HĐND các cấp có vai trò rất quan trọng trong bảo đảm quyền làm chủ của Nhân dân

Sáng 28/5, tại Hà Nội, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì Hội nghị HĐND toàn quốc triển khai phương hướng, nhiệm vụ nhiệm kỳ 2026-2031. Hội nghị do Ủy ban Thường vụ Quốc hội tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến tại điểm cầu 33 tỉnh, TP.

Đồng chủ trì Hội nghị có: Đồng chí Trần Cẩm Tú, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư; đồng chí Đỗ Văn Chiến, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội; đồng chí Phạm Thị Thanh Trà, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ; đồng chí Nguyễn Thị Thanh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu khai mạc Hội nghị.

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, Hội nghị hôm nay có ý nghĩa rất quan trọng, không chỉ nhằm tổng kết nhiệm kỳ hoạt động của HĐND các cấp, mà còn là dịp để nhìn nhận đầy đủ hơn vị trí, vai trò của cơ quan dân cử địa phương trong giai đoạn phát triển mới của đất nước; đồng thời đánh giá sâu sắc những kết quả đạt được, những hạn chế, bất cập, bài học kinh nghiệm và định hướng hoạt động của HĐND nhiệm kỳ 2026-2031 trong bối cảnh đổi mới tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả - xây dựng chính quyền địa phương hiện đại, chuyên nghiệp, gần dân, sát dân, phục vụ Nhân dân.

Chủ tịch Quốc hội cho biết, nhiệm kỳ 2021-2026 là một nhiệm kỳ đặc biệt trong lịch sử hoạt động của HĐND các cấp, đất nước phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức chưa từng có: đại dịch COVID-19, thiên tai, biến đổi khí hậu gây hậu quả nặng nề; tình hình thế giới biến động nhanh chóng, phức tạp, khó lường. Đồng thời, Đảng, Nhà nước ban hành, triển khai nhiều quyết sách chiến lược về đổi mới mô hình tăng trưởng, chuyển đổi số quốc gia, cải cách tổ chức bộ máy, phân cấp, phân quyền và sắp xếp đơn vị hành chính.

“Trong bối cảnh đó, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư; hướng dẫn của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; phối hợp chặt chẽ của Chính phủ, Mặt trận tổ quốc Việt Nam và các cấp ủy địa phương, HĐND các cấp đã nỗ lực vượt qua khó khăn, tiếp tục khẳng định vai trò là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Tuy nhiên, theo Chủ tịch Quốc hội, cũng cần nhìn nhận thẳng thắn, quá trình triển khai mô hình chính quyền hai cấp còn nhiều khó khăn, thách thức: địa bàn quản lý rộng hơn, khối lượng công việc nhiều hơn, yêu cầu cao hơn; năng lực cán bộ ở một số nơi còn hạn chế, đôi khi còn lúng túng trong xử lý công việc; cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ thông tin chưa đồng bộ. “Đây là những vấn đề cần tiếp tục được quan tâm, tập trung tháo gỡ. Bộ Chính trị sẽ tiến hành hội nghị sơ kết một năm thực hiện chính quyền địa phương hai cấp vào đầu tháng 7 này”, Chủ tịch Quốc hội cho biết.

Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, Hội nghị mong muốn được nghe những ý kiến, chia sẻ những kinh nghiệm về kết quả thực hiện nhiệm vụ trong nhiệm kỳ 2021-2026, đề xuất nhiệm vụ, giải pháp, quyết tâm mới, tư duy mới, cách làm làm mới trong nhiệm kỳ 2026-2031; đánh giá mối quan hệ công tác giữa Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội với HĐND cấp tỉnh; giữa Thường trực HĐND với cấp ủy, UBND và Ủy ban MTTQ cùng cấp; nhất là những kinh nghiệm phát huy vai trò của HĐND trong xây dựng cơ chế đột phá, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hai con số; về kiểm soát quyền lực trong mô hình chính quyền hai cấp; về ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo trong hoạt động của HĐND.

Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị HĐND các cấp tìm hiểu kỹ lưỡng cách thức tiến hành chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động công tác của TP Hà Nội để có thể vận dụng, thực hiện tại địa phương mình. HĐND TP Hà Nội sẵn sàng chia sẻ, chuyển giao kinh nghiệm của mình cho các địa phương.

