Đổi mới, nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật đảng

Đồng chí Trần Sỹ Thanh khẳng định tính cấp thiết của việc ban hành Nghị quyết số 05-NQ/TW (thay thế Nghị quyết Trung ương 5 khóa X) và Quy định số 21-QĐ/TW (thay thế Quy định số 296-QĐ/TW, ngày 30/5/2025), đáp ứng yêu cầu xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh.

Nghị quyết về đổi mới, nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật đảng được ban hành với nhiều điểm mới. Trong đó, về quan điểm chỉ đạo, Nghị quyết đã xác định các quan điểm chỉ đạo, mang tính đột phá, cốt lõi, nền tảng cho tư duy và hành động của cấp ủy, tổ chức đảng, ủy ban kiểm tra các cấp. Nổi bật là kiểm tra, giám sát phải là một trong những phương thức, chức năng lãnh đạo quan trọng nhất, là cơ chế để Đảng tự chỉnh đốn, tự hoàn thiện và nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền; là công cụ để kiểm soát quyền lực, giữ vững kỷ luật, kỷ cương của Đảng; là yếu tố bảo đảm đường lối của Đảng được thực hiện nghiêm túc, hiệu quả trong thực tiễn; là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục của toàn Đảng, của mỗi cấp uỷ, tổ chức đảng và uỷ ban kiểm tra các cấp mà trực tiếp, trước hết là người đứng đầu cấp uỷ.

Nghị quyết mới đã xác định mục tiêu của công tác kiểm tra, giám sát là nâng cao chất lượng, hiệu lực, hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát gắn với kiểm soát quyền lực; ngăn chặn, đẩy lùi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, "lợi ích nhóm", sự suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, "tự diễn biến", "tự chuyển hoá" trong nội bộ; giữ vững kỷ luật, kỷ cương, góp phần xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền, sức chiến đấu, sự đoàn kết, thống nhất trong Đảng, năng lực quản lý, quản trị quốc gia vì sự phát triển của đất nước.

Trên cơ sở quan điểm chỉ đạo, để đạt được mục tiêu đề ra, Nghị quyết đã xác định 6 nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm trong thời gian tới. Trong đó, nổi bật là: tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức và trách nhiệm của cấp uỷ, tổ chức đảng, đảng viên đối với công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng; nâng cao chất lượng nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn; hoàn thiện hệ thống quy định của Đảng về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật đảng; đổi mới tư duy, phương pháp công tác kiểm tra, giám sát của Đảng, gắn kiểm tra, giám sát với các phương thức kiểm soát quyền lực bảo đảm giữ vững kỷ luật, kỷ cương của Đảng….

Trong đó, đối với cấp ủy, tổ chức đảng, tăng cường kiểm tra, giám sát tổ chức đảng và đảng viên, nhất là cấp uỷ viên, cán bộ thuộc diện cấp uỷ quản lý trong việc thực hiện nghị quyết, chỉ thị, kết luận của cấp uỷ cấp trên và cấp mình; trách nhiệm của cán bộ, đảng viên, người đứng đầu trong thực hiện nhiệm vụ chính trị, trách nhiệm nêu gương. Đồng thời, chú trọng công tác tự kiểm tra, tự giám sát của tổ chức đảng, đảng viên; chủ động và phát huy vai trò của chi bộ; trách nhiệm của đảng viên trong giám sát tổ chức đảng trên tinh thần “toàn Đảng thực hiện công tác kiểm tra, giám sát”.

Quang cảnh Hội nghị tại Hội trường Diên Hồng, Nhà Quốc hội. Ảnh: Vân Anh

Đối với Quy định về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương Trần Sỹ Thanh cho biết, việc rà soát, sửa đổi để cập nhật, bổ sung những quan điểm, nội dung, quy định mới và thay thế Quy định số 296-QĐ/TW, ngày 30/5/2025 là rất cần thiết.

