Ngày Thế giới phòng, chống bệnh lao 24/3: Phát hiện sớm thông qua khám sức khỏe định kỳ

Gánh nặng bệnh lao vẫn ở mức cao

Theo ước tính của Tổ chức Y tế Thế giới, Việt Nam có khoảng 184.000 ca lao mới, 9.400 ca lao kháng thuốc và khoảng 12.000 người tử vong mỗi năm do căn bệnh này. Việt Nam hiện đứng thứ 12/30 quốc gia có gánh nặng bệnh lao cao nhất và thứ 10/30 quốc gia có gánh nặng lao kháng thuốc cao nhất thế giới.

Trong năm 2025, Chương trình Chống lao Quốc gia đạt nhiều kết quả tích cực: Phát hiện hơn 119.000 ca bệnh (tăng khoảng 5% so với năm 2024); Tỷ lệ bệnh nhân có bằng chứng vi khuẩn học đạt 75% (tăng 3%); Tỷ lệ điều trị thành công đạt 90%, cao hơn mức trung bình toàn cầu là 88%. Những kết quả này có được nhờ sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, Bộ Y tế và sự phối hợp của các địa phương, cùng với hệ thống chính sách ngày càng hoàn thiện trong công tác phòng, chống lao. Dù đạt nhiều kết quả tích cực, tình hình bệnh lao tại Việt Nam vẫn còn nghiêm trọng.

Trong bối cảnh chỉ còn chưa đầy 5 năm để đạt mục tiêu chấm dứt bệnh lao vào năm 2030, thông điệp quốc tế của Ngày Thế giới phòng, chống lao năm nay nhấn mạnh vai trò dẫn dắt của các quốc gia, đồng thời tôn vinh sự đóng góp của cộng đồng, người bệnh, nhân viên y tế, các nhà khoa học và tổ chức xã hội trong cuộc chiến chống lao. Chủ đề năm nay kêu gọi tăng cường trách nhiệm, cam kết và hành động lấy người dân làm trung tâm.

Nhiều giải pháp phòng, chống bệnh lao từ sớm

Công tác phòng, chống lao tại Việt Nam luôn nhận được sự quan tâm đặc biệt từ Đảng và Nhà nước, với nhiều chính sách và hành động cụ thể. Đơn cử, Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm, Chiến lược quốc gia phòng, chống lao, cùng các chỉ đạo của Chính phủ đã tạo hành lang pháp lý vững chắc cho hoạt động này. Đặc biệt, các chỉ đạo gần đây yêu cầu tăng cường phát hiện chủ động, gắn công tác phòng, chống lao với hệ thống y tế cơ sở và khám, chữa bệnh thường quy.

Chủ đề “Phát hiện lao gắn với khám sức khỏe định kỳ cho mỗi người dân” phù hợp với định hướng của Nghị quyết 72-NQ/TW, trong đó ngành Y tế chuyển trọng tâm từ “chữa bệnh” sang “phòng bệnh”, lấy y tế cơ sở làm nền tảng. Đáng chú ý, từ năm 2026, người dân sẽ được khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần, tạo điều kiện phát hiện sớm nhiều bệnh, trong đó có bệnh lao.

Bên cạnh đó, trong thời gian tới, Chương trình Chống lao Quốc gia đề xuất nhiều giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả phòng, chống bệnh lao như: Lồng ghép sàng lọc lao vào khám sức khỏe định kỳ và khám miễn phí hằng năm; Bổ sung nội dung sàng lọc lao trong giấy khám sức khỏe; Đào tạo, nâng cao năng lực cho đội ngũ y tế về phát hiện và điều trị lao; Xây dựng hệ thống bệnh viện chuyên sâu về lao và bệnh phổi tại các địa phương; Tích hợp dữ liệu bệnh lao vào sổ sức khỏe điện tử; Tăng cường ứng dụng công nghệ và mở rộng mạng lưới y tế cơ sở. Đồng thời, việc bảo đảm nguồn tài chính bền vững và sự tham gia của toàn xã hội được xác định là yếu tố then chốt để đạt mục tiêu chấm dứt bệnh lao vào năm 2030.

Đặt mục tiêu chấm dứt bệnh lao vào năm 2030 là một trong những nội dung đáng chú ý được đưa ra tại Hội thảo “Báo cáo kết quả dự án 5 năm 2020 - 2025 và kế hoạch tăng cường hoạt động phòng, chống lao giai đoạn 2026 - 2030 tại Thành phố Hồ Chí Minh” diễn ra hôm qua - 23/3.

Số liệu thống kê cho thấy, TP HCM là địa phương có gánh nặng bệnh lao lớn nhất cả nước. Năm 2025, Thành phố phát hiện và điều trị hơn 16.000 ca mắc lao, chiếm 23% trong toàn khu vực phía Nam và chiếm 14% trong tổng số ca mắc lao trên toàn quốc.

Đặc biệt, Dự án “Hoạt động can thiệp dự phòng, tìm kiếm ca bệnh và kết nối điều trị trong Chương trình chống lao giai đoạn 2020 - 2025” đã được triển khai rộng khắp trên địa bàn Thành phố. Bác sĩ Nguyễn Hữu Lân, Giám đốc Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch, Chủ nhiệm Chương trình chống lao TP HCM cho biết, trong 5 năm qua, Dự án đã sàng lọc cho hơn 731.000 người trong cộng đồng, thực hiện hơn 713.000 ca chụp X-quang phổi, từ đó phát hiện và thu dung điều trị cho hàng trăm ca lao các thể.

Theo kế hoạch, thời gian tới, TP HCM tiếp tục mở rộng các hoạt động trọng tâm; trong đó triển khai sàng lọc lao tại các khu vực đặc thù như đặc khu Côn Đảo. Thành phố cũng tiếp tục đổi mới công nghệ, thí điểm các công cụ sàng lọc mới như Pluslife và ống nghe AI trong tầm soát lao ở trẻ em và người lớn; sàng lọc các bệnh phổi sau lao… Trong giai đoạn 2026 - 2030, TP HCM đặt mục tiêu giảm tỷ lệ mắc lao xuống dưới 20/100.000 dân.