Cảnh báo 4 thủ đoạn lừa đảo phổ biến trên mạng

TP HCM là đô thị đặc biệt, giữ vai trò trung tâm kinh tế, văn hóa, xã hội lớn nhất cả nước, đồng thời là đầu mối giao thương, dịch vụ trong nước và quốc tế. Đây cũng là địa bàn mà các loại tội phạm thường xuyên nhắm đến hoạt động, không chỉ trong đời thực mà cả trên không gian mạng. Các kịch bản lừa đảo trực tuyến hiện liên tục thay đổi, gắn với từng thời điểm và những vấn đề được người dân quan tâm trên mạng.

CA TP HCM cho biết, các đối tượng hiện chủ yếu thực hiện hành vi lừa đảo thông qua 4 hình thức gồm: Mạo danh, lừa đảo tình cảm, lừa đảo đầu tư tài chính và phát tán mã độc. Các kịch bản lừa đảo được xây dựng chi tiết, bài bản, có sự phân công trong quá trình tiếp cận nạn nhân.

Một số hoạt động lừa đảo có sự câu kết giữa đối tượng người Việt Nam và người nước ngoài, thực hiện hành vi phạm tội quy mô lớn chủ yếu thông qua các địa bàn nước khác như Campuchia, Myanmar... Những hoạt động này hiện mang tính chất “làng nghề”, dây chuyền hóa từ khâu xây dựng kịch bản, cung cấp công cụ, dịch vụ, cơ sở dữ liệu phục vụ lừa đảo; đến tiếp cận nạn nhân, rửa tiền, tẩu tán tài sản phạm tội.

Ngoài ra, một số đối tượng sau khi tham gia hoạt động lừa đảo ở nước ngoài đã quay về Việt Nam lập nhóm riêng, lợi dụng khu vực nông thôn hoặc các khu dân cư tách biệt, thuê nhà nguyên căn và núp bóng DN công nghệ để hoạt động. Các đối tượng cũng triệt để lợi dụng đặc tính “không biên giới” của không gian mạng, đặc biệt là các loại hình dịch vụ internet, viễn thông, thanh toán trực tuyến cùng các công nghệ như AI, Deepfake, ứng dụng mã độc để thực hiện hành vi lừa đảo.

Bên cạnh đó, CA TP HCM cũng nhìn nhận công tác quản lý, kiểm soát và định danh người sử dụng trong một số lĩnh vực hiện vẫn còn nhiều hạn chế, nhất là với các hoạt động cung ứng dịch vụ xuyên biên giới.

Nạn nhân của các vụ lừa đảo trực tuyến có thể là bất kỳ ai, không phân biệt trình độ, độ tuổi, giới tính, nghề nghiệp. Qua thực tế ghi nhận, nhiều nạn nhân có điểm chung là thiếu kiến thức về phương thức, thủ đoạn tội phạm và an toàn khi tham gia môi trường mạng, dẫn đến chủ quan, mất cảnh giác, dễ bị thao túng tâm lý.

Một số trường hợp khác bị đánh vào lòng tham hoặc ham muốn vật chất. Nhiều bị hại bị dẫn dắt bởi các lời hứa hẹn về lợi nhuận, tài sản và rơi vào bẫy lừa đảo, trong đó có cả những người thành đạt, có chuyên môn công nghệ. Một số vụ việc xuất phát từ việc nạn nhân tham gia các hoạt động thiếu lành mạnh trên mạng như truy cập nội dung đồi trụy, tham gia đánh bạc trực tuyến, tìm kiếm tín dụng đen, tham gia các hội nhóm tiêu cực. Trong các trường hợp này, nạn nhân thường bị các đối tượng sử dụng thông tin nhạy cảm liên quan đời tư hoặc bí mật cá nhân để tống tiền, cưỡng đoạt tài sản.

Để phòng tránh lừa đảo trực tuyến, CA TP HCM khuyến cáo người dân thường xuyên cập nhật thông tin về phương thức, thủ đoạn tội phạm từ các kênh chính thống. Chú ý bảo vệ thông tin, dữ liệu cá nhân khi tham gia môi trường mạng. Không truy cập các đường link, website không rõ nguồn gốc. Chỉ cài đặt ứng dụng từ các nguồn chính thức như App Store hoặc CH Play.

Theo CA TP HCM, dù thủ đoạn có thay đổi thế nào thì mục tiêu cuối cùng mà các đối tượng nhắm đến vẫn là tài sản trong tài khoản ngân hàng, ví điện tử hoặc các ứng dụng thanh toán trực tuyến của nạn nhân. Do đó, khi gặp các yêu cầu liên quan chuyển khoản, cung cấp thông tin cá nhân, số điện thoại đăng ký tài khoản, mã OTP, cần đặc biệt cảnh giác.