Tuyên truyền, tư vấn cho người lao động về BHXH tự nguyện
Tỷ lệ tham gia thấp do chưa đủ tính hấp dẫn
Theo thống kê của BHXH Việt Nam, số người tham gia BHXH tự nguyện liên tục tăng. Tính chung giai đoạn 2016 - 2022, tốc độ tăng trưởng bình quân số người tham gia BHXH tự nguyện đạt 38,93%/năm.
Đến hết tháng 2/2023, số người tham gia BHXH tự nguyện là 1,459 triệu người, tăng 204,8 nghìn người. Tuy nhiên, so với quy mô lao động, số người tham gia BHXH tự nguyện chiếm tỷ lệ rất nhỏ, hiện mới đạt khoảng 3% lực lượng lao động trong độ tuổi. Dư địa phát triển của BHXH tự nguyện còn rất lớn, lên tới hàng chục triệu người.
Người tham gia BHXH tự nguyện có mức đóng hàng tháng bằng 22% mức thu nhập tháng do người tham gia BHXH tự nguyện lựa chọn. Mức thu nhập tháng do người tham gia BHXH tự nguyện lựa chọn thấp nhất bằng mức chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn theo quy định của Thủ tướng Chính phủ và cao nhất bằng 20 lần mức lương cơ sở tại thời điểm đóng.
Hiện tại, người tham gia BHXH tự nguyện đang được ngân sách nhà nước hỗ trợ mức đóng 30% đối với hộ nghèo, cận nghèo là 25% và đối tượng khác là 10% (tính theo mức chuẩn hộ nghèo nông thôn). Dù vậy, chính sách này vẫn chưa hấp dẫn với người dân.
Lý giải điều này, ông Bùi Sỹ Lợi, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban xã hội của Quốc hội cho rằng, nguyên nhân là do lao động tự do không có việc làm và thu nhập không ổn định. Bên cạnh đó, thời gian tham gia để được hưởng lương còn dài (theo quy định hiện hành là 20 năm).
Vấn đề quyền lợi thụ hưởng cũng được xem là một trong những nguyên nhân dẫn đến diện bao phủ BHXH tự nguyện thấp. Với BHXH bắt buộc, người tham gia được thụ hưởng 5 chế độ: hưu trí, tử tuất, ốm đau và thai sản, tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp và thất nghiệp. Thế nhưng, BHXH tự nguyện hiện hành chỉ cung cấp 2 chế độ hưu trí và tử tuất, khiến cho chính sách này kém hấp dẫn không thu hút được nhiều người tham gia.
Bổ sung trợ cấp thai sản cho người tham gia
Để mở rộng diện bao phủ BHXH, tiến tới BHXH toàn dân, Nghị quyết số 28/NQ-TW của Trung ương đã đặt ra mục tiêu đến năm 2030, phấn đấu đạt khoảng 60% lực lượng lao động trong độ tuổi tham gia BHXH, trong đó nông dân và lao động phi chính thức tham gia BHXH tự nguyện chiếm khoảng 5% lực lượng lao động trong độ tuổi.
Thể chế hóa chủ trương này, tại dự thảo Luật BHXH (sửa đổi), Bộ Lao động Thương binh và Xã hội đề xuất giảm số năm đóng BHXH để hưởng lương hưu từ 20 năm hiện nay, xuống còn 15 năm đối với cả nhóm người tham gia theo hình thức tự nguyện và bắt buộc.
Đồng thời, để tăng hơn nữa tính hấp dẫn của chính sách, cơ quan soạn thảo đã đề xuất bổ sung trợ cấp thai sản trong chính sách BHXH tự nguyện.
Dư địa phát triển của BHXH tự nguyện còn rất lớn
Theo đó, người tham gia BHXH tự nguyện sẽ được hưởng 3 chế độ là lương hưu, thai sản và tử tuất. Trợ cấp thai sản do ngân sách nhà nước đảm bảo. Lao động nữ sinh con, lao động nam đang tham gia BHXH có vợ sinh con đều được thụ hưởng chính sách này. Người lao động để được hưởng quyền lợi thai sản phải đóng BHXH đủ từ 6 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con.
