Biên tập, chỉnh lý và cập nhật các kịch bản cải lương tuồng cổ về đề tài lịch sử Việt Nam đưa lên sàn diễn phục vụ công chúng trong giai đoạn hiện nay là giải pháp được các nhà chuyên môn đánh giá cao.
Gầy dựng lại thương hiệu
Gia tộc Minh Tơ hiện có 2 nhóm nghệ sĩ gầy dựng lại thương hiệu. Đó là nhóm nghệ sĩ Công Minh, trụ diễn tại sân khấu Sen Việt (số 5B Võ Văn Tần, phường Võ Thị Sáu, quận 3, TP HCM) và nhóm nghệ sĩ Thanh Sơn với bảng hiệu "Đoàn hậu duệ Minh Tơ", trụ diễn tại Nhà Văn hóa Sinh viên (643 Điện Biên Phủ, phường 1, quận 3).
Cả 2 nhóm nghệ sĩ này hoạt động khá sôi nổi với quyết tâm gầy dựng lại thương hiệu của gia tộc nghệ thuật có 6 đời cống hiến cho sân khấu. Sau gần 30 năm tạm cất bảng hiệu, Đoàn Cải lương tuồng cổ Minh Tơ với sự chỉ huy của nghệ sĩ Công Minh đã tái ngộ khán giả với vở "Lưu Bị cầu hôn giang tả". Đoàn đang chuẩn bị dàn dựng vở "Thanh gươm và nữ tướng", nói về các nữ tướng trong lịch sử Việt Nam.
Nghệ sĩ Công Minh cho biết muốn phục hồi các vở cải lương tuồng cổ đề tài lịch sử thì phải khoác chiếc áo mới cho kịch bản. Bên cạnh việc xem trọng khâu đầu tư phần âm nhạc, bài bản Hồ Quảng, ông còn chủ trương đưa những điệu lý, đờn ca tài tử Nam Bộ và âm nhạc cải lương được phối mới vào vở diễn.
Trong khi đó, nghệ sĩ Thanh Sơn tạo điều kiện cho học trò tiếp nối sáng tạo để các chương trình "Nghề nối nghề" do ông dàn dựng luôn đạt được chất lượng nghệ thuật. "Dù chỉ dàn dựng các trích đoạn trong chương trình "Nghề nối nghề" cho diễn viên trẻ thể hiện tài nghệ, tôi vẫn chủ trương làm mới các khâu: âm nhạc, phục trang, vũ đạo, võ thuật... để đáp ứng nhu cầu thưởng thức đa dạng của khán giả" - nghệ sĩ Thanh Sơn giải thích.
Với đoàn cải lương tuồng cổ Huỳnh Long, kho tàng kịch bản do cố nghệ sĩ Bạch Mai để lại có nhiều vở về sử Việt. Nghệ sĩ Bình Tinh cho biết sẽ dàn dựng những vở này để đưa các tích truyện trong lịch sử dựng nước, giữ nước, đánh đuổi giặc ngoại xâm đến gần hơn với công chúng trẻ. Cụ thể, đó là các vở: "Anh hùng bán than", "Trưng nữ vương", "Cờ lau dựng nước", "Mặt trời đêm thế kỷ"...
"Khoác áo mới cho vở tuồng sử Việt là điều tất yếu, vì không làm mới sẽ khó thu hút được khán giả khi trình độ thưởng thức của họ ngày càng cao, do sự tác động của nhiều chương trình hấp dẫn trên nền tảng số" - nghệ sĩ Bình Tinh nhìn nhận.
Các nhóm sân khấu xã hội hóa như: Vũ Luân, Chí Linh - Vân Hà, Kim Tử Long, Kim Tiến... cũng chuẩn bị dàn dựng những vở diễn tuồng cổ lịch sử. Sau "Rạng ngọc Côn Sơn" nói về nhân vật Nguyễn Trãi, NSƯT Kim Tử Long có kế hoạch dựng lại vở "Tô Hiến Thành xử án". Nhóm nghệ sĩ Kim Tiến cũng sẽ diễn lại vở "Bạch Đằng Giang" ca ngợi công lao của Ngô Quyền...
