Nhân dịp Tết Nguyên đán cổ truyền Nhâm Dần 2022, Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước đã giới thiệu khái quát nội dung bