Chuyển đổi sử dụng năng lượng hiệu quả ứng phó với biến động thị trường

Cần tăng cường tiết kiệm năng lượng

Theo TS Hà Huy Ngọc - Giám đốc Trung tâm Chiến lược và Chính sách (Viện Kinh tế Việt Nam), Chính phủ đã có những biện pháp khá kịp thời để ứng phó với biến động thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần chủ động thích ứng. Trước hết là tăng cường tiết kiệm năng lượng, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Đây vừa là thách thức nhưng cũng là cơ hội để thúc đẩy chuyển đổi mô hình sản xuất và tiêu dùng.

Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp vận tải đã bắt đầu chuyển sang sử dụng xe điện, đặc biệt tại Hà Nội và TP HCM. Xu hướng tiêu dùng cũng đang thay đổi theo hướng giảm phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu.

TS Hà Huy Ngọc đánh giá, việc chuyển sang xe điện là xu hướng tất yếu, tuy nhiên cần đi kèm với phát triển hạ tầng và hệ sinh thái đồng bộ, như trạm sạc, không gian bố trí tại khu dân cư, trung tâm thương mại, khu công cộng… Nếu không có hệ sinh thái phù hợp, quá trình chuyển đổi sẽ gặp nhiều hạn chế.

Bên cạnh đó, Việt Nam cũng đang đối mặt với áp lực về nguồn cung năng lượng. Nguồn than nhập khẩu gặp khó do giá tăng, điện khí cũng chịu áp lực chi phí. Trong khi đó, điện hạt nhân cần thời gian dài để triển khai. Trong bối cảnh đó, năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện mặt trời áp mái, vẫn còn nhiều dư địa phát triển. Cần có cơ chế thúc đẩy mua bán điện trực tiếp giữa nhà sản xuất và người tiêu dùng để khai thác hiệu quả nguồn năng lượng này.

Đó là các phương án thích ứng về bảo đảm nguồn cung, còn về nhu cầu, cần phải có các biện pháp quyết liệt để giúp doanh nghiệp có thể thích ứng chuyển đổi và thực hành tiết kiệm điện trong các ngành sản xuất. “Nhìn tổng thể, những biến động về năng lượng hiện nay đang đặt ra thách thức lớn cho nền kinh tế, nhưng đồng thời cũng mở ra cơ hội để Việt Nam tái cơ cấu theo hướng bền vững hơn, giảm phụ thuộc vào năng lượng hóa thạch và nâng cao khả năng tự chủ năng lượng trong dài hạn” - TS Ngọc nói.

TS Hà Huy Ngọc.

Thúc đẩy đưa xăng E10 vào thị trường sớm

Đáng chú ý, theo TS Ngọc, một mặt chủ động chuyển đổi thích ứng với biến động, mặt khác cần phải chú trọng bảo đảm an ninh năng lượng. Trong đó, việc xây dựng kho dự trữ xăng dầu chiến lược là giải pháp dài hạn, nhưng trong ngắn hạn, cần thúc đẩy sử dụng các loại nhiên liệu thay thế như xăng E5, E10 để bù đắp thiếu hụt nguồn cung, giảm tiêu dùng nhiên liệu hóa thạch cũng như chuyển đổi để có thể thực hiện sử dụng năng lượng hiệu quả hơn.

Đây cũng là lộ trình mà Bộ Công Thương đang muốn đẩy nhanh. Theo đó, Bộ này đang thực hiện lấy ý kiến dự thảo sửa Thông tư 50, nhằm đề xuất đẩy sớm lộ trình áp dụng tỷ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học và truyền thống. Theo dự thảo, xăng E10 - loại nhiên liệu sinh học pha 10% ethanol vào xăng khoáng - được phối trộn, bán rộng rãi trên cả nước từ ngày 30/4. Mốc này sớm một tháng so với lộ trình cũ. Xăng E5 RON92 vẫn tiếp tục được bán trên thị trường đến hết năm 2030.

Tại cuộc họp thường kỳ quý I của Bộ Công Thương, ông Đào Duy Anh - Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công cho biết, qua các diễn biến cũng như những buổi làm việc có thể nhận diện ba yếu tố chính quyết định tính khả thi của việc đưa xăng E10 vào phân phối ngay trong tháng 4. Bao gồm, nguồn cung nhiên liệu sinh học; điều kiện pháp lý và hạ tầng; Và mức độ sẵn sàng của hệ thống phân phối, tức các doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu.

Trong đó, hiện nay, các cửa hàng trực thuộc những thương nhân đầu mối lớn như Petrolimex, PVOIL về cơ bản đã có sự chuẩn bị tốt. Tuy nhiên, cũng có một số doanh nghiệp và các cửa hàng xăng dầu có quy mô nhỏ hơn còn gặp khó khăn trong việc chuẩn bị cơ sở hạ tầng và trang thiết bị để phân phối tới người tiêu dùng.

Bộ Công Thương đã chủ động hướng dẫn các doanh nghiệp về các giải pháp khắc phục những vướng mắc nêu trên để bảo đảm tiến độ chung. Đồng thời, Bộ Công Thương đã đề xuất một số giải pháp tại Tờ trình số 2249 ngày 1/4/2026 báo cáo Thủ tướng Chính phủ về các điều kiện và khả năng triển khai phân phối xăng E10 trong tháng 4/2026.