Cần truyền nghề sáng tác cho tác giả trẻ
Trong bối cảnh sân khấu gặp nhiều khó khăn như hiện nay, sự trở lại của dòng sử Việt trên sân khấu tuồng cổ được giới chuyên môn đánh giá là nỗ lực đầy tâm huyết của các nghệ sĩ.
Lâu nay, khán giả sân khấu tuồng cổ đã được xem nhiều vở tuồng dựa theo tích truyện của Trung Quốc mà thế hệ nghệ sĩ tiên phong đã sáng tạo từ cách "hát cương" của sân khấu hát bội thập niên 1950-1960. Nghĩa là, chỉ dựa theo câu chuyện từ sách hoặc do dân gian truyền miệng, các nghệ sĩ thời đó tự sắp lớp, phân vai rồi ứng biến ngẫu hứng theo cách sáng tạo của mình. Sự tương tác, phối hợp từ ca đến diễn rất điệu nghệ và việc vận dụng vũ đạo, võ thuật vào từng lớp diễn cũng rất độc đáo.
Từ sau ngày đất nước hoàn toàn thống nhất, 2 đoàn Minh Tơ và Huỳnh Long đã đưa sử Việt lên sàn diễn. Việc này đã tạo tiền đề cho sân khấu tuồng cổ khơi dòng chảy sáng tác kịch bản ca ngợi tinh thần yêu nước, đánh đuổi giặc ngoại xâm và các đoàn hát dựa theo đó mà phát triển.
Tuy nhiên, hiện nay, nếu không đầu tư nguồn kịch bản mới thì kho tàng tuồng sử Việt sẽ dần cạn kiệt. Nghệ sĩ Công Minh cho rằng cần đặt hàng ngay các tác giả trẻ để họ sáng tác kịch bản lịch sử Việt. Thế nhưng, đội ngũ tác giả trẻ chuyên viết về lãnh vực tuồng cổ ngày càng hiếm, trong khi các soạn giả tên tuổi thì đều tuổi cao và dần rơi rụng.
"Tôi kiến nghị Hội Sân khấu TP HCM tổ chức các đợt tập huấn đội ngũ tác giả, chỉ chuyên sáng tác kịch bản tuồng cổ lịch sử. Nếu không làm việc này ngay thì khi thế hệ soạn giả cao tuổi mất đi, họ sẽ mang theo kiến thức, kinh nghiệm sáng tác, lúc đó kịch bản tuồng cổ sử Việt sẽ bị mai một" - nghệ sĩ Thanh Sơn băn khoăn.
Theo tác giả Tô Thiên Kiều - một trong những cây bút còn sáng tác kịch bản cải lương sử Việt - giữ gìn và phát huy nghệ thuật cải lương tuồng cổ với dòng kịch bản sử Việt là việc rất cần thiết. Một kịch bản mẫu mực với nhiều lớp diễn hay của nghệ thuật cải lương tuồng cổ là phải phô bày được tất cả sự hấp dẫn của âm nhạc, vũ đạo, võ thuật và xoáy sâu vào tính cách nhân vật lịch sử.
"Truyền nghề cho diễn viên mà không tổ chức truyền nghề sáng tác cho thế hệ tác giả trẻ là một thiếu sót. Khi còn sống, soạn giả Bạch Mai thúc giục tôi đến nhà để bà chỉ dạy cách sáng tác. Thế nhưng, do bận công việc nên tôi trễ hẹn và rồi, bà đã ra đi" - tác giả Tô Thiên Kiều ân hận.
NSND Trần Minh Ngọc cho rằng nếu tổ chức tập huấn cho đội ngũ tác giả trẻ, các nghệ sĩ của 2 gia tộc Minh Tơ - Huỳnh Long chính là nhân chứng sống. Họ sẽ phân tích cái hay, cái đẹp của từng lớp diễn và cung cấp kinh nghiệm thực tiễn để đội ngũ tác giả trẻ dựa theo đó mà sáng tác.
"Cần đặt hàng ngay kịch bản về những nhân vật anh hùng từ thời Đinh, tiền Lê cho đến triều Nguyễn, để sân khấu tuồng cổ có thêm nhiều tác phẩm mới" - NSND Trần Minh Ngọc kỳ vọng.
