Ngày đó, hầu như chẳng nhà nào có ti vi, chỉ nghe đài. Thời khắc giao thừa thiêng liêng, Chủ tịch nước đọc lời chúc mừng năm mới toàn dân phát trên sóng radio. Rồi tất cả như vỡ òa giây phút đón chào năm mới giữa tiếng pháo đì đùng khắp nơi...
Sáng mùng 1, bố nhấc mâm cỗ cúng gia tiên từ trên bàn thờ xuống. Bánh chưng, nem cuốn, thịt đông, dưa hành tỉa cánh hoa, món nào cũng ngon. Cả nhà ngồi quây quần bên nhau ăn bữa cơm đầu năm. Xác pháo đỏ hồng phủ đầy trước sân trong mưa xuân lất phất. Trẻ con chạy ra nhặt vội những quả pháo tịt ngòi chưa kịp thấm nước.
Tết thời bao cấp không rực rỡ sắc màu hàng hóa, không dư dả mâm cao cỗ đầy, nhưng là mùa xuân của sự chắt chiu, sẻ chia và ấm áp đến lạ kỳ.
Tết đến từ tem phiếu và bếp củi nấu bánh chưng
Tết thời bao cấp không chỉ đến bằng sắc đào, sắc mai hay những con phố rực rỡ mà đến rất sớm từ những trang sổ tem phiếu đã sờn mép. Với nhiều gia đình, Tết là thời điểm trong năm được đặc biệt trông đợi không chỉ vì niềm vui đoàn tụ, mà còn bởi khi ấy, tiêu chuẩn lương thực, thực phẩm được “nới” thêm đôi chút so với ngày thường.
Từ đầu tháng Chạp, câu chuyện trong mỗi căn nhà không còn xoay quanh bữa ăn hàng ngày mà bắt đầu tính toán cho Tết. Gạo nếp được dành riêng, thịt được cân đo từng lạng, đường, mỳ chính, chè, thuốc lá đều được ghi chép cẩn thận. Người lớn lo lắng làm sao để có đủ một cái Tết tươm tất nhất trong khả năng cho phép.
Rồi đến những buổi xếp hàng mua hàng Tết. Trời lạnh cắt da cắt thịt, người người khoác áo bông cũ, tay ôm làn mây, đứng san sát nhau từ khi trời chưa sáng, mắt dõi từng lần cửa kéo mở ra, kéo theo cả sự hồi hộp. Chỉ cần nghe tin “hôm nay có thịt”, cả khu phố đã xôn xao như có hội. Có hôm đứng cả buổi chỉ để mua được vài lạng thịt hoặc chai nước mắm. Trong cái rét, người ta chia nhau chỗ đứng, nhắc nhau giữ hàng, kể cho nhau nghe chuyện gia đình, chuyện công việc. Không phải ai cũng mua đủ phần, có khi xếp hàng cả buổi, đến lượt thì cửa hàng thông báo hết hàng. Thế nhưng hiếm ai than vãn. Nhà có san sẻ với nhà không, bởi Tết khi ấy không chỉ là chuyện của từng gia đình mà là niềm mong chung của cả cộng đồng.
 |
| Tết thời bao cấp đã trở thành một phần ký ức tập thể khó phai. Ảnh: Thu Hà |
Nếu tem phiếu mở đầu cho Tết thì gian bếp là nơi giữ hồn Tết thời bao cấp. Cuối năm, dù khó khăn đến mấy, hầu như nhà nào cũng cố gắng gói lấy một nồi bánh chưng. Không nhiều, chỉ vài chiếc vuông vức, xanh màu lá dong, đủ để đặt lên bàn thờ tổ tiên và chia cho các thành viên trong gia đình. Cảnh gói bánh chưng cũng là ký ức không thể quên. Gạo nếp được vo kỹ, đỗ xanh đãi sạch, thịt ba chỉ cắt miếng vừa phải, tất cả đều được tính toán sao cho vừa tiêu chuẩn. Lá dong rửa bên giếng cuối xóm, lạt giang chẻ mảnh. Người lớn gói bánh, trẻ con ngồi quanh nhặt lá.
