Để có lực lượng tiếp viện cho chiến trường chính Điện Biên Phủ đang bị nguy cấp, ngày 25/4/1954, địch cho binh đoàn cơ động số 1 cùng 3 tiểu đoàn lẻ và 1 tiểu đoàn pháo theo đường 12 rút về thị xã Thakhet của Lào, nhưng trên đường rút quân chúng bị Trung đoàn 18 cùng lực lượng vũ trang Lào chặn đánh.
Trung tuần tháng Tư, sau khi thấy kế hoạch “Diều Hâu" không được thực hiện theo đúng thời hạn mình đã đề nghị, tổng chỉ huy quân đội viễn chinh Pháp Navarre (Nava) đoán là việc tiến hành kế hoạch này có thể gặp khó khăn. Trước tình hình nguy ngập của Điện Biên Phủ, Nava lại nghĩ thêm một kế hoạch mới: Kế hoạch chạy khỏi Điện Biên Phủ lấy tên là kế hoạch Condor.
Nava định sẽ cho một lực lượng quân đội viễn chinh Pháp ở Lào đánh chiếm vùng Tây Trang tại biên giới Lào-Việt Nam, rồi tràn về Điện Biên Phủ; đồng thời, quân đội viễn chinh Pháp tại Điện Biên Phủ liều chết phá vòng vây, mở một đường máu tiến về Tây Trang, kết hợp với toán quân ở đây, tháo chạy về Lào. Bộ binh sẽ kết hợp với quân nhảy dù để tiến hành kế hoạch với sự yểm hộ của một lực lượng không quân mạnh.
Lúc đầu, Cogni phản đối kế hoạch Condor, cho rằng hắn đang thiếu quân số, thiếu phương tiện vận tải, thời tiết dạo này lại xấu. Cogni nghĩ rằng cuộc rút lui sẽ thất bại thảm hại và nếu quân đồn trú còn chống cự ở Điện Biên Phủ để kìm chân các đại đoàn chủ lực của ta thì còn đỡ tai họa cho số phận quân đội viễn chinh Pháp ở Đồng bằng Bắc Bộ.
Tuy nhiên đến ngày 25/4, Cogni đã điện cho Nava cho biết Cogni đồng ý tiến hành kế hoạch. Cogni cho rằng tác dụng của kế hoạch này tuy hạn chế, nhưng cũng không còn cách nào hơn để cứu nguy cho Điện Biên Phủ.
Thế nhưng kế hoạch này đã bị phá sản, khi trên đường rút quân, quân địch đã bị Trung đoàn 18 cùng lực lượng vũ trang Lào chặn đánh làm cho lực lượng bị hao mòn, tinh thần sa sút.
Trước khi Chiến dịch Điện Biên Phủ bước vào đợt 3, cuộc tiến công của ta và bạn ở Trung Lào kết thúc. Trong đợt hoạt động này ta và bạn đã loại khỏi vòng chiến đấu gần 3.000 tên địch, tiếp tục giam chân nhiều binh đoàn cơ động tinh nhuệ của chúng ở Trung Lào để phối hợp với mặt trận Điện Biên Phủ.
Trong ngày 25/4/1954, thực dân Pháp trong cơn hoảng loạn vì vỡ trận ở các mặt trận chủ lực đã ném bom vào trại tập trung Noong Nhai, xã Thanh Xương, huyện Điện Biên, gồm hơn 3.000 dân làm 444 người dân thường thiệt mạng và hàng trăm người bị thương, chủ yếu là phụ nữ và trẻ em.
Trước đó, ngày 20/11/1953, thực dân Pháp bất ngờ đổ quân xuống lòng chảo Điện Biên - nơi cuộc sống hòa bình của nhân dân Điện Biên mới được hưởng có 11 tháng kể từ khi Chiến dịch Tây Bắc kết thúc thắng lợi (ngày 10/12/1952).
Vài tuần sau khi tái chiếm thung lũng Mường Thanh, nhằm cắt đứt chi viện, hỗ trợ của hậu phương ngay tại cơ sở, cách ly dân chúng với bộ đội, thực dân Pháp đã dồn người dân trên địa bàn vào 4 trại tập trung, trong đó có trại tập trung Noong Nhai, đặt dưới sự giám sát chặt chẽ của các đồn binh.
Trại tập trung Noong Nhai gồm hơn 3.000 dân, phần lớn là bà con dân tộc Thái, đến từ các xã Sam Mứn, Thanh An, Noong Hẹt và Thanh Xương. Thực hiện chính sách “đốt sạch, phá sạch,” De Castries liên tiếp cho ra các nhật lệnh: Tất cả những nhà bằng tre gỗ của dân chúng tản cư đều phải phá dỡ, vật liệu cho công binh thu về làm hầm trú ẩn.
Ngày 13/3/1954, quân ta đánh trận mở màn vào tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Càng về sau những cuộc giao tranh càng ác liệt, quân Pháp lần lượt buộc phải rút chạy khỏi nhiều cứ điểm quan trọng. Cho đến cuối tháng 4/1954, phạm vi trận địa mà chúng còn tạm thời kiểm soát chỉ rộng chừng vài km2.
Vì không thể ngăn chặn được lòng yêu nước cháy bỏng của đồng bào Tây Bắc, lâm vào thế bị động khi bị bao vây, nguy cơ tiêu diệt cận kề nên chúng đã phạm một tội ác hèn hạ nhất là sát hại dân thường - điều mà Công ước quốc tế đã nghiêm cấm - ném bom vào trại tập trung Noong Nhai. Kết thúc cuộc thảm sát dã man, nhiều gia đình không còn một người nào sống sót. Hơn 440 người dân thường thiệt mạng và hàng trăm người bị thương.