Từ những kịch bản vay mượn yếu tố của truyện Trung Quốc ban đầu, qua nỗ lực sáng tạo và ý thức “tự cường văn hóa”, nhiều vở sử Việt đã đi vào cuộc sống, như: “Câu thơ yên ngựa”, “Bão táp Nguyên Phong”, “Tô Hiến Thành xử án”, “Thanh gươm và nữ tướng”, “Má hồng soi kiếm bạc”, “Bức ngôn đồ Đại Việt”... Những vở diễn này đều chinh phục được khán giả.
Theo dõi chúng tôi trên:
PLM - Ngày 21/9, Bộ Tư pháp tổ chức Hội thảo khoa học cấp quốc gia với chủ đề “Những giải pháp tạo đột phá nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật, thúc đẩy văn hóa thi hành pháp luật”. Chủ trì hội thảo có Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng và Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh.
PLM- Tiếp tục hành trình Caravan mùa 4, sáng ngày 19.9, tại quảng trường UBND xã Tuy Đức, tỉnh Lâm Đồng đã diễn ra chương trình Tuyên truyền phổ biến luật về an toàn giao thông học đường với sự tham gia của hơn 1000 cháu học sinh đến từ nhiều trường học trên địa bàn xã, cùng các đại biểu đến từ báo Pháp luật Việt Nam, UBND tỉnh Lâm Đồng và lãnh đạo xã Tuy Đức.
PLM- Sáng ngày 18/9 chương trình Caravan mùa 4 do báo Pháp luật Việt Nam cùng phối hợp với Uỷ ban Nhân dân tỉnh Lâm Đồng tổ chức với chủ đề “Vững tay lái – Sáng đường biên” đã làm lễ xuất phát tại khu đô thị Vạn Phúc City, thành phố Hồ Chí Minh.
PLM - Vừa qua, tại Hà Nội, Lễ bốc thăm chia bảng và họp kỹ thuật Giải bóng đá “Báo chí đồng hành cùng Doanh nghiệp” lần thứ VII -2026 đã diễn ra với sự góp mặt của 12 đội bóng đến từ các cơ quan báo chí và cộng đồng doanh nghiệp có chung niềm đam mê với môn thể thao vua.
PLM - Thác Mu là danh thắng ở vùng núi thuộc xã Tự Do, huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình cũ nay là thôn Mu Khướng, xã Ngọc Sơn, tỉnh Phú Thọ. Đây là một trong những thác nước còn giữ được vẻ đẹp tự nhiên hoang sơ, và được nhiều chuyên trang du lịch nước ngoài đánh giá là 1 trong 15 thác nước đẹp nhất Việt Nam. Chính vì vậy mà hiện nay ngoài du khách trong nước thì cũng có rất nhiều du khách quốc tế đến đây tham quan trải nghiệm văn hoá nơi đây, góp phần thúc đẩy du lịch cộng đồng phát triển và tạo công ăn việc làm và thu nhập ổn định cho lao động tại địa phương.
Plm - Sáng ngày 12/9, Trường Đại học Tài chính – Ngân hàng Hà Nội (FBU) tổ chức Lễ khai giảng năm học 2026–2027, chào đón tân sinh viên khóa 15
(PLM) - Sáng 11/9/2026, máy bay vận tải quân sự CASA-C295 của Quân chủng Phòng không – Không quân đã hạ cánh an toàn tại sân bay quân sự Gia Lâm (Hà Nội), vận chuyển 13.563 mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sĩ phục vụ công tác giám định ADN.
(PLM) - Bé trai 8 tuổi nguy kịch vì ong vò vẽ đốt, sốc phản vệ đe dọa tính mạng. Bác sĩ Bệnh viện Nhi Trung ương khẩn cấp cứu sống bé sau 24 giờ điều trị tích cực.
(PLM) - Từ xưởng kim loại nhỏ ở Kanagawa, người sáng lập Gantan kể hành trình hơn 60 năm đưa mái kim loại chống thiên tai ra thế giới, với Việt Nam được xem là thị trường chiến lược tiếp theo của doanh nghiệp.
(PLM) - Hàng loạt xe tải trọng lớn vận chuyển đất vào khu vực dự án nhà tang lễ Thanh Xuân (phường Khương Đình, Hà Nội) khiến đường phố bụi bẩn, đất đá rơi vãi, ảnh hưởng đến đời sống người dân và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông.
