Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến góp ý dự thảo Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở (sửa đổi), trong đó đề xuất quy định về tổ chức Ban Thanh tra nhân dân ở xã, phường, đặc khu.
Theo dự thảo, Ban Thanh tra nhân dân gồm Trưởng ban, Phó Trưởng ban và các thành viên được bầu từ các thôn, tổ dân phố trên địa bàn cấp xã. Số lượng thành viên được xác định căn cứ đặc điểm, tình hình thực tiễn, dân số của địa phương và hướng dẫn của Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
Thành viên Ban Thanh tra nhân dân phải có phẩm chất đạo đức tốt, có uy tín trong cộng đồng dân cư, đủ sức khỏe để hoàn thành nhiệm vụ; có hiểu biết về chính sách, pháp luật và tự nguyện tham gia.
Đáng chú ý, thành viên phải là công dân thường trú trên địa bàn và không đồng thời là cán bộ, công chức cấp xã.
Dự thảo đề xuất nhiệm kỳ của Ban Thanh tra nhân dân là 5 năm. Trong nhiệm kỳ, nếu thành viên không hoàn thành nhiệm vụ, không còn được tín nhiệm hoặc xin thôi làm nhiệm vụ, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã đề nghị thôn, tổ dân phố đã bầu thành viên đó xem xét, cho thôi làm nhiệm vụ.
Trường hợp khuyết thành viên và thời gian còn lại của nhiệm kỳ từ 6 tháng trở lên, Ban công tác Mặt trận ở thôn, tổ dân phố phối hợp với Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố tổ chức bầu bổ sung theo hướng dẫn của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã.
Dự thảo cũng đề xuất trách nhiệm của các cơ quan liên quan trong tổ chức và hoạt động của Ban Thanh tra nhân dân.
Theo đó, Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã có trách nhiệm hướng dẫn tổ chức hội nghị bầu hoặc cho thôi làm thành viên; công nhận kết quả bầu; tổ chức cuộc họp để bầu Trưởng ban, Phó Trưởng ban và phân công nhiệm vụ cho từng thành viên.
Kết quả bầu và thành phần Ban Thanh tra nhân dân được thông báo đến Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân cùng cấp và Nhân dân địa phương.
Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã cũng hướng dẫn Ban Thanh tra nhân dân xây dựng chương trình, kế hoạch, nội dung công tác; xem xét báo cáo hoạt động; xác nhận biên bản, kiến nghị và đôn đốc việc giải quyết kiến nghị của Ban Thanh tra nhân dân; đồng thời hỗ trợ kinh phí hoạt động.
Đối với UBND cấp xã, dự thảo đề xuất cơ quan này có trách nhiệm thông báo, cung cấp thông tin liên quan đến tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương cấp xã, việc thực hiện kết quả khiếu nại, tố cáo và thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở trên địa bàn cho Ban Thanh tra nhân dân và theo yêu cầu của Ban.
UBND cấp xã có trách nhiệm xem xét, giải quyết kịp thời các kiến nghị của Ban Thanh tra nhân dân; xử lý theo quy định pháp luật đối với người có hành vi cản trở hoạt động của Ban hoặc trả thù, trù dập thành viên Ban Thanh tra nhân dân.
