Để bệnh án điện tử phát huy hiệu quả chuyển đổi số trong y tế: Cần chuẩn hóa dữ liệu và kết nối an toàn

Hơn 1.200 bệnh viện đã triển khai bệnh án điện tử

Theo thống kê của Bộ Y tế, đến ngày 19/9/2026, cả nước đã có 1.268/1.650 cơ sở y tế triển khai bệnh án điện tử, tăng đáng kể so với con số 1.192 cơ sở y tế vào đầu năm 2026. Nhiều tỉnh, thành phố và bệnh viện tuyến Trung ương đang tiếp tục đẩy mạnh liên thông dữ liệu, hướng tới thay thế hoàn toàn bệnh án giấy bằng bệnh án điện tử theo lộ trình chuyển đổi số trong lĩnh vực y tế. Cùng với triển khai bệnh án điện tử, nhiều hoạt động khác trong khám, chữa bệnh cũng được số hóa.

Đối với người bệnh, bệnh án điện tử giúp giảm lượng giấy tờ phải mang theo khi đến cơ sở y tế. Những thông tin như bệnh sử, kết quả xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh, đơn thuốc hay quá trình điều trị có thể được lưu trữ và tra cứu trên hệ thống. Khi dữ liệu được liên thông, người bệnh thuận lợi hơn khi khám, chữa bệnh tại nhiều cơ sở y tế. Hạn chế thất lạc hồ sơ, hạn chế thực hiện lại những xét nghiệm đã có kết quả, qua đó tiết kiệm thời gian và chi phí.

Không chỉ người bệnh được hưởng lợi, đối với bác sĩ, việc chuyển từ bệnh án giấy sang bệnh án điện tử giúp tiếp cận thông tin về quá trình khám, chữa bệnh nhanh hơn và nắm bắt tình trạng sức khỏe của người bệnh đầy đủ hơn.

Ở phạm vi rộng hơn, bệnh án điện tử còn tạo ra kho dữ liệu lớn cho công tác quản lý. PGS.TS Trần Quý Tường - Chủ tịch Hội Tin học Y tế Việt Nam nhận định, việc triển khai bệnh án điện tử cung cấp nguồn dữ liệu lớn, “đủ - sạch - sống” về tình hình sức khỏe người dân và hoạt động khám, chữa bệnh của các cơ sở y tế đối với cơ sở dữ liệu quốc gia. Đây là cơ sở quan trọng để ngành Y tế thực hiện công tác quản trị hiện đại, hoạch định chính sách và nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe Nhân dân.

Dữ liệu phải được thống nhất và bảo mật

Theo lộ trình được đặt ra, Bộ Y tế yêu cầu các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh rà soát, đánh giá hiện trạng, xây dựng kế hoạch triển khai cụ thể, huy động và bổ sung các nguồn lực để bảo đảm việc hoàn thành triển khai hồ sơ bệnh án điện tử chậm nhất ngày 31/12/2026. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong quá trình chuyển đổi từ hồ sơ giấy sang môi trường số.

Tuy nhiên, số hóa bệnh án mới là bước đầu. Khi bệnh án điện tử được triển khai rộng rãi, mục tiêu tiếp theo là khai thác giá trị của dữ liệu. Mục tiêu này chỉ có thể thực hiện khi dữ liệu giữa các cơ sở y tế được chuẩn hóa. Đây cũng là lý do Bộ Y tế đang tập trung vào việc xây dựng hệ thống tiêu chuẩn dữ liệu, danh mục dữ liệu dùng chung và các nền tảng kết nối, tạo nền tảng cho cơ sở dữ liệu quốc gia về y tế.

Trong năm 2026, ngành Y tế đặt mục tiêu xây dựng Cơ sở dữ liệu quốc gia về y tế. Giai đoạn 2026 - 2027 sẽ triển khai Từ điển dữ liệu ngành Y tế; giai đoạn 2026 - 2030 hoàn thiện danh mục dữ liệu dùng chung toàn ngành. Bộ Y tế cũng đặt nhiệm vụ xây dựng, ban hành tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về cấu trúc thông điệp dữ liệu trao đổi giữa cơ sở dữ liệu quốc gia về y tế và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành.

Mục tiêu này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng bởi cơ sở dữ liệu quốc gia về y tế được hình thành từ nhiều nguồn và thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau. Theo quy định về quản lý dữ liệu y tế, hệ thống này bao gồm các nhóm thông tin về cơ quan, tổ chức y tế; nhân lực y tế; dược; thiết bị y tế và thông tin sức khỏe cá nhân. Dữ liệu không chỉ được hình thành từ các cơ sở dữ liệu do Bộ Y tế quản lý, mà còn từ các Bộ, ngành, địa phương, cơ sở y tế và kết quả thực hiện thủ tục hành chính, nghiệp vụ trong ngành.

Với một hệ thống có quy mô dữ liệu lớn và nguồn cung đa dạng như vậy, yêu cầu đặt ra không chỉ là thu thập dữ liệu mà trước hết phải thống nhất cách dữ liệu được tạo lập, mô tả, định danh, trao đổi và chia sẻ. Nếu thiếu sự thống nhất này, việc kết nối và khai thác thông tin sẽ gặp nhiều hạn chế, dù dữ liệu đã được đưa lên môi trường số.

Ngoài ra, việc chuẩn hóa dữ liệu còn gắn với yêu cầu bảo đảm chất lượng và an toàn dữ liệu. Giai đoạn 2026 - 2030, Bộ Y tế đặt mục tiêu xây dựng các giải pháp bảo đảm chất lượng dữ liệu y tế, đồng thời hoàn thiện các quy định về quản lý, kết nối, chia sẻ dữ liệu thuộc phạm vi quản lý của Bộ.

Nếu các tiêu chuẩn, danh mục và Từ điển dữ liệu ngành Y tế được thống nhất, dữ liệu từ các lĩnh vực như khám, chữa bệnh, phòng bệnh, dược, thiết bị y tế, nhân lực y tế và thông tin sức khỏe cá nhân sẽ có cơ sở để kết nối trong một kiến trúc chung.