Làm rõ cơ sở pháp lý để luật sư tập sự tham gia tố tụng

“Cho đi bơi nhưng không cho tập bơi”

Sau khi nghe Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh phát biểu khai mạc và đại diện cơ quan chủ trì soạn thảo trình bày tóm tắt dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi), các thành viên ban soạn thảo và các đại biểu tham dự cơ bản nhất trí với dự thảo tờ trình và dự thảo Luật; đồng thời tập trung thảo luận về những quy định về tiêu chuẩn luật sư, chế định luật sư tập sự, kỳ thi quốc gia về luật sư…

Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh phát biểu khai mạc cuộc họp.

Cơ bản đồng tình với chủ trương của cơ quan soạn thảo cho phép luật sư tập sự tham gia một số hoạt động tố tụng, đại diện Viện kiểm sát nhân dân tối cao (VKSNDTC) cho rằng quy định này sẽ tạo điều kiện để người tập sự được tiếp cận thực tiễn, tích lũy kinh nghiệm, rèn luyện kỹ năng và bản lĩnh nghề nghiệp ngay trong quá trình tập sự, qua đó góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ luật sư sau khi được cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư.

Tuy nhiên, cơ quan này đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát để bảo đảm tính thống nhất với các quy định của pháp luật tố tụng. Cụ thể, theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự và Luật Tố tụng hành chính, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự không chỉ bao gồm luật sư mà còn có thể là công dân Việt Nam đáp ứng các điều kiện theo quy định của pháp luật và được đương sự yêu cầu. Trong khi đó, pháp luật tố tụng hiện hành chưa quy định luật sư tập sự là một chủ thể độc lập tham gia tố tụng. Do đó, trường hợp luật sư tập sự tham gia bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự thì về bản chất sẽ thuộc nhóm công dân Việt Nam tham gia tố tụng theo quy định của pháp luật tố tụng.

Đại diện VKSDNTC đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ trường hợp luật sư tập sự tham gia tố tụng với tư cách người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự theo quy định của pháp luật tố tụng thì có thuộc phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật hay không; trong trường hợp này có bắt buộc phải có sự phân công hoặc chấp thuận của luật sư hướng dẫn? Đồng thời, cần tiếp tục rà soát để bảo đảm trường hợp có sự khác nhau giữa quy định của Luật Luật sư và pháp luật tố tụng về điều kiện, phạm vi tham gia tố tụng thì việc áp dụng pháp luật được thực hiện thống nhất theo các quy định của pháp luật tố tụng.

Đại diện Đoàn Luật sư tỉnh Bắc Ninh cho rằng, theo quy định tại dự thảo Luật, luật sư tập sự được thực hiện các hoạt động nghề nghiệp theo sự phân công và giám sát của luật sư hướng dẫn trong một số trường hợp (như tham gia tố tụng trọng vụ việc dân sự, vụ án hành chính thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án nhân dân khu vực khi được khách hàng đồng ý…). Tuy nhiên, theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự, tố tụng hành chính và tố tụng hình sự thì luật sư tập sự không được quyền tham gia quá trình tố tụng đó, “Như vậy, chúng ta cho họ đi bơi nhưng không cho họ tập bơi thì liệu có hợp lý”?- đại diện Đoàn Luật sư tỉnh Bắc Ninh đặt vấn đề đồng thời đề nghị cần rà soát, sửa đổi các luật liên quan để bảo đảm sự thống nhất trong thực hiện.

Hoàn thiện hành lang pháp lý cho luật sư tập sự

Liên quan tới tiêu chuẩn luật sư, đại diện Liên đoàn Luật sư Việt Nam nhất trí việc bổ sung tiêu chuẩn có “bản lĩnh chính trị vững vàng”, nhưng đề nghị lượng hóa bằng các tiêu chí hành vi cụ thể, (như trung thành với Tổ quốc, bảo vệ công lý, không lợi dụng nghề nghiệp xâm phạm an ninh quốc gia...) để tránh việc áp dụng tùy nghi, gây rủi ro pháp lý cho luật sư khi xét duyệt hồ sơ.

Đối với tiêu chuẩn “có bằng cử nhân luật trở lên”, ông Nguyễn Xuân Thu, Giám đốc Học viện Tư pháp băn khoăn: với những người không có bằng cử nhân luật nhưng có bằng Thạc sỹ luật chuyển đổi, bằng Tiến sĩ luật hoặc bằng Tiến sĩ luật nước ngoài thì họ có đủ tiêu chuẩn, điều kiện hay không. Trên cơ sở đó, ông Thu đề nghị quy định theo hướng những văn bằng này vẫn đủ điều kiện để được phép theo học và hành nghề luật sư.

Quang cảnh cuộc họp. Ảnh: PV

Kết luận cuộc họp, đề cập đến chế định luật sư tập sự, Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh cho rằng, đây là quy định nhằm nâng cao chất lượng của luật sư, tăng cường trách nhiệm tự quản của tổ chức xã hội nghề nghiệp của luật sư, đồng thời khắc phục khoảng trống pháp lý trong thời gian vừa qua đối với việc quản lý luật sư tập tự. Tuy nhiên, vẫn còn không ít ý kiến băn khoăn. “Chủ chương thì đúng nhưng chúng ta bổ sung chủ thể này đang có sự chưa đồng bộ với các quy định của pháp luật về tố tụng. Đồng thời, các điều khoản thi hành cũng chưa thể hiện rõ phương án xử lý để bảo đảm luật sư tập sự sẽ được tham gia tố tụng trong các vụ việc dân sự, vụ án hành chính thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án nhân dân khu vực (quy định tại Điều 9 dự thảo Luật)”- Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh nói.

Do vậy, Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh đề nghị, trong trường hợp sửa đổi các luật về tố tụng thì đề nghị cơ quan soạn thảo và các cơ quan liên quan phối hợp để sửa các quy định này. Nếu hiện tại chưa có chủ trương sửa đổi các luật tố tụng trong lần này thì phối hợp cùng Viện kiểm sát để có sự sửa đổi cần thiết nhằm bổ sung đối tượng luật sư tập sự.

Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh cho biết dự thảo Luật đủ điều kiện trình Chính phủ sau khi cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp thu các ý kiến của các cơ quan liên quan.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú chủ trì cuộc làm việc với các cơ quan, đơn vị, tổ soạn thảo, chuyên gia để hoàn thiện dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi) sau thẩm định. Ảnh: PV

Chiều tối cùng ngày, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú chủ trì cuộc làm việc với các cơ quan, đơn vị, tổ soạn thảo, chuyên gia để hoàn thiện dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi) sau thẩm định./.