Hội nghị đã nghe phát biểu chào mừng của Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng; nghe Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu, Phó Trưởng ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Hữu Đông trình bày Báo cáo tóm tắt kết quả hoạt động của HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021-2026, tình hình tổ chức và hoạt động những tháng đầu nhiệm kỳ 2026-2031; phương hướng, nhiệm vụ nhiệm kỳ 2026-2031; tham luận của Thường trực HĐND một số địa phương…

Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú phát biểu tại Hội nghị.

Thay mặt Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú ghi nhận, đánh giá cao và biểu dương những nỗ lực, cố gắng, kết quả mà HĐND các cấp đã đạt được trong nhiệm kỳ vừa qua; đồng thời thẳng thắn chỉ rõ một số hạn chế, bất cập trong hoạt động của HĐND.

Nhấn mạnh nhiệm kỳ 2026-2031 có ý nghĩa rất quan trọng đối với sự phát triển của đất nước, đồng chí Trần Cẩm Tú yêu cầu tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương thức lãnh đạo của cấp ủy đối với HĐND theo hướng khoa học hơn, chuyên nghiệp hơn, hiệu quả hơn. Việc đổi mới phải vừa bảo đảm sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng, vừa phát huy vai trò chủ động, sáng tạo và trách nhiệm của Thường trực HĐND, các ban của HĐND và từng đại biểu HĐND.

Đặc biệt, cần coi trọng lãnh đạo công tác chuẩn bị và ban hành các nghị quyết của HĐND, bảo đảm mọi nghị quyết quan trọng của địa phương đều bám sát chủ trương, đường lối của Đảng, phù hợp với thực tiễn, có tính khả thi cao, đáp ứng yêu cầu phát triển mới. Các cấp ủy cần tăng cường lãnh đạo công tác kiểm tra, giám sát việc tổ chức thực hiện các nghị quyết của HĐND; kịp thời phát hiện, chấn chỉnh những biểu hiện hình thức, qua loa, nể nang, né tránh trách nhiệm hoặc quan liêu, xa rời thực tiễn.

Cùng với đó, nâng cao hơn nữa vai trò của HĐND trong kiểm soát quyền lực ở địa phương. Theo đồng chí Trần Cẩm Tú, mô hình chính quyền địa phương hai cấp đi đôi với đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, trao cho địa phương nhiều thẩm quyền hơn để chủ động hơn trong quyết định và tổ chức thực hiện.

Thường trực Ban Bí thư cũng yêu cầu phải quyết liệt đôn đốc việc thực hiện các kiến nghị sau giám sát cũng như các kiến nghị chính đáng của cử tri và Nhân dân. Giám sát phải thực sự là công cụ để phòng ngừa sai phạm, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực từ sớm, từ xa. Hoạt động chất vấn phải đi thẳng vào vấn đề, xác định rõ trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân; không đùn đẩy, không né tránh những vấn đề khó, vấn đề nhạy cảm mà cử tri và Nhân dân quan tâm;

Đồng thời quan tâm xây dựng đội ngũ đại biểu HĐND thật sự tiêu biểu về bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, năng lực thực tiễn và tinh thần trách nhiệm trước nhân dân. Theo Thường trực Ban Bí thư, đại biểu HĐND phải gần dân, sát dân, hiểu dân; thường xuyên giữ mối liên hệ mật thiết với nhân dân, lắng nghe ý kiến của nhân dân; phản ánh trung thực, kịp thời tiếng nói của nhân dân tới cấp ủy và chính quyền. Các cấp ủy cũng cần quan tâm hơn nữa đến công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ làm công tác HĐND, nhất là các kỹ năng giám sát, phản biện chính sách, ứng dụng công nghệ số và xử lý các vấn đề phát sinh trong điều kiện tổ chức chính quyền địa phương hai cấp. Đồng thời, phải chăm lo xây dựng văn hóa liêm chính, trách nhiệm, phụng sự nhân dân trong hoạt động của các cơ quan dân cử.

Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú nhấn mạnh, đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới, với yêu cầu rất cao về đổi mới tư duy quản trị quốc gia và đổi mới tư duy quản trị ở các địa phương. HĐND các cấp có vai trò rất quan trọng trong việc cụ thể hóa các chủ trương của Đảng, bảo đảm quyền làm chủ của Nhân dân và giữ vững niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước.