Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi): Phân cấp, phân quyền phải bảo đảm thống nhất trong thực thi

Theo báo cáo tại cuộc họp, dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) được xây dựng với bố cục dự kiến gồm 13 chương; giảm 03 chương so với Luật Đất đai năm 2024.

Trong đó, dự thảo Luật hoàn thiện theo hướng không quy định chi tiết về phân loại đất, cụ thể, đất đai được phân thành 03 nhóm, gồm: (i) Nhóm đất nông nghiệp: Đất canh tác (đất trồng lúa, đất trồng cây khác), đất lâm nghiệp; đất chăn nuôi tập trung, thủy sản; đất nông nghiệp khác; (ii) Nhóm đất phi nông nghiệp: Đất quốc phòng, an ninh; đất ở; đất trụ sở cơ quan, công trình sự nghiệp công; đất công cộng; đất sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp; đất tôn giáo, tín ngưỡng; (iii) Đất dự trữ phát triển. Việc hoàn thiện quy định về phân loại đất nhằm khắc phục những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn thi hành Luật Đất đai thời gian qua.

Đối với nguyên tắc sử dụng đất, dự thảo Luật hoàn thiện trên cơ sở kế thừa Điều 5 Luật Đất đai năm 2024, đồng thời tiếp tục thể chế hóa Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 28/7/2026 Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XIV về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan và bổ sung một số nguyên tắc phù hợp với yêu cầu thực tiễn về “bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất và các chủ thể có liên quan; bảo đảm công khai, minh bạch, công bằng, bình đẳng giới trong tiếp cận, quản lý và sử dụng đất...”

Liên quan đến quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất, dự thảo Luật giữ như quy định hiện hành, đồng thời bổ sung trường hợp tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là pháp nhân mới được hình thành thông qua việc chia, tách, hợp nhất, chuyển đổi mô hình tổ chức theo quyết định của cơ quan, tổ chức có thẩm quyền hoặc văn bản về việc chia, tách, hợp nhất, chuyển đổi mô hình tổ chức của tổ chức kinh tế phù hợp với pháp luật được nhận quyền sử dụng đất từ các tổ chức là pháp nhân bị chia, tách, hợp nhất, chuyển đổi và trường hợp nhận quyền của tổ chức kinh tế, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài nhận quyền sử dụng đất khi nhận sáp nhập theo quy định của pháp luật về doanh nghiệp.

Kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú cho biết, trên cơ sở ý kiến của Hội đồng thẩm định, dự thảo Luật cần tiếp tục được nghiên cứu, rà soát và hoàn thiện toàn diện, trong đó tập trung vào 10 nhóm vấn đề trọng tâm nhằm bảo đảm chất lượng trước khi trình cấp có thẩm quyền.

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú kết luận cuộc họp.

Theo Thứ trưởng, trước hết cần rà soát lại phạm vi điều chỉnh theo hướng tập trung trực tiếp vào những vấn đề liên quan đến đất đai, đồng thời xử lý rõ mối quan hệ áp dụng giữa Luật này với các luật khác. Đây là vấn đề cần được làm rõ ngay từ quá trình xây dựng để hạn chế xung đột, chồng chéo và những vướng mắc có thể phát sinh trong thực tiễn.

Cùng với đó, cơ quan chủ trì soạn thảo cần tiếp tục đối chiếu, rà soát dự thảo với các chủ trương, đường lối có liên quan, đặc biệt là Nghị quyết số 21-NQ/TW về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan; Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam và Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Quá trình hoàn thiện phải phân định rõ nội dung nào cần được quy định tại Luật, nội dung nào giao Chính phủ quy định chi tiết; trong đó, những vấn đề tác động đến quyền, nghĩa vụ của người dân, doanh nghiệp phải được thể hiện trong Luật.

Về tính thống nhất của hệ thống pháp luật, Thứ trưởng cho biết Bộ Tư pháp và Bộ Nông nghiệp và Môi trường thời gian qua đã phối hợp chặt chẽ trong quá trình rà soát. Bộ Tư pháp đã xây dựng phụ lục đầy đủ và sẽ tiếp tục hoàn thiện trên cơ sở ý kiến tại phiên họp để báo cáo cấp có thẩm quyền. Yêu cầu đặt ra không chỉ là bảo đảm sự thống nhất của dự thảo với hệ thống pháp luật hiện hành cũng như thống nhất ngay trong nội tại dự thảo.

Đề cập đến thủ tục hành chính và thủ tục nội bộ, Thứ trưởng nhấn mạnh, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền phải gắn với cơ chế bảo đảm tính thống nhất trong thực thi. Đối với những thủ tục cùng loại, nếu không xuất phát từ yêu cầu đặc thù thì cần bảo đảm thực hiện thống nhất trên phạm vi cả nước. Việc trao quyền cho địa phương phải được thiết kế phù hợp, qua đó hạn chế phát sinh thêm chi phí, thủ tục.

Ngoài ra, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú đề nghị tiếp tục hoàn thiện hồ sơ dự án Luật, nhất là báo cáo tiếp thu, giải trình và bảng so sánh các nội dung sửa đổi; rà soát, bảo đảm tính hợp hiến của dự thảo. Trên cơ sở đề nghị của Chủ tịch Quốc hội về việc lấy ý kiến Nhân dân đối với dự án Luật, các cơ quan cần chuẩn bị kỹ lưỡng để triển khai, qua đó tiếp tục thu nhận ý kiến, hoàn thiện dự thảo trước khi trình Quốc hội xem xét, quyết định.