Đêm nấu bánh là đêm dài nhất và cũng ấm áp nhất trong năm. Cả nhà quây quần bên bếp lửa, canh nồi bánh sôi ùng ục. Cũng có khi cả xóm chung nhau một nồi bánh lớn, luân phiên canh lửa. Ngoài trời, gió lạnh hun hút. Trong bếp, ánh lửa bập bùng soi tỏ những gương mặt rám nắng, hiền hậu, hồng hào bởi hơi ấm của củi, của rơm, của những câu chuyện râm ran không dứt. Người lớn kể chuyện Tết xưa, chuyện những năm đói kém, chuyện chiến tranh đã qua. Trẻ con vừa nghe vừa chờ khoảnh khắc được ăn chiếc bánh chưng vớt đầu tiên hay những chiếc bánh con con do chúng tự gói hoặc được người lớn gói dành riêng. Tiếng cười, tiếng củi nổ lách tách, mùi lá dong, mùi khói bếp hòa quyện tạo nên một thứ hương Tết rất riêng.
Tấm áo mới ngày Tết và tình làng nghĩa xóm
Trên bàn thờ, mâm ngũ quả giản dị với nải chuối xanh, quả bưởi, vài trái cam, quýt. Không cầu kỳ hình thức chỉ cần thành tâm. Nén hương trầm nghi ngút mang theo lòng thành kính của con cháu, gửi gắm mong ước một năm mới bình an, đủ đầy hơn năm cũ.
Mâm cỗ Tết thời bao cấp không phong phú nhưng luôn được chuẩn bị bằng tất cả sự trân trọng. Đĩa thịt luộc mỏng tang, bát canh măng khô, đĩa dưa hành, miếng giò lụa chia đều. Có nhà thay giò bằng chả quế tự làm. Bánh chưng được cắt bằng sợi lạt từng miếng vuông vắn. Vị béo của mỡ, bùi của đỗ, dẻo của gạo nếp, chua thanh cay của dưa hành hòa quyện. Bữa cơm ngày Tết là lúc cả gia đình sum họp đông đủ. Những người đi làm xa cũng cố gắng trở về. Cả năm vất vả, chỉ mong mấy ngày Tết được ngồi cùng nhau bên mâm cơm, chúc nhau sức khỏe, kể cho nhau nghe chuyện cũ, chuyện mới.
 |
| Cửa hàng bán hàng Tết thời bao cấp. Ảnh: TL |
Thời bao cấp, tấm áo mới ngày Tết là một giấc mơ giản dị nhưng không phải lúc nào cũng thành hiện thực. Vải được phân theo tiêu chuẩn, muốn có bộ quần áo mới phải tính toán từ rất sớm. Nhiều gia đình chọn cách may chung một cây vải. Có khi chị phải nhường em, quần áo cũ được vá lại, là phẳng phiu để mặc Tết. Vậy mà, chỉ cần một chiếc áo mới, một đôi dép mới còn mùi nhựa, trẻ con đã sung sướng cả Tết. Sáng mùng Một, trong bộ quần áo lành lặn nhất, lũ trẻ tung tăng chúc Tết ông bà, hàng xóm, nhận những phong bao lì xì nhỏ xíu, có khi chỉ vài hào, nhưng niềm vui thì đầy ắp.
Thiếu thốn vật chất không làm Tết thời bao cấp kém vui, bởi niềm vui khi ấy đến từ những điều rất nhỏ. Cả gia đình quây quần nghe chương trình phát thanh mừng Xuân, xem vài tiết mục văn nghệ trên chiếc tivi đen trắng hiếm hoi của khu phố. Những bài hát mùa xuân vang lên, dù âm thanh không trọn vẹn vẫn đủ làm lòng người rộn ràng.
 |
| Trẻ con thích thú với những xác pháo sáng mùng 1 Tết. |
Một nét đẹp nổi bật của Tết thời bao cấp là tình làng nghĩa xóm. Nhà có bánh chưng biếu nhà chưa kịp gói, nhà có dưa hành mang sang chia sẻ. Những gia đình neo người, thiếu thốn được cả khu phố quan tâm, hỏi han. Ngày đầu năm, mọi người rủ nhau đi chúc Tết, không quà cáp cầu kỳ, chỉ là gói chè, bao thuốc, cặp bánh chưng. Lời chúc mộc mạc, chân thành, mong nhau một năm mới bình an, đủ ăn, đủ mặc. Trẻ con chạy rộn ràng khắp ngõ, tiếng cười vang lên giữa những bức tường vôi cũ kỹ, chơi những trò chơi dân gian, đánh khăng, ô ăn quan, kéo co… tạo nên bức tranh Tết bình dị mà ấm áp.
Đời sống ngày càng đầy đủ, Tết hiện đại phong phú và tiện nghi. Thế nhưng, những tem phiếu, sổ gạo, những nồi bánh chưng đỏ lửa suốt đêm và mùi khói bếp vương trên mái nhà, Tết thời bao cấp đã trở thành một phần ký ức tập thể khó phai, nơi giá trị gia đình, tình làng nghĩa xóm được nâng niu...
