Gỡ vướng đăng ký khai sinh cho trẻ em vùng biên Quảng Trị

Những vướng mắc từ thực tiễn

Theo quy định của pháp luật, đăng ký khai sinh là quyền nhân thân cơ bản của mỗi cá nhân ngay từ khi được sinh ra, đồng thời là cơ sở pháp lý để xác lập các quyền và nghĩa vụ của công dân.

Tuy nhiên, qua rà soát tại các xã vùng biên như Lao Bảo, Tà Rụt, Hướng Lập, A Dơi, Khe Sanh…, vẫn còn một số trường hợp trẻ em chưa được đăng ký khai sinh do người mẹ thiếu giấy tờ tùy thân, cha mẹ chưa đăng ký kết hôn hoặc chưa làm thủ tục nhận cha-con theo quy định.

Cán bộ Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước số 2 tỉnh Quảng Trị phối hợp với chính quyền xã Tà Rụt trực tiếp hướng dẫn người dân hoàn thiện thủ tục đăng ký khai sinh cho các trường hợp khó, vướng mắc.

Theo thống kê của các địa phương, toàn tỉnh Quảng Trị có 38 trẻ em chưa được đăng ký khai sinh, trong đó khu vực phía Nam có 29 trường hợp, phía Bắc 9 trường hợp. Những trường hợp này được sinh ra tại Việt Nam, có cha là công dân Việt Nam, trong khi mẹ là người không có quốc tịch, không có giấy tờ tùy thân, cha mẹ không có đăng ký kết hôn.

Thực trạng này kéo theo nhiều hệ lụy. Khi chưa được đăng ký khai sinh, trẻ gặp khó khăn trong việc hoàn thiện giấy tờ nhân thân, ảnh hưởng đến quá trình học tập, khám chữa bệnh và tiếp cận các chính sách an sinh theo quy định.

Đây chính là những “nút thắt” khiến việc đăng ký khai sinh cho trẻ tại một số địa bàn vùng biên bị kéo dài trong thời gian qua.

Những khó khăn từ thực tế

Theo báo cáo của Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước số 2 tỉnh Quảng Trị, trong quá trình rà soát và hướng dẫn đăng ký khai sinh, một số trường hợp gặp khó khăn do thiếu giấy tờ tùy thân hoặc chưa có tài khoản VNeID định danh mức độ 2.

Cán bộ trực tiếp xuống cơ sở “cầm tay chỉ việc”, hướng dẫn người dân đăng ký khai sinh cho trẻ em.

Một số trường hợp khác, người cha làm mất căn cước công dân hoặc căn cước đã hết hạn nên chưa thể hoàn thiện hồ sơ theo quy định.

Bên cạnh đó, một số trường hợp đi làm ăn xa, nên việc hoàn thiện hồ sơ gặp khó khăn, phải chờ người cha trở về mới có thể thực hiện thủ tục nhận cha - con và đăng ký khai sinh cho trẻ.

Bà Nguyễn Thị Thanh Nga, Phó Chủ tịch UBND xã Lao Bảo cho biết, trên địa bàn vẫn còn một số trường hợp trẻ em chưa được đăng ký khai sinh do cha mẹ chung sống với nhau nhưng chưa đăng ký kết hôn, có yếu tố di cư tự do hoặc mẹ là người nước ngoài chưa có giấy tờ nhân thân đầy đủ.

Cán bộ trợ giúp pháp lý trực tiếp xuống tận nhà, hướng dẫn người dân hoàn thiện hồ sơ đăng ký khai sinh cho trường hợp khó, vướng mắc về giấy tờ.

“Trước đây, việc đăng ký khai sinh có yếu tố nước ngoài thuộc thẩm quyền của UBND cấp huyện theo quy định tại Nghị định số 123/2015/NĐ-CP. Đối với cấp xã, chỉ thực hiện đăng ký khai sinh trong một số trường hợp cụ thể theo quy định của pháp luật về hộ tịch, nên quá trình giải quyết tại cơ sở còn gặp nhiều khó khăn”, bà Nga cho biết.

Những vướng mắc này khiến không ít gia đình lúng túng khi thực hiện thủ tục. Ông Hồ Văn Minh (xã Lao Bảo) cho biết trước đây gia đình gặp nhiều khó khăn khi làm giấy khai sinh cho cháu do thiếu giấy tờ cần thiết.

“Con dâu tôi không có giấy tờ nên khi làm thủ tục khai sinh khá phức tạp. Nếu không có cán bộ hướng dẫn cụ thể thì người dân như chúng tôi rất khó tự hoàn thiện hồ sơ,” ông Minh chia sẻ.

Bà Nguyễn Thị Thanh Nga, Phó Chủ tịch UBND xã Lao Bảo cùng cán bộ Trung tâm trợ giúp pháp lý, lực lượng Công an, Bộ đội Biên phòng hỗ trợ người dân hoàn thiện thủ tục đăng ký khai sinh cho trẻ trên địa bàn.

Bài toán cần lời giải từ thực tiễn

Theo Sở Tư pháp tỉnh Quảng Trị, việc đăng ký khai sinh cho trẻ em có cha là công dân Việt Nam, mẹ là người không quốc tịch, cha mẹ chưa đăng ký kết hôn là nhiệm vụ cần được ưu tiên giải quyết nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của trẻ em theo quy định pháp luật.

Trước thực tiễn đó, Sở Tư pháp đã ban hành các văn bản chỉ đạo, đề nghị các địa phương rà soát, thống kê các trường hợp chưa đăng ký khai sinh và xây dựng kế hoạch hỗ trợ cụ thể.

Không dừng lại ở việc ban hành văn bản hướng dẫn, ngành Tư pháp tỉnh Quảng Trị còn chủ động triển khai các biện pháp hỗ trợ trực tiếp tại cơ sở nhằm tháo gỡ khó khăn cho người dân.

Cách làm này được đánh giá là cần thiết, bởi trong nhiều trường hợp, nếu chỉ hướng dẫn bằng văn bản thì người dân ở vùng sâu, vùng xa khó có thể tự hoàn thiện thủ tục.

Từ thực tế đó, một cách làm mới đã được triển khai: cán bộ trợ giúp pháp lý trực tiếp xuống cơ sở, hướng dẫn người dân hoàn thiện hồ sơ đăng ký khai sinh.

(Còn nữa)