Bộ Xây dựng: Phấn đấu giải ngân trên 95% vốn đầu tư công năm 2026

Tăng tốc từ khâu chuẩn bị, siết chặt kỷ luật thực thi

Theo Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 01 của Chính phủ, Bộ Xây dựng xác định giải ngân vốn đầu tư công là một trong những nhiệm vụ trọng tâm năm 2026. Mục tiêu phấn đấu đạt trên 95% tổng số vốn được Thủ tướng Chính phủ giao thể hiện quyết tâm nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, đồng thời tạo động lực lan tỏa cho các ngành, lĩnh vực liên quan.

Trong bối cảnh nền kinh tế đặt mục tiêu tăng trưởng cao, đầu tư công tiếp tục được xem là “đòn bẩy tài khóa” quan trọng. Việc giải ngân kịp thời, đúng tiến độ không chỉ thúc đẩy tiến độ các dự án hạ tầng, mà còn kích hoạt dòng vốn xã hội, tạo việc làm và cải thiện niềm tin thị trường. Vì vậy, yêu cầu đặt ra đối với ngành xây dựng không chỉ là hoàn thành tỷ lệ giải ngân, mà phải bảo đảm chất lượng công trình, hiệu quả đầu tư và tính bền vững lâu dài.

Một trong những giải pháp trọng tâm được Bộ Xây dựng nhấn mạnh là nâng cao chất lượng công tác chuẩn bị đầu tư. Thực tiễn cho thấy, nhiều dự án chậm giải ngân không xuất phát từ khâu thi công, mà do vướng mắc ở bước phê duyệt chủ trương đầu tư, thiết kế kỹ thuật, giải phóng mặt bằng hoặc điều chỉnh tổng mức đầu tư. Vì vậy, việc rà soát toàn bộ danh mục dự án, đẩy nhanh hoàn thiện hồ sơ, thủ tục pháp lý ngay từ đầu năm được coi là yêu cầu bắt buộc.

Song song với đó, Bộ yêu cầu tăng cường kỷ luật, kỷ cương tài chính. Trách nhiệm của người đứng đầu các chủ đầu tư, ban quản lý dự án được đặt trong mối liên hệ trực tiếp với kết quả giải ngân. Tiến độ thực hiện sẽ được theo dõi, kiểm tra thường xuyên theo tháng, quý; kịp thời điều chuyển vốn đối với dự án chậm, không có khả năng giải ngân theo kế hoạch. Cách tiếp cận này nhằm khắc phục tình trạng dàn trải, kéo dài, gây lãng phí nguồn lực.

Việc ưu tiên bố trí vốn cho các công trình trọng điểm, dự án động lực tiếp tục là định hướng xuyên suốt. Đây là những dự án có tác động lan tỏa lớn, góp phần hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại, tạo nền tảng cho phát triển bền vững. Trong bối cảnh nhu cầu đầu tư hạ tầng còn rất lớn, việc tập trung nguồn lực vào các dự án có tính chiến lược giúp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, hạn chế phân tán và trùng lặp.

Ưu tiên các công trình trọng điểm, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền

Bộ Xây dựng cũng xác định cải cách thủ tục hành chính, hoàn thiện thể chế là điều kiện tiên quyết để đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án. Những “điểm nghẽn” liên quan đến quy định pháp luật về đầu tư, xây dựng, đấu thầu, đất đai... sẽ được tiếp tục rà soát, kiến nghị sửa đổi, bổ sung theo hướng rõ trách nhiệm, rút ngắn thời gian xử lý, tăng tính minh bạch. Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý dự án, theo dõi tiến độ và giải ngân cũng được đẩy mạnh nhằm nâng cao hiệu quả giám sát.

Một yếu tố quan trọng khác là sự phối hợp chặt chẽ giữa các đơn vị thuộc Bộ với địa phương trong công tác chuẩn bị đầu tư và triển khai dự án. Thực tế cho thấy, nhiều dự án hạ tầng liên quan trực tiếp đến quy hoạch, giải phóng mặt bằng, tái định cư - những nội dung đòi hỏi sự đồng thuận và vào cuộc quyết liệt của chính quyền cơ sở. Vì vậy, tăng cường trao đổi, tháo gỡ khó khăn ngay từ sớm sẽ giúp hạn chế rủi ro phát sinh trong quá trình thực hiện.

Theo Vụ Kế hoạch - Tài chính (Bộ Xây dựng): “Mục tiêu giải ngân trên 95% vì thế không chỉ mang ý nghĩa hoàn thành kế hoạch năm, mà còn phản ánh yêu cầu nâng cao năng lực quản trị đầu tư công của toàn ngành. Khi vốn được phân bổ đúng trọng tâm, giải ngân đúng tiến độ và gắn với trách nhiệm cụ thể, hiệu quả đầu tư sẽ được cải thiện, qua đó củng cố niềm tin của doanh nghiệp và người dân vào chính sách điều hành”.

Trong bối cảnh nguồn lực ngân sách còn hạn chế, mỗi đồng vốn đầu tư công càng phải được sử dụng hiệu quả hơn. Áp lực giải ngân cao đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức điều hành, tăng cường tính chủ động, linh hoạt và trách nhiệm giải trình. Đây cũng là cơ hội để ngành xây dựng tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý dự án, nâng cao chất lượng cán bộ và cải thiện năng lực thực thi.

Nếu được triển khai đồng bộ, quyết liệt ngay từ đầu năm, mục tiêu trên 95% hoàn toàn khả thi. Quan trọng hơn, quá trình thực hiện sẽ tạo chuyển biến thực chất trong quản lý đầu tư công, góp phần đưa nguồn lực ngân sách thực sự trở thành động lực phát triển, thay vì chỉ dừng lại ở những chỉ tiêu trên giấy.