Theo dõi chúng tôi trên:
(PLM) - Kể từ ngày 1/7/2026, Nghị định 89/2026 về hoạt động kiểm định xe cơ giới sẽ chính thức có hiệu lực, thay thế cho Nghị định 166/2024. Quy định mới mang đến nhiều thay đổi quan trọng, trong đó nổi bật là việc triển khai cấp giấy chứng nhận kiểm định dưới dạng bản điện tử cho các phương tiện đạt yêu cầu.
(PLM) - Sáng 04/04, tại trụ sở Bộ Tư pháp đã tổ chức Lễ ký kết Quy chế phối hợp liên ngành trong thực hiện nhiệm vụ cải cách hành chính giữa Bộ Tư pháp, Bộ Công an và Bộ Khoa học và Công nghệ. Tham dự buổi lễ có Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh; cùng các đồng chí Thứ trưởng các bộ và lãnh đạo các đơn vị trực thuộc.
Chiều ngày 02.4, Đoàn công tác của Báo Pháp luật Việt Nam do tiến sĩ Vũ Hoài Nam, Bí thư Đảng uỷ, Tổng Biên tập báo làm trưởng đoàn phối hợp với Đảng Uỷ, UBND, uỷ ban mặt trận tổ quốc Việt Nam xã Liên Minh, tỉnh Phú Thọ đã tổ chức lễ bàn giao 2 ngôi nhà vừa được hoàn thiện cho 2 hộ gia đình có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn trên địa bàn xã.
(PLM) - Ngày 3/4, tại Hà Nội, Bộ Tư pháp tổ chức Lễ khai trương Nền tảng số Thi hành án dân sự - dấu mốc quan trọng trong tiến trình chuyển đổi số toàn diện của ngành, hướng tới mục tiêu quản trị hiện đại, minh bạch, lấy dữ liệu làm trung tâm và phục vụ người dân tốt hơn.
(PLM) - Theo dự thảo Nghị định hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Bộ Tài chính đang đề xuất thay đổi cách xác định giá chuyển nhượng bất động sản nhằm hạn chế tình trạng khai giá thấp để giảm nghĩa vụ thuế.
Theo phản ánh hàng nghìn mét vuông đất nông nghiệp và mặt nước trên địa bàn phường Thanh Liệt bị đổ trạc thải, phế thải xây dựng để làm mặt bằng dựng xưởng sản xuất, bãi trông giữ xe và sân bóng đá. Theo người dân, cuối mỗi buổi chiều, rác thải tại những khu vực này lại được đốt gây mùi rất khó chịu cùng với đó là xe tải chở trạc thải ra vào liên tục, gây bụi, tiếng ồn, ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường và sức khỏe.
(PLM) - Tại Hội thảo “Luật Thủ đô (sửa đổi) - Kiến tạo thể chế, không gian phát triển vượt trội cho Thủ đô Hà Nội” sáng 2/4, Thứ trưởng Phan Chí Hiếu, Ủy viên Trung ương Đảng, khẳng định, xuyên suốt quá trình thiết kế chính sách, Bộ Tư pháp cố gắng đưa tối đa các quy định đặc thù, trao quyền mạnh mẽ để chính quyền Thủ đô phát huy tính chủ động, sáng tạo, tự chủ và tự chịu trách nhiệm trong xây dựng, phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới.
PLM - Mới đây, Công an TP Hà Nội đã triệt phá một đường dây thu gom 300 tấn thịt lợn bệnh tại các tỉnh như Phú Thọ, Tuyên Quang, sau đó vận chuyển về Hà Nội.
PLM - Sáng 1/4, tại Học viện Tư pháp, đồng chí Nguyễn Hải Ninh - Bộ trưởng Bộ Tư pháp đã có buổi làm việc với nhà trường về chương trình tổng kết công tác năm 2025, quý I/2026 và phương hướng, nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm trong thời gian tới. Tham dự buổi làm việc có thứ trưởng Mai Lương Khôi; về phía Học viện có đồng chí nguyễn Xuân Thu - Hiệu trưởng, cùng đại diện lãnh đạo các đơn vị thuộc Bộ.
(PLM) - Cục Đường bộ Việt Nam vừa có văn bản yêu cầu các đơn vị quản lý, khai thác khẩn trương rà soát, điều chỉnh phương án tổ chức giao thông, bảo đảm phù hợp với hệ thống pháp luật mới.
