Chuẩn bị hướng dẫn chi tiết thi hành Luật Giám định tư pháp năm 2025

Sau khi đại diện Cục Bổ trợ tư pháp giới thiệu về những nội dung chính của Chỉ thị số 54-CT/TW ngày 30/11/2025 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác GĐTP và định giá tài sản; Luật GĐTP năm 2025, các đại biểu dự Tọa đàm đều khẳng định, việc ban hành hai văn bản quan trọng này thể hiện rõ sự quan tâm, lãnh đạo sâu sát của Đảng, Nhà nước đối với công tác GĐTP. Các chủ trương, chính sách về công tác GĐTP đã được cụ thể hóa trong các văn bản quy phạm pháp luật để tổ chức triển khai thực hiện công tác này một cách đồng bộ.

Tại Tọa đàm, một số vấn đề thực tiễn đã được các đại biểu nêu ra với mong muốn sẽ được hướng dẫn cụ thể trong các văn bản quy định chi tiết như vấn đề chế độ, chính sách với người thực hiện công tác giám định, nhất là với cán bộ, công chức, viên chức ở các cơ quan quản lý chuyên ngành làm công tác giám định kiêm nhiệm có được hưởng chế độ, chính sách đặc thù, vượt trội mà Bộ Chính trị cho phép không. Hay vấn đề lập dự toán và quyết toán kinh phí được nhiều đại biểu quan tâm với băn khoăn rằng việc lập dự toán năm tài khóa thường được thực hiện từ cuối năm trước, nhưng hiện các cơ quan đang rất lúng túng trong việc dự toán kinh phí triển khai Luật GĐTP (có hiệu lực từ 1/5/2026) nên mong Chính phủ cần có hướng dẫn kịp thời để các tổ chức GĐTP công lập chủ động về mặt kinh phí.

Về việc mở rộng phạm vi giám định, trong đó cho phép các Văn phòng GĐTP thực hiện một số lĩnh vực chuyên sâu (như kỹ thuật tài liệu, kỹ thuật số điện tử, vân tay...), nội dung này liên quan trực tiếp đến công tác quản lý nhà nước của Bộ Công an. Đại diện Bộ Công an đề nghị cần có sự phối hợp chặt chẽ với các cơ quan quản lý nhà nước khác để cụ thể hóa nội dung và phạm vi này một cách chi tiết. Đặc biệt, có đại biểu nhấn mạnh đến vấn đề bảo mật và bí mật nhà nước khi giao quyền cho các Văn phòng GĐTP (tư nhân), nhất là giám định tiền và quốc huy/con dấu bởi các đặc điểm bảo an, kỹ thuật chống giả của tiền tệ và con dấu là bí mật quốc gia. Hơn nữa, doanh nghiệp/văn phòng tư nhân có thể giải thể bất cứ lúc nào nếu hoạt động không hiệu quả, trong khi hồ sơ GĐTP đòi hỏi tính lưu trữ và trách nhiệm lâu dài.

Về mô hình tổ chức của văn phòng GĐTP, Luật quy định Trưởng văn phòng phải là giám định viên tư pháp, nhưng không quy định số lượng giám định viên tối thiểu. Điều này dẫn đến khó khăn khi thực hiện “giám định lại”. Theo quy định, người đã giám định lần đầu không được thực hiện giám định lại. Nếu văn phòng chỉ có một người thì bài toán giám định lại sẽ giải quyết thế nào? Phải trưng cầu văn phòng khác hay chuyển về tổ chức công lập? Đây là câu hỏi cần được cụ thể hóa khi hướng dẫn thi hành Luật.

Bên cạnh đó, về cơ sở dữ liệu liên ngành GĐTP, Viện kiểm sát nhân dân tối cao sẽ chủ trì xây dựng, vận hành, phối hợp với Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Tòa án nhân dân tối cao, Bộ Tư pháp. Các cơ quan chức năng đang nỗ lực đồng bộ hóa cơ sở dữ liệu để kết nối, chia sẻ giữa các Bộ, ngành. Việc này không khó về kỹ thuật nhưng cần có sự chỉ đạo xuyên suốt. Chính phủ nên giao cho một đầu mối (ví dụ Bộ Tư pháp hoặc Bộ Công an) để quản lý thống nhất, tránh việc mỗi Bộ, ngành làm một đề án riêng lẻ, thiếu tính tương thích.