đổi mới. Như vậy, bên cạnh chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng ta đã đưa lý luận về đường lối đổi mới trở thành bộ phận thứ ba cấu thành nền tảng tư tưởng của Đảng.

Sở dĩ như vậy là do năm 2026, chúng ta đã đi qua một chặng đường đổi mới tròn 40 năm và một trong những nhiệm vụ đặt ra của Đại hội XIV là tổng kết thực tiễn 40 năm Đổi mới. Quá trình tổng kết thực tiễn, Đảng ta khẳng định, công cuộc đổi mới đất nước không chỉ được tiến hành đồng bộ, toàn diện trên tất cả các lĩnh vực mà còn hình thành được một hệ thống lý luận về đường lối đổi mới. Lý luận ấy được xây dựng trên ba trục: lý luận về nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; lý luận về Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; lý luận về nền dân chủ xã hội chủ nghĩa. Đây là ba trụ cột về kinh tế, chính trị, xã hội, giúp cho công cuộc Đổi mới của Việt Nam đạt được những dấu ấn rất nổi bật.

Việc Đại hội XIV chính thức bổ sung lý luận về đường lối đổi mới thể hiện sự phát triển về tư duy, quan điểm và tư tưởng của Đảng trong việc không ngừng hoàn thiện nền tảng tư tưởng, đáp ứng yêu cầu của giai đoạn phát triển mới.

Đại hội XIV nhấn mạnh phải kết hợp hài hòa giữa “xây” và “chống” trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. (Ảnh trong bài: Vân Anh)

Bước vào kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc, Đại hội XIV của Đảng đã đặt ra những quan điểm mới nổi bật như thế nào về công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, thưa bà?

- Kỷ nguyên phát triển mới đang mở ra khát vọng xây dựng một Việt Nam hùng cường, thịnh vượng, hiện thực hóa hai mục tiêu 100 năm của Đảng và đất nước. Một trong những “chìa khóa” quan trọng để chúng ta thực hiện thành công mục tiêu 100 năm dưới sự lãnh đạo của Đảng là tăng trưởng “2 con số”. Tuy nhiên, xung quanh mục tiêu này đang tồn tại những luồng thông tin khác nhau.

Một mặt, các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị gia tăng xuyên tạc, phủ nhận, cho rằng đây là mục tiêu hão huyền, không khả thi. Mặt khác, ngay trong nội bộ chúng ta cũng có một bộ phận còn băn khoăn, thiếu niềm tin, lo ngại về nguồn lực và khả năng hiện thực hóa. Cả hai xu hướng này đều có thể trở thành lực cản đối với quá trình hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước, đặc biệt là thực hiện mục tiêu tăng trưởng “2 con số”. Trong bối cảnh đó, Đại hội XIV của Đảng đã đề ra nhiều quan điểm mới quan trọng về bảo vệ nền tảng tư tưởng.

Trước hết, Đảng ta tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu “bốn kiên định”, trong đó: kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; lý luận về đường lối đổi mới vào thực tiễn phát triển đất nước.

Điểm mới thứ hai là yêu cầu kết hợp chặt chẽ giữa “xây” và “chống”. Thực tiễn thời gian qua cho thấy có lúc, có nơi còn thiên về “xây”, tức là chú trọng tuyên truyền, lan tỏa thông tin tích cực nhưng chưa quan tâm đúng mức đến đấu tranh phản bác. Điều này tạo khoảng trống để các thông tin xấu độc lan truyền, nhất là trên không gian mạng. Vì vậy, Đại hội XIV nhấn mạnh phải kết hợp hài hòa giữa “xây” và “chống”. “Xây” để củng cố niềm tin, lan tỏa giá trị tích cực; “chống” để kịp thời đấu tranh, phản bác các quan điểm sai trái, đặc biệt trong những thời điểm đất nước có các sự kiện chính trị quan trọng, khi các thế lực thù địch gia tăng hoạt động chống phá.

Thứ ba là đổi mới nội dung, phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng gắn với yêu cầu chuyển đổi số. Trong bối cảnh không gian mạng trở thành “mặt trận” chủ yếu, công tác này đòi hỏi cách tiếp cận linh hoạt, hiện đại, tận dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả tuyên truyền và đấu tranh.

Điểm mới thứ tư là xây dựng “thế trận lòng dân” trên cơ sở phối hợp, hiệp đồng giữa các tổ chức, lực lượng trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Nếu trước đây đã có sự phối hợp rồi thì nay yêu cầu đặt ra cao hơn, đồng bộ, chặt chẽ hơn để tạo sức mạnh tổng hợp trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Như vậy, Đại hội XIV của Đảng không chỉ kế thừa mà còn phát triển tư duy về công tác này, khẳng định đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, có ý nghĩa chiến lược, gắn liền với sự tồn vong của Đảng và chế độ. Thực tiễn thời gian qua cũng cho thấy nhiều mô hình, cách làm sáng tạo được triển khai hiệu quả, trong đó có cuộc thi chính luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, thu hút đông đảo cán bộ, đảng viên tham gia, góp phần lan tỏa nhận thức và củng cố niềm tin trong xã hội.

Trân trọng cảm ơn bà!