Giữa đại ngàn Kim Ngân (Quảng Trị): Từ việc nhỏ đến bài học lớn về những giá trị bền vững

Những việc nhỏ nuôi dưỡng thói quen tốt

Tại vùng cao, bài học đầu tiên của học sinh không phải là những khái niệm lý thuyết phức tạp mà là những việc làm giản dị hằng ngày. Buổi sáng, các em tự gấp chăn, vệ sinh cá nhân, chuẩn bị cho một ngày mới. Đến trường, các em biết mang dép chỉnh tề, biết chào hỏi thầy cô, biết giữ gìn vệ sinh chung.

Ở sân trường, hình ảnh học sinh cúi xuống nhặt một mẩu rác, lau lại góc lớp, sắp xếp bàn ghế ngay ngắn đã trở thành điều quen thuộc. Những hành động nhỏ ấy lặp lại mỗi ngày, dần hình thành thói quen, nề nếp và ý thức cộng đồng. Trong bối cảnh giáo dục hiện đại với nhiều đổi mới, cách làm này gợi mở một điều căn cốt, muốn học sinh phát triển bền vững, trước hết phải giúp các em biết sống ngăn nắp, biết tự chăm sóc bản thân và biết tôn trọng những giá trị xung quanh.

Nếu buổi sáng là lớp học của nề nếp, thì buổi chiều chính là lớp học của trải nghiệm. Sau giờ tan trường, học sinh trở về với gia đình và những bài học đời sống tiếp tục được nối dài. Nhiều em theo bố mẹ lên rẫy, biết phát cỏ, trỉa bắp, hiểu giá trị của lao động. Có em học cách chẻ tre, đan lát, những kỹ năng truyền thống không chỉ giúp ích cho cuộc sống mà còn chứa đựng tinh hoa văn hóa bản địa. Có em quen với việc băng qua con suối mùa khô, biết quan sát dòng chảy, lựa chọn lối đi an toàn.

Các gian hàng trong ngày hội “Thiếu nhi vui khỏe - Tiến bước lên Đoàn” của các em học sinh Trường PTDTBT TH&THCS Lâm Thủy.

Không ít học sinh đã biết tự nhóm bếp, nấu một bữa cơm giản dị, dọn dẹp nhà cửa gọn gàng, thậm chí biết trang trí không gian sống bằng những vật dụng mộc mạc. Những việc làm ấy không chỉ giúp các em tự lập, mà còn hình thành tinh thần trách nhiệm và sự sẻ chia trong gia đình.

STEM từ đời sống, cách tiếp cận không giáo điều

Trong bối cảnh STEM trở thành xu hướng của giáo dục hiện đại, nhà trường đã lựa chọn một hướng đi phù hợp với điều kiện thực tế, đưa STEM vào đời sống, thay vì “đóng khung” trong phòng học. Ở đây, STEM không phải là những thiết bị công nghệ cao, mà là tư duy vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Đó là cách học sinh tính toán khi đan một chiếc gùi, là sự quan sát khi lựa chọn nguyên liệu, là khả năng giải quyết vấn đề khi nhóm lửa hay vượt suối.

Chính sự “bản địa” hóa này đã giúp STEM trở nên gần gũi, dễ hiểu và có tính ứng dụng cao. Học sinh không chỉ học để biết, mà học để làm và ứng dụng trong cuộc sống hằng ngày.

Ngày hội của trải nghiệm và kết nối

Từ triết lý “giáo dục phải gắn với đời sống”, nhà trường đã tổ chức Ngày hội “Thiếu nhi vui khỏe - Tiến bước lên Đoàn, gắn với chủ đề “Ngày hội khoa học và giáo dục văn hóa địa phương”. Đây không chỉ là một hoạt động ngoại khóa, mà là một mô hình giáo dục tích hợp, nơi học sinh được trải nghiệm toàn diện.