Chỉ 13 ngày sau đó, tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ thất thủ.
70 năm đi qua, chỉ có câu chuyện về sự tàn ác của đế quốc thực dân gây cho người dân Noong Nhai vẫn còn nguyên vẹn, còn bản làng, diện mạo của mảnh đất lịch sử ấy đã biết bao thay đổi, đời sống người dân ấm no, hạnh phúc.
Khu tưởng niệm cuộc thảm sát đẫm máu ở Noong Nhai vẫn sừng sững nằm bên tuyến đường Quốc lộ 279, con đường xuyên Á sang nước bạn Lào. Bức tượng người phụ nữ Thái bế đứa con đã bị bom giặc giết chết trên tay như thể hiện nỗi đau tột cùng mất con của những người mẹ, nhưng vẫn kiên cường bất khuất đứng lên.
Khép lại nỗi đau quá khứ, đồng bào các dân tộc trên địa bàn Noong Nhai lại đoàn kết, cùng nhau phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo vươn lên làm giàu trên chính mảnh đất chiến trường năm xưa. Đến Thanh Xương hôm nay, trên con đường Quốc lộ 279 huyết mạch, một bên là cánh đồng Mường Thanh màu xanh ngút ngàn, một bên là Khu đô thị mới Bom La ngày một sầm uất, phát triển./.
Theo dõi chúng tôi trên:
(PLM) - Vụ bé gái 4 tuổi tử vong vì bạo hành gây rúng động dư luận, mẹ ruột và nhân tình đã bị khởi tố. Dưới góc nhìn pháp lý, họ có thể đối mặt mức án nào?
PLM - Sáng ngày 8/5/2026, tại hội trường tầng 3 Toà nhà Hội nhà báo Việt Nam đã diễn ra buổi họp kỹ thuật và bốc thăm chia cặp thi đấu Giải bóng đá Cúp Nhà báo và Công luận lần thứ V năm 2026.
Tối ngày 07/5/2026, mạng xã hội lan truyền video ghi lại cảnh một đối tượng dùng dao đe dọa, ép hai vợ chồng trả 700.000 đồng tiền xe ôm khi đi từ bến xe Mỹ Đình đến khu vực bến Bầu, xã Thiên Lộc, TP Hà Nội, thể hiện tính côn đồ, coi thường pháp luật.
(PLM) - Ngày 8/5, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng, Trưởng Ban Ban Chỉ đạo Bộ Tư pháp về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số (KHCN, ĐMST, CĐS) và Đề án 06 (Ban Chỉ đạo 57) đã chủ trì cuộc họp giao ban Ban Chỉ đạo 57. Đồng chủ trì cuộc họp có Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh, Phó Trưởng ban thường trực Ban Chỉ đạo.
(PLM) - Tối 8/5, tại Quảng trường Trung tâm Chính trị - Hành chính Khu đô thị mới Bắc Sông Cấm, thành phố Hải Phòng đã chính thức khai mạc Lễ hội Hoa Phượng Đỏ 2026 với chủ đề “Hải Phòng - Hội tụ - Tỏa sáng”, thu hút hàng vạn người dân và du khách tham dự.
(PLM) - Chiều 8/5, tại Hà Nội, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật phối hợp với Cục Pháp luật hình sự - hành chính và Quản lý xử lý vi phạm hành chính tổ chức Hội thảo khoa học “Hoàn thiện pháp luật về ban hành quyết định hành chính”. Hội thảo do Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh chủ trì. Tham dự Hội thảo có đồng chí Trương Thế Côn, Tổng Biên tập Tạp chí Dân chủ và Pháp luật; đồng chí Bùi Thị Nam, Phó Cục trưởng Cục Pháp luật hình sự - hành chính và Quản lý xử lý vi phạm hành chính cùng đại diện một số đơn vị thuộc Bộ Tư pháp, các chuyên gia, nhà khoa học…
(PLM) - Mỹ phẩm, sản phẩm chăm sóc da tóc trôi nổi đang “đánh lừa” người dùng bằng quảng cáo thần kỳ, gây kích ứng, bỏng rát, rụng tóc kéo dài. Bác sĩ cảnh báo: chọn hàng rõ nguồn gốc, ngừng dùng ngay khi có dấu hiệu bất thường.
(PLM) - Tại tờ trình gửi Chính phủ đề xuất bổ sung dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đất đai vào Chương trình lập pháp năm 2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất cấp sổ đỏ cho đất mua giấy viết tay giai đoạn 2014-2024 để gỡ vướng pháp lý, bảo vệ quyền lợi người dân.
(PLM) - Hải Phòng mở “tuần lễ không ngủ” giữa mùa phượng đỏ với đại cảnh lễ hội, ẩm thực, âm nhạc và dấu ấn hội tụ sau hợp nhất, biến trung tâm thành phố thành không gian văn hóa sống động đến 13/5.
(PLM) - Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa có tờ trình gửi Chính phủ đề xuất bổ sung dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đất đai vào Chương trình lập pháp năm 2026 nhằm tiếp tục tháo gỡ các vướng mắc phát sinh trong quá trình thi hành luật, đồng thời đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế và mô hình tổ chức chính quyền địa phương mới.