Về mức hưởng trợ cấp thai sản, dự thảo quy định, lao động nữ sinh con, lao động nam đang tham gia BHXH có vợ sinh con được hưởng 2.000.000 đồng cho một con mới sinh.
Trường hợp chỉ có mẹ tham gia BHXH mà mẹ chết sau khi sinh con thì cha hoặc người trực tiếp nuôi dưỡng được hưởng trợ cấp thai sản. Trường hợp cả cha và mẹ cùng tham gia BHXH đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản thì chỉ cha hoặc mẹ hưởng chế độ theo quy định.
Ngoài ra, để tăng thêm tính hấp dẫn của chính sách, từ phía đơn vị thực hiện chính sách, BHXH Việt Nam cũng đề xuất tăng mức hỗ trợ tiền đóng BHXH tự nguyện cho người tham gia. Cụ thể, BHXH Việt Nam đề xuất nâng mức hỗ trợ tiền đóng BHXH tự nguyện từ 30% lên 50% đối với người thuộc hộ nghèo, từ 25% lên 30% đối với người thuộc hộ cận nghèo...
Việc bổ sung thêm các quyền lợi cho người tham gia BHXH tự nguyện theo dự thảo Luật BHXH sửa đổi được kỳ vọng sẽ tăng tính hấp dẫn của chính sách BHXH tự nguyện.
Cho phép rút 50% BHXH một lần
Về đề xuất cho phép rút 50% BHXH một lần giúp người dân vượt qua được khó khăn trước mắt, đảm bảo an sinh khi về hưu nhưng cần thời gian để người dân đồng thuận, TS. Bùi Sỹ Lợi bày tỏ nhất trí với quan điểm này, với lý do người lao động chưa hiểu đầy đủ ý nghĩa, giá trị của BHXH.
Theo ông, BHXH là trụ cột cơ bản của hệ thống an sinh xã hội nhằm bảo đảm cuộc sống cho người dân khi về già, dựa trên quyền con người theo quy định của Hiến pháp, nên rất cần thời gian để người dân đồng thuận và tự nguyện thực hiện vì lợi ích của chính mình. Nếu người lao động quá khó khăn thì xin nhận một phần tối đa bằng 50% quỹ BHXH được tích lũy trong thời gian đã tham gia, phần còn lại để dành khi về già.
Trong thời gian còn lại chờ đến tuổi nghỉ hưu, người lao động có thể tiếp tục tham gia vào hệ thống BHXH để có mức lương hưu hoặc trợ cấp hưu trí xã hội cao hơn, bảo đảm cuộc sống.
Do đó, cần phải tuyên truyền, giải thích để người lao động nhận thức đúng chính sách. Trong đó, cần lưu ý cho người lao động hiểu rõ về thiệt hại, đóng thì nhiều, lấy ra thì ít, một năm đóng 2,64 tháng, nếu nhận BHXH một lần chỉ được tối đa 2 tháng, mất 0,64 tháng. Phải để mọi người có thời gian tính toán đâu là lợi ích tốt nhất để tự nguyện thực hiện.
TS. Bùi Sỹ Lợi cho rằng, với việc rút BHXH một lần, người lao động có thể nhận được một số tiền lớn để sử dụng cho nhu cầu chi tiêu cấp thiết, giải quyết được khó khăn trước mắt mà không cần phải vay mượn và lo lắng. Tuy nhiên, về tổng thể, rút BHXH một lần, lợi thì ít mà thiệt hại thì lâu dài.
“Khi rút BHXH một lần, đương nhiên họ sẽ ra khỏi hệ thống an sinh xã hội. Bên cạnh đó, nhà nước không giữ được lưới an sinh cho toàn dân, đồng nghĩa với người dân không còn được hưởng các chế độ chính sách an sinh của Đảng và Nhà nước như lương hưu hay bảo hiểm y tế, chế độ tử tuất…”, ông Lợi nói.