Quy định mới gồm 7 chương, 35 điều kế thừa cơ bản nội dung Quy định số 296-QĐ/TW, có bổ sung, lược bỏ một số nội dung không còn phù hợp, đảm bảo đồng bộ, thống nhất với Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, các quy định mới của Trung ương, pháp luật của Nhà nước với 5 điểm mới nổi bật.

Trước hết là việc bổ sung, quy định rõ hơn trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng trong việc “Ban hành quy chế phối hợp giữa uỷ ban kiểm tra với các cơ quan công an, quân đội, thanh tra, kiểm toán Nhà nước, viện kiểm sát, toà án nhân dân cùng cấp và các tổ chức đảng, cơ quan, đơn vị khác có liên quan (do ban thường vụ cấp uỷ quyết định)” để tạo điều kiện thuận lợi cho ủy ban kiểm tra khi phối hợp thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, giám sát. Đồng thời, bổ sung nguyên tắc tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn của ủy ban kiểm tra các cấp; phân cấp, tăng thẩm quyền cho Ủy ban Kiểm tra Trung ương trong việc thi hành kỷ luật đảng viên vi phạm; bổ sung nguyên tắc, nội dung giải quyết tố cáo phù hợp với tình hình thực tiễn.

Để đẩy mạnh việc phân cấp và tăng thẩm quyền cho cơ sở, đồng thời gắn trách nhiệm của tổ chức đảng khi quyết định kỷ luật hoặc giải quyết khiếu nại kỷ luật đảng, Quy định mới đã giao thẩm quyền cho Ban thường vụ cấp uỷ cấp trên trực tiếp cơ sở là cấp giải quyết khiếu nại cuối cùng đối với hình thức kỷ luật khiển trách, cảnh cáo tổ chức đảng, đảng viên do ban thường vụ cấp uỷ cơ sở giải quyết. Ban thường vụ cấp uỷ tỉnh, thành uỷ và đảng uỷ trực thuộc Trung ương là cấp giải quyết khiếu nại cuối cùng đối với hình thức kỷ luật khiển trách, cảnh cáo tổ chức đảng, đảng viên do ban thường vụ cấp uỷ cấp trên trực tiếp cơ sở giải quyết.

Ủy ban Kiểm tra Trung ương là cấp giải quyết khiếu nại cuối cùng đối với các hình thức kỷ luật cách chức đảng viên; khiển trách, cảnh cáo do ban thường vụ cấp uỷ tỉnh, thành uỷ và đảng uỷ trực thuộc Trung ương quyết định. Ban Bí thư là cấp giải quyết khiếu nại cuối cùng đối với hình thức kỷ luật khai trừ đảng viên do ban thường vụ tỉnh uỷ, thành uỷ và đảng uỷ trực thuộc Trung ương giải quyết; khiển trách, cảnh cáo tổ chức đảng do cấp uỷ, tổ chức đảng trực thuộc Trung ương trở xuống quyết định.

Bộ Chính trị là cấp giải quyết khiếu nại cuối cùng đối với hình thức kỷ luật khai trừ đảng viên do Ủy ban Kiểm tra Trung ương quyết định. Ban Chấp hành Trung ương Đảng là cấp giải quyết khiếu nại cuối cùng đối với các hình thức kỷ luật do Ban Bí thư, Bộ Chính trị quyết định.

Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương nêu rõ, trên cơ sở Nghị quyết, Quy định mới, cấp ủy, tổ chức đảng và ủy ban kiểm tra các cấp cần khẩn trương tổ chức nghiên cứu, quán triệt và triển khai sâu rộng đến từng chi bộ, từng đảng viên, xác định rõ công tác kiểm tra, giám sát là nhiệm vụ thường xuyên của toàn Đảng, không khoán trắng cho ủy ban kiểm tra; nâng cao ý thức tự kiểm tra, tự giám sát; chủ động phát hiện, đấu tranh với các biểu hiện vi phạm ngay từ cơ sở của mỗi đảng viên.

Tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy chế, quy trình công tác kiểm tra, giám sát bảo đảm đồng bộ với quy định mới.