Nhân dịp Tết Nguyên đán cổ truyền Nhâm Dần 2022, Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước đã giới thiệu khái quát nội dung bài nghiên cứu của nhà sử học Trần Văn Giáp, như một góc nhìn, một kết quả nghiên cứu về một mùa lễ hội của dân tộc.
Bản thảo viết tay “Nguồn gốc Tết Nguyên đán ở Việt Nam” của Nhà sử học Trần Văn Giáp. Nguồn: Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, Phông Nhà sử học Trần Văn Giáp.
Tết Nguyên đán là gì?
Trong bài viết “Nguồn gốc Tết Nguyên đán ở Việt Nam”, viết nhân dịp Tết Nguyên đán năm 1963, nhà sử học Trần Văn Giáp đã lý giải về nguồn gốc Tết ở nước ta. Theo đó, “Tết” chúng ta thường hiểu gốc chữ Hán là chữ “Tiết”, ở đây có nghĩa là “thời tiết” tức là “Bát tiết” và “khí tiết”. “Bát tiết” theo chữ Hán là Tám ngày thay đổi khí hậu (khí tiết) trong bốn mùa: Xuân, Hạ, Thu, Đông, ấy là: Lập Xuân, Lập Hạ, Lập thu, Lập Đông, Xuân phân, Thu phân, Hạ Chí và Đông Chí.
Trong tiếng Việt, Tết hay tiết là dịp hội hè, cũng lễ vui vẻ, bát tiết của Việt Nam không phải là Lập xuân, Xuân phân... mà là những ngày Tết có cúng lễ, gồm: Nguyên đán, Thượng nguyên, Hàn thực, Đoan ngọ, Trung nguyên, Trung thu, Thường tân, Đông chí. Trong tám ngày Tết ấy, Nguyên đán là ngày tết đầu năm, cho nên gọi là Tết Cả, cùng với các tết khác, ở các đình, chùa, đền, miếu đều có cúng lễ linh đình, ở các nhà thờ họ, các nhà riêng đều có làm cỗ bàn cúng lễ và hội họp vui vẻ.
Hai chữ “Nguyên đán” là một danh từ chữ Hán, theo sách cổ, sau thời nguyên thủy người ta đã biết định ra thế nào là một năm, thì lấy ngày thứ nhất của một năm gọi là Nguyên đán. “Nguyên” nghĩa là đầu; “đán” nghĩa là buổi sớm; “Nguyên đán” là buổi sớm đầu năm…
Tết Nguyên đán ở Việt Nam có từ bao giờ?
Đó là một câu hỏi, một ý niệm thời gian về Tết nhưng không phải bất kỳ người dân Việt Nam nào cũng có thể trả lời và biết được. Có rất nhiều cách lý giải về thời điểm ra đời của Tết Nguyên đán ở Việt Nam. Với truyền thống lịch sử bốn nghìn năm dựng nước và giữ nước đã hun đúc một bề dày văn hóa truyền thống đậm đà bản sắc dân tộc Việt, Tết Nguyên đán của Việt Nam cũng dần hình thành.
Theo truyền thuyết và nguồn gốc lịch sử, những yếu tố văn hóa Tết Nguyên đán của người Việt xuất hiện khi nói về bánh chưng, bánh dày... từ nguồn lương thực chính từ gạo, và cũng chính là gắn với đặc trưng văn hóa của nền nông nghiệp trồng lúa nước.
Còn theo nghiên cứu của nhà sử học Trần Văn Giáp, Tết Nguyên đán ở Việt Nam có từ bao giờ, là một vấn đề “khá phức tạp”. Có nhiều cách chia thời gian thành từng tháng, từng năm. Từ khởi thủy, mỗi dân tộc có một lối riêng, cách chia tháng, chia năm khác nhau. Theo nghiên cứu của Nhà sử học Trần Văn Giáp, ngày “Tết Nguyên đán” ở Việt Nam đã có từ đầu thế kỷ thứ nhất sau Công nguyên. Nguồn gốc chữ Tết cũng như nghĩa chữ “Tết Nguyên đán” cũng được phổ biến từ thời đó.
Những yếu tố văn hóa Tết Nguyên đán của người Việt xuất hiện khi nói về bánh chưng, bánh dày
Thực vậy, trải qua hàng nghìn năm lịch sử, Tết Nguyên đán Việt Nam luôn là ngày Tết cổ truyền đậm chất dân tộc Việt, là một hoạt động văn hóa, tinh thần mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc của sự chuyển giao giữa năm cũ và năm mới.
Tết là dịp để các thành viên trong gia đình đoàn viên, quây quần vui vẻ, cùng ôn lại một năm lao động, học tập, công tác, là thời khắc thiêng liêng để ước mong cho những điều tốt đẹp nhất trong năm mới, là dịp để trao nhau những lời chúc tốt đẹp của những người trong cộng đồng, cơ quan, làng xóm, họ tộc… cũng là dịp để con người cảm nhận những thay đổi đặc biệt của thiên nhiên trời đất, vạn vật...
Theo dõi chúng tôi trên:
(PLM) - Ngày 9/10, tại tỉnh Gia Lai, Chi bộ Văn phòng đại diện (VPĐD) Báo Pháp luật Việt Nam tại TP Đà Nẵng và Chi bộ VPĐD tại Gia Lai tổ chức sinh hoạt chuyên đề năm 2026 với chủ đề: “Đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới". Đồng chí Trần Ngọc Hà, Ủy viên Ban chấp hành Đảng bộ, Phó Tổng biên tập Báo Pháp luật Việt Nam, dự và chỉ đạo buổi sinh hoạt.
Thiên Ý - Nguyễn Khánh - Sơn Long
(VPL) - Hai cầu vượt tại các nút giao Láng Hạ - Giảng Võ và Nguyễn Chí Thanh thuộc dự án đường Vành đai 1 đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục đang được đẩy nhanh thi công, phấn đấu hoàn thành và đưa vào khai thác trước ngày 31/12/2026.
Nguyễn Thơ
Vừa qua, Báo PLVN nhận được Đơn kiến nghị của người dân sinh sống tại Tổ 2 Duyên Hải, phường Lào Cai, tỉnh Lào Cai về thực trạng mà các hộ dân này đang phải “đối mặt” - cứ mưa lớn là khu dân cư này sẽ có nguy cơ ngập úng cục bộ, khiến sinh hoạt của các gia đình bị đảo lộn, tài sản bị hư hỏng, thiệt hại. Nguyên nhân dẫn đến thực trạng trên, ý kiến phản ánh của người dân cho rằng một phần xuất phát từ xây dựng lấn chiếm, làm thu hẹp lòng suối, gây cản trở việc lưu thông dòng chảy suối Cầu Sập. Đặc biệt, sự việc đã lặp đi lặp lại trong nhiều năm gây tâm lý bất an cho người dân khi có dự báo mưa.
PLM - Chiều ngày 3/10/2026, tại Bản du lịch cộng đồng Sin Suối Hồ (xã Sin Suối Hồ, tỉnh Lai Châu), Báo Pháp luật Việt Nam phối hợp cùng Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VH-TT&DL) tỉnh Lai Châu tổ chức Hội thảo “Giải pháp đẩy mạnh xây dựng sản phẩm du lịch đặc trưng cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trên địa bàn tỉnh Lai Châu”.
(PLM) - Bước chân trên mây mùa 3 khép lại thành công trên cung đá cổ Pavi, tôn vinh vẻ đẹp kỳ vĩ và bản sắc Lai Châu, quy tụ đông đảo nhà báo, VĐV, cùng những màn tranh tài ấn tượng và cảm xúc.
(PLM) - Sáng 4/10, trong không khí háo hức và phấn khởi, hơn 100 nhà báo, phóng viên từ nhiều cơ quan báo chí trên cả nước đã có mặt tại xã Sin Suối Hồ, tỉnh Lai Châu, sẵn sàng bước vào hành trình chinh phục con đường đá cổ Pavi trong khuôn khổ Giải “Bước chân trên mây - Chinh phục con đường đá cổ Pavi năm 2026”.
(PLM) - Lần thứ ba "Bước chân trên mây" được tổ chức, tiếp tục mang đến cho các vận động viên cơ hội thử sức trên những cung đường đặc trưng của vùng cao Lai Châu. Năm nay, giải diễn ra tại bản Sin Suối Hồ - các vận động viên có cơ hội trải nghiệm nét văn hoá đặc sắc nơi đây. Hơn 100 nhà báo cùng 400 vận động viên tự do đã có mặt sẵn sàng ghi lại những khoảnh khắc đẹp tại giải leo núi “Bước chân trên mây” mùa 3.
PLM -Trước thềm Giải leo núi “Bước chân trên mây – Chinh phục con đường đá cổ Pavi năm 2026” vào ngày 4/10, hơn 100 nhà báo, phóng viên từ khắp mọi miền Tổ quốc đã có hành trình khảo sát thực địa đầy ấn tượng qua các điểm đến du lịch trọng điểm của tỉnh Lai Châu. Từ đỉnh đèo Ô Quy Hồ lộng gió, bản du lịch cộng đồng Lao Chải xanh sạch đến vườn sâm quý dưới tán rừng Khun Há, chuyến đi không chỉ mở ra góc nhìn toàn diện về tiềm năng du lịch của Lai Châu mà còn đong đầy "chất liệu sống" cho những nhà báo chắp bút, sáng tạo nội dung về quê hương, tổ quốc.
PLM - Do các nguyên đơn bị ảnh hưởng sức khoẻ và phải điều trị tại cơ sở y tế là tình tiết có căn cứ, vì vậy Hội đồng xét xử toà án nhân dân khu vực 1 - Đắk Lắk quyết định chấp nhận một phần khởi kiện của các nguyên đơn, buộc nhà hàng Vườn sính thái Mái lá phải bồi thường khoản thu nhập thực tế bị mất cho các nguyên đơn, cùng mức chi phí bồi dưỡng sức khoẻ và bồi thường tổn thất tinh thần.
PLM - Ngày 26/09/2026, TAND khu vực 4 - Thanh Hóa mở phiên tòa sơ thẩm xét xử vụ án "Tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất" giữa nguyên đơn là vợ chồng ông Lường Văn Trường, bà Nguyễn Thị Loan và bị đơn là vợ chồng ông Lê Văn Công và bà Đinh Thị Hoa. Tại phiên tòa, sau khi đánh giá khách quan, toàn diện các tài liệu, chứng cứ, Hội đồng xét xử quyết định đã chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, tuyên bố hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất là giao dịch giả tạo bị vô hiệu và buộc bị đơn phải hoàn trả lại bản chính Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho chủ sở hữu.