Theo dõi chúng tôi trên:
PLM - Ngày 22/8, tâm bão số 4 ở khu vực vùng biển Quảng Ninh - Hải Phòng, cách đặc khu Bạch Long Vĩ khoảng 120km về phía Bắc. Bão mạnh cấp 8, giật cấp 10, di chuyển theo hướng Tây Nam trên Vịnh Bắc Bộ với tốc độ khoảng 5km/h, gây mưa lớn ở Đông Bắc Bộ và Thanh Hóa.
(PLM) - Không có những tấm huân chương gắn lên ngực áo giữa bầu trời, chiến công của họ là sự trở về an toàn của đồng đội, là sự bình yên tuyệt đối của bầu trời Tổ quốc. Họ - những đôi mắt dẫn đường lặng lẽ, xây dựng những đường bay bảo vệ hòa bình từ trên không cho mỗi chuyến bay Quân sự.
(PLM) - Gantan Beauty Industry Co., Ltd. – 60 năm kiến tạo mái kim loại chống thiên tai, nơi công nghệ, kỷ luật và tinh thần Nhật Bản kết tinh thành những công trình bền vững, an toàn trước bão giông.
(PLM) - Trưa 21/8, máy bay vận tải quân sự CASA-295 của Quân chủng Phòng không – Không quân đã hạ cánh an toàn tại sân bay quân sự Gia Lâm (Hà Nội), vận chuyển 7.104 mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sĩ phục vụ công tác giám định ADN.
(PLM) - Phát hiện khối u não mạch máu xuất huyết nguy hiểm từ khi còn trong bụng mẹ, một trẻ sơ sinh ở TP.HCM vừa được phẫu thuật vi phẫu gần 5 giờ thành công, giành lại sự sống ngoạn mục.
PLM - Sáng ngày 20/8/2026, tại Nhà khách La Thành (Hà Nội), Hội Đông y Việt Nam tổ chức Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống (22/8/1946 – 22/8/2026). Sự kiện quy tụ đại diện Lãnh đạo Đảng, Nhà nước cùng đông đảo thế hệ lương y tiêu biểu trên cả nước, cùng nhìn lại chặng đường 8 thập kỷ cống hiến và khẳng định vai trò nòng cốt của y dược cổ truyền trong sự nghiệp chăm sóc sức khỏe nhân dân.
PLM - Ngày 20/8, tại Hà Nội, Đảng ủy Chính phủ tổ chức Lễ trao Giải Cuộc thi chính luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong Đảng bộ Chính phủ lần thứ 2, năm 2026. Báo Pháp luật Việt Nam vinh dự nhận 1 giải A, 2 giải Khuyến khích và 1 giải Chuyên đề.
(PLM) - Dù cơ quan chức năng đã xác định có hành vi xây dựng công trình lấn chiếm ngõ đi chung và nhiều lần yêu cầu tự tháo dỡ, đến nay công trình vi phạm của hộ ông Lê Xuân Thi tại phố Quỳnh Bôi, phường Đông Tiến, tỉnh Thanh Hóa vẫn chưa được xử lý dứt điểm. Việc này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của các hộ dân có liên quan mà còn đặt ra yêu cầu về tính nghiêm minh trong công tác quản lý trật tự xây dựng, đất đai tại địa phương. Người dân mong muốn vụ việc sớm được giải quyết dứt điểm, tránh phát sinh khiếu kiện kéo dài.
Nhân dịp Diễn đàn pháp luật ASEAN 2026 khai mạc sáng nay (18/8) tại Hà Nội, Báo Pháp luật Việt Nam trân trọng giới thiệu Phim tài liệu: "31 năm Việt Nam gia nhập ASEAN: Trách nhiệm, tích cực, chủ động và sáng tạo trong hợp tác pháp luật và tư pháp"
(PLM) - Chiều 18/8, Bộ Tư pháp tổ chức hội nghị trực tuyến toàn quốc triển khai kế hoạch tổ chức Ngày Pháp luật Việt Nam (9/11) năm 2026; phát động cuộc thi trực tuyến tìm hiểu về Hiến pháp và pháp luật trong kỷ nguyên số và triển khai chương trình bình chọn, vinh danh và khen thưởng “Gương sáng pháp luật” năm 2026.