Điểm nổi bật của ngày hội là sự tham gia gần như toàn bộ học sinh từ tiểu học đến THCS. Mỗi lớp một tiết mục văn nghệ, tạo nên bức tranh đa sắc màu văn hóa. Những điệu múa, lời ca mang âm hưởng núi rừng không chỉ thể hiện năng khiếu, mà còn góp phần giữ gìn bản sắc dân tộc.

Các tiết mục văn nghệ của học sinh Trường PTDTBT TH&THCS Lâm Thủy.

Phần đồng diễn sân trường với sự tham gia của toàn bộ học sinh khu vực trung tâm đã tạo nên một hình ảnh đầy ấn tượng. Không cần sự đồng đều tuyệt đối, chính tinh thần tập thể và sự hòa nhịp mới là điều tạo nên giá trị. Một trong những điểm nhấn của ngày hội là hoạt động hội chợ quê với 5 gian hàng do học sinh từ lớp 1 đến lớp 9 cùng tham gia.

Các gian hàng trưng bày và bán những sản phẩm địa phương như măng rừng, rau sạch, đồ đan lát, món ăn truyền thống… Đây không chỉ là hoạt động trải nghiệm, mà còn là bài học thực tế về kinh tế, kỹ năng giao tiếp và tinh thần hợp tác. Học sinh được trực tiếp tham gia từ khâu chuẩn bị, trưng bày đến giới thiệu sản phẩm. Qua đó, các em hiểu hơn về giá trị lao động, biết trân trọng những gì mình làm ra.

100% học sinh tham gia STEM, học bằng trải nghiệm

Một điểm đặc biệt của ngày hội là hoạt động trải nghiệm làm sản phẩm STEM với sự tham gia của 100% học sinh, theo nhóm 4-6 em. Không áp lực, không khuôn mẫu, học sinh được tự do sáng tạo từ những vật liệu quen thuộc. Mỗi sản phẩm có thể còn đơn giản, nhưng quá trình làm ra nó đã giúp các em phát triển tư duy, kỹ năng làm việc nhóm và khả năng giải quyết vấn đề.

Ở đây, STEM không phải là mục tiêu, mà là phương tiện để học sinh khám phá và trưởng thành. Không khí ngày hội trở nên sôi động với các trò chơi dân gian như kéo co, đổ nước vào chai, đặc biệt là trò xa hùa, một trò chơi truyền thống của đồng bào Bru Vân Kiều.

Những trò chơi này không chỉ mang lại niềm vui, mà còn giúp học sinh hiểu và tự hào về bản sắc văn hóa của dân tộc mình. Đây là yếu tố quan trọng trong việc giáo dục toàn diện, đặc biệt ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Ngày hội có sự tham gia hưởng ứng của đông đủ thầy và trò Trường PTDTBT TH&THCS Lâm Thủy.

Ngày hội khép lại, nhưng những giá trị mà nó mang lại vẫn còn lan tỏa. Không chỉ là niềm vui, đó còn là sự khẳng định cho một hướng đi đúng đắn trong giáo dục: lấy học sinh làm trung tâm, gắn giáo dục với đời sống, tôn trọng và phát huy giá trị văn hóa địa phương. Trong điều kiện còn nhiều khó khăn, cách làm này không chỉ phù hợp mà còn mang lại hiệu quả thiết thực. Học sinh không chỉ tiến bộ trong học tập, mà còn trưởng thành về kỹ năng sống, ý thức và nhân cách.

Giữa đại ngàn, nơi còn nhiều thiếu thốn, những lớp học không “bảng đen” vẫn đang diễn ra mỗi ngày. Ở đó, những đứa trẻ lớn lên bằng chính trải nghiệm sống của mình từ việc gấp chăn, nấu cơm, đến việc biết yêu thương và sẻ chia.

Và có lẽ, đó chính là câu trả lời giản dị nhưng sâu sắc cho bài toán giáo dục hôm nay, muốn học sinh đi xa, hãy bắt đầu từ những điều gần nhất. Muốn các em trưởng thành, hãy dạy các em biết làm, biết sống và biết yêu thương.