Chuẩn bị cung ứng điện cho cao điểm nắng nóng

Phụ tải đang tăng rất mạnh

Trong nhiều năm qua, phụ tải hệ thống điện quốc gia đã liên tục lập các kỷ lục mới. Ông Nguyễn Quốc Trung - Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH Vận hành Hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO) cho biết, trong năm 2026, hệ thống điện quốc gia đã ghi nhận mốc 1 tỷ kWh điện/ngày, vào ngày 31/3/2026. Đây là dấu hiệu cho thấy phụ tải đang tăng rất mạnh.

“Nếu nhìn lại các năm trước sẽ thấy rõ xu hướng này. Năm 2024, hệ thống chưa xuất hiện mốc 1 tỷ kWh/ngày. Sang năm 2025, phải đến đầu tháng 5, thậm chí giữa tháng 5, toàn hệ thống điện quốc gia mới chạm ngưỡng này. Nhưng năm 2026, ngay từ ngày 31/3, chúng ta đã đạt mốc 1 tỷ kWh/ngày” - ông Trung phân tích.

Đáng chú ý, trong những ngày đầu tháng 4, sản lượng điện tiêu thụ của toàn hệ thống điện quốc gia liên tục duy trì ở mức bình quân trên 1 tỷ kWh/ngày. Trong đó, ngày 8/4 đã xác lập kỷ lục mới với 1 tỷ 92 triệu kWh trong một ngày và công suất cực đại lên tới 52.225MW. Do đó, NSMO dự báo mốc 1,1 tỷ kWh/ngày có thể sẽ được thiết lập ngay sau kỳ nghỉ lễ 30/4 và 1/5.

“Đây là sức ép rất lớn đối với công tác điều hành. Bởi nếu nắng nóng chỉ kéo dài 1 - 2 ngày thì mức tăng của phụ tải chưa quá lớn. Nhưng khi nắng nóng duy trì liên tiếp 4 - 5 ngày, chỉ cần nhiệt độ môi trường tăng thêm, trong điều kiện hệ thống thiết bị sử dụng điện không thay đổi, nhu cầu điện mỗi ngày có thể tăng khoảng 800 - 1.000MW. Nếu nền nhiệt cao đó kéo dài thêm 3 - 4 ngày, mức tăng phụ tải cộng dồn thậm chí có thể lên tới 3.000 - 4.000MW” - ông Trung nhấn mạnh. Đồng thời cho biết thêm, chỉ cần nhiệt độ tăng thêm 1 - 2 độ C, hệ thống điện quốc gia đã phải gánh thêm một lượng công suất tương đương toàn bộ công suất của tổ hợp thủy điện Hòa Bình.

Khi phụ tải điện tăng cao, cung ứng điện ở miền Bắc luôn chịu áp lực rất lớn bởi cao điểm nắng nóng, thậm chí có những thời điểm nắng nóng cực đoan. Dự báo phụ tải tại miền Bắc sẽ tiếp tục tăng mạnh trong những năm tới và ứng phó với việc tăng phụ tải tại miền Bắc sẽ vô cùng khó khăn do công suất và sản lượng tiêu thụ trong ngày cao nhất ở khu vực này đã chiếm tỷ trọng đến trên 50% hệ thống điện quốc gia. Trong khi đó, tổng công suất nguồn điện tại miền Bắc mới chỉ chiếm khoảng một phần ba toàn hệ thống.

Bên cạnh đó, bối cảnh địa chính trị thế giới diễn biến phức tạp, cùng với tác động của hiện tượng El Nino, nắng nóng kéo dài… đang tạo ra nhiều sức ép đối với nhiệm vụ vận hành tối ưu và bảo đảm cung ứng điện cho miền Bắc trong năm 2026, đặc biệt trong các thời điểm cao điểm nắng nóng.

Khẩn trương chuẩn bị phương án nguồn điện

Theo NSMO, hệ thống điện hiện nay chịu áp lực lớn nhất ở hai khung giờ, gồm từ 12h30 - 14h30 và từ 21h - 23h. Tuy nhiên, theo Phó Giám đốc NSMO, trong điều kiện nắng nóng kéo dài, khung giờ về đêm mới là khoảng thời gian cần đặc biệt lưu ý. Nguyên nhân là ở khung giờ thứ nhất, dù nhu cầu phụ tải có thể vượt 52.000MW, hệ thống vẫn còn sự hỗ trợ của nguồn điện mặt trời với quy mô gần 17.000MW. Nhưng đến khoảng 21h - 23h, nguồn điện mặt trời không còn nữa, trong khi nhu cầu sử dụng điện vẫn ở mức rất cao.

Do đó, Bộ Công Thương đã đưa ra các giải pháp nhằm xử lý áp lực của khung giờ buổi tối, trong đó có việc thúc đẩy lắp đặt hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS) quy mô lớn, đồng thời bổ sung yêu cầu bắt buộc về hệ thống lưu trữ đối với các dự án điện mặt trời triển khai trong thời gian tới.

Bên cạnh đó, NSMO đề nghị EVN tiếp tục đẩy nhanh tiến độ đưa vào vận hành các hệ thống tụ bù và đặc biệt là hệ thống BESS tại miền Bắc; Các đơn vị phát điện và quản lý lưới điện, duy trì độ khả dụng thiết bị ở mức cao nhất…

Ngoài ra, cơ quan điều độ hệ thống điện đang triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp. Trong đó, tập trung tối ưu vận hành nguồn điện, đặc biệt là khai thác hiệu quả thủy điện theo điều kiện thủy văn, đồng thời bảo đảm cung ứng nhiên liệu cho các nhà máy nhiệt điện. Cụ thể, với nguồn thủy điện, cơ quan này đề xuất tăng cường khai thác thủy điện theo hướng linh hoạt. Các nhà máy thủy điện nhỏ được yêu cầu tích nước và tập trung phát điện vào các khung giờ phụ tải đỉnh (12h30 - 15h30 và 21h - 23h), đặc biệt trong mùa lũ tháng 7 - 8.

Song song đó, phát triển điện mặt trời mái nhà, BESS với quy mô dự kiến hàng trăm MW sẽ tạo thêm công cụ điều tiết phụ tải, góp phần nâng cao tính linh hoạt của hệ thống điện trong tương lai gần; Cùng với đó là thực hiện các giải pháp điều chỉnh phụ tải trong khung giờ cao điểm; Tăng cường phối hợp với các đơn vị truyền tải, phân phối để xây dựng phương thức vận hành linh hoạt, chuẩn bị sẵn các kịch bản ứng phó với sự cố trong điều kiện phụ tải cao.