Dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi): Bảo đảm an toàn, an ninh, quyền lợi hợp pháp của tổ chức, cá nhân

Theo dự thảo Tờ trình, Luật Bưu chính (sửa đổi) gồm 09 Chương và 62 điều quy định về quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp bưu chính, người sử dụng dịch vụ bưu chính; Bưu chính số và bảo đảm an toàn, an ninh trong hoạt động bưu chính; Thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm…

Cụ thể, dự thảo Luật hoàn thiện quy định về quyền, nghĩa vụ chung của doanh nghiệp bưu chính; bổ sung trách nhiệm định danh người gửi, bảo vệ dữ liệu bưu chính, quản lý chất lượng dịch vụ, hạch toán riêng đối với dịch vụ COD và cung cấp thông tin phục vụ quản lý nhà nước.

Hoàn thiện quy định về quyền và nghĩa vụ của người sử dụng dịch vụ bưu chính; bổ sung trách nhiệm định danh người gửi, cung cấp đầy đủ thông tin về bưu gửi và tuân thủ quy định về an toàn, an ninh.

Sửa đổi, hoàn thiện quy định về dữ liệu bưu chính, trách nhiệm của doanh nghiệp bưu chính trong việc thu thập, tạo lập, quản lý, lưu trữ, khai thác và bảo vệ dữ liệu bưu chính theo quy định của pháp luật về dữ liệu, an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Sửa đổi, hoàn thiện quy định trách nhiệm của người sử dụng dịch vụ bưu chính trong việc cung cấp thông tin định danh, thông tin bưu gửi và chịu trách nhiệm về nội dung bưu gửi theo quy định của pháp luật

Bên cạnh đó, bổ sung quy định định danh và truy vết bưu gửi; theo đó mỗi bưu gửi được gắn với một mã định danh duy nhất, gắn với thông tin người gửi nhằm bảo đảm khả năng theo dõi, truy vết trong toàn bộ quá trình cung ứng dịch vụ bưu chính.

Quy định cơ chế kết nối, cung cấp, khai thác dữ liệu giữa doanh nghiệp bưu chính với cơ quan nhà nước có thẩm quyền; làm rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức liên quan trong việc tiếp cận, sử dụng dữ liệu và xử lý các vụ việc mất an toàn, an ninh bưu chính.

Bổ sung quy định về quản lý bưu gửi theo mức độ rủi ro; bảo đảm an toàn, an ninh trong toàn bộ quá trình chấp nhận, chia chọn, vận chuyển và phát bưu gửi. Bổ sung quy định khuyến khích phát triển bưu chính xanh, ứng dụng các giải pháp giảm phát thải, sử dụng hiệu quả tài nguyên và thích ứng với biến đổi khí hậu trong hoạt động bưu chính.

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú và Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương tại cuộc họp.

Theo cơ quan chủ trì soạn thảo, dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi) chuyển sang quản lý bưu gửi theo mức độ rủi ro dựa trên cơ sở thông tin người gửi, đặc điểm bưu gửi, hành trình vận chuyển và các dấu hiệu rủi ro phát sinh trong quá trình cung cấp dịch vụ. Theo đó, doanh nghiệp bưu chính áp dụng các biện pháp quản lý phù hợp với mức độ rủi ro của bưu gửi, tập trung nguồn lực đối với các trường hợp có nguy cơ cao, đồng thời giảm thiểu các biện pháp kiểm tra, xác minh không cần thiết đối với các bưu gửi thông thường.

Đây là cách tiếp cận hiện đại, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu bảo đảm an toàn, an ninh bưu chính, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân và tạo thuận lợi cho sự phát triển của thị trường bưu chính…

Góp ý tại Hội đồng thẩm định, đại diện Bộ Công an cho rằng cần thiết phải sửa đổi Luật Bưu chính; đề nghị bổ sung nghĩa vụ của người sử dụng dịch vụ bưu chính trong việc mở, cung cấp thông tin gói, kiện hàng khi có yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền để phục vụ công tác bảo vệ an ninh quốc gia và đấu tranh phòng, chống tội phạm.

Về bảo đảm an ninh trong cung cấp dịch vụ bưu chính, đại diện Bộ Công an đề nghị sửa đổi, bổ sung khoản 1, Điều 53 theo hướng quy định rõ hơn về yêu cầu trang bị và sử dụng máy soi chiếu trong Luật Bưu chính (sửa đổi), làm rõ hơn quy định về “biện pháp phù hợp”; sửa đổi, bổ sung một số điều khoản liên quan đến quản lý bưu gửi theo mức độ rủi ro và thông tin người gửi; nội dung quản lý nhà nước về bưu chính…

Đại diện Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng Việt Nam cho rằng cơ quan chủ trì soạn thảo xây dựng các điều luật tương đối đầy đủ. Tuy nhiên, có những điều khoản cần xây dựng cụ thể hơn. Theo vị này, quy định “doanh nghiệp bưu chính không phải bồi thường nếu bưu gửi đã được phát và người nhận không có ý kiến khi nhận bưu gửi” nên sửa đổi theo hướng “cho phép người nhận có một khoảng thời gian hợp lý (ví dụ: 24 - 48 giờ) để phản hồi nếu bưu gửi có hư hỏng bên trong mà không thể phát hiện bằng mắt thường lúc nhận. Bởi thực tế, nhiều bưu gửi không cho phép “đồng kiểm” hoặc người tiêu dùng nhận qua tủ khóa (điểm phục vụ không có người trực tiếp).

Về giới hạn bồi thường, đại diện Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng Việt Nam đề xuất bổ sung điều khoản ngoại lệ quy định rằng: Giới hạn trách nhiệm bồi thường sẽ không được áp dụng nếu thiệt hại xảy ra do lỗi cố ý hoặc gian lận của doanh nghiệp bưu chính (ví dụ: nhân viên cố tình chiếm đoạt, trộm cắp bưu gửi - vốn là hành vi bị cấm tại Điều 8). Khi có yếu tố lỗi cố ý, người tiêu dùng phải được bồi thường 100% giá trị thiệt hại thực tế.

Về Giải quyết khiếu nại, tranh chấp, cần có cơ chế rõ ràng hơn để người tiêu dùng không bị kéo dài thời gian khi có sự cố. Về Bảo vệ dữ liệu cá nhân, cần bổ sung rõ “Quyền được yêu cầu xóa dữ liệu” của người tiêu dùng. Cụ thể, sau khi bưu gửi đã được phát thành công và hết thời hạn khiếu nại (hoặc thời hạn lưu trữ bắt buộc theo luật định), người tiêu dùng có quyền yêu cầu doanh nghiệp bưu chính ẩn hoặc xóa bỏ các thông tin nhạy cảm (số điện thoại, địa chỉ nhà riêng) trên hệ thống tra cứu công cộng để tránh bị lợi dụng cho mục đích quảng cáo hoặc lừa đảo…

Kết luận cuộc họp Hội đồng thẩm định, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú cho biết, trên cơ sở ý kiến của các thành viên, Hội đồng đánh giá cần thiết phải sửa đổi Luật Bưu chính. Theo Thứ trưởng, dự thảo Luật phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, pháp luật của nhà nước; bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, thống nhất, đồng bộ; tương thích với các điều ước quốc tế; bảo đảm phân cấp, phân quyền…

Thứ trưởng Bộ Tư pháp đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo hoàn thiện phạm vi điều chỉnh, bảo đảm không chồng lấn với các Luật có liên quan; bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất với các Luật hiện hành; rà soát lại ngôn ngữ, kỹ thuật. Đồng thời nghiên cứu kỹ lưỡng vấn đề liên quan đến việc thu thập thông tin, sử dụng thông tin, có thể gây ảnh hưởng tới an ninh, quốc phòng để có hướng xử lý phù hợp./.