Cục Viễn thám quốc gia (Bộ Nông nghiệp và Môi trường): Xác định được khoảng 110 khu vực nguy cơ gây ô nhiễm bụi tại Hà Nội

Giám sát bao quát, định vị chính xác

Theo đó, từ tháng 9 - 12/2025, Cục VTQG phối hợp các đơn vị liên quan giám sát bằng vệ tinh, thiết bị bay không người lái kết hợp khảo sát thực địa, đơn vị đã rà soát hơn 110 khu vực là nơi đang thi công khu đô thị, công trình lớn, nằm ở nội đô và khu vực bãi đổ thải vật liệu xây dựng có nguy cơ gây ô nhiễm bụi cho Hà Nội.

Cơ quan này cũng xác định 14 điểm làng nghề có hoạt động đốt lò có nguy cơ gây ô nhiễm không khí gồm Hạ Thái (Nam Phù); Đa Sỹ (Phú Lương); Ngũ Xá (Ba Đình); Bát Tràng; Minh Khai; La Phù; Cát Quế (Dương Hòa); Thanh Thùy (Tam Hưng); Vân Canh, Sơn Đồng (Sơn Đồng); Phú Vinh (Phú Nghĩa); Giẽ Thượng (Chuyên Mỹ); Tân Triều (Định Công); Triều Khúc (Định Công).

Trong phạm vi từ Vành đai 4 trở vào trung tâm Hà Nội có 68 công trình lớn đang thi công. Nếu lấy hồ Hoàn Kiếm là tâm, trong phạm vi 5km có 7 công trình lớn, còn ở phạm vi 10km là 35 công trình. Ngoài ra, còn 28 khu vực đốt rơm rạ ở các huyện Thường Tín, Thạch Thất, Mê Linh cũ.

Ông Vũ Hữu Liêm, Giám đốc Trung tâm Giám sát nông nghiệp, tài nguyên và môi trường (Cục VTQG) cho biết, hai nhóm công nghệ chính được vận hành song song, đó là ứng dụng ảnh vệ tinh độ phân giải cao - siêu cao và thiết bị bay không người lái Matrice 300 RTK giám sát chi tiết.

Trong đó, ứng dụng ảnh vệ tinh độ phân giải cao và siêu cao, cho phép bao quát toàn bộ TP, theo dõi các khu vực xây dựng, làng nghề; phát hiện những dấu hiệu phát thải như ống khói hay điểm đốt mở. Thiết bị bay không người lái được sử dụng để giám sát chi tiết và xử lý các tình huống phát sinh theo thời gian thực; giúp ghi nhận hình ảnh cận cảnh tại các “điểm nóng” như đốt rác, đốt rơm rạ hay phát thải cục bộ, cung cấp dữ liệu trực tiếp phục vụ công tác kiểm tra, xử lý.

Việc kết hợp đồng bộ thiết bị bay không người lái gắn camera quang học/hồng ngoại với ảnh viễn thám độ phân giải cao cho phép giám sát cả vùng ngoại thành, phát hiện biến động tại công trường xây dựng lớn, làng nghề có hoạt động đốt, định vị chính xác các nguồn phát thải.

Một số khu vực đốt rơm rạ, phụ phẩm drone ghi nhận. (Ảnh trong bài: Cục VTQG)

Bước tiến chuyển sang chủ động phòng ngừa ô nhiễm

Qua triển khai thử nghiệm, kết quả bước đầu cho thấy ảnh vệ tinh mới phủ kín 100% diện tích Hà Nội, giúp kiểm kê toàn TP. Thiết bị bay đã thu thập 229km² hình ảnh hiện trường từ trên không, bổ sung dữ liệu chi tiết cho khu vực ngoại thành và công trường. Tình trạng đốt rơm rạ sau mùa gặt giảm, nhờ công tác giám sát đã được xử lý kịp thời.

Các cơ quan chức năng đã lập được một bản đồ số về ô nhiễm không khí, định vị cụ thể các điểm phát thải lớn, giám sát chủ động thay vì bị động. Đặc biệt, việc tích hợp dữ liệu vệ tinh, drone với hệ thống camera giao thông hiện có sẽ hình thành bản đồ ô nhiễm thời gian thực, giúp cơ quan quản lý chuyển từ phản ứng bị động sang chủ động phòng ngừa. UBND TP và các phường xã sẽ có thể nhận được cảnh báo sớm về mức độ bụi mịn (PM2.5), khi đó có thể ra lệnh xử lý ngay, như yêu cầu che phủ bạt công trình, phun sương giảm bụi hoặc đình chỉ thi công khi cần thiết.

Giải pháp này sẽ giảm thiểu khối lượng công việc thủ công trước đây như phải cử đoàn kiểm tra tuần tra từng ngày; tiết kiệm chi phí ngân sách cho xử lý ô nhiễm; là bước tiến quan trọng chuyển sang chủ động phòng ngừa ô nhiễm thay vì chờ cảnh báo từ các trạm đo hay các phản ánh của Nhân dân, từ đó góp phần nâng cao ý thức bảo vệ môi trường của toàn xã hội.

Lãnh đạo Cục VTQG cho biết, việc kết hợp viễn thám và thiết bị bay không người lái là hướng đi phù hợp với yêu cầu quản lý đô thị hiện đại. Để phát huy hiệu quả lâu dài, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế tổ chức thực hiện như nghiên cứu số hóa quy trình cấp phép và hiệp đồng bay nhằm rút ngắn thời gian xử lý; thiết lập cơ chế chia sẻ dữ liệu trực tuyến giữa đơn vị giám sát và UBND TP để thông tin được chuyển giao kịp thời; duy trì giám sát định kỳ vào mùa thu hoạch và cao điểm xây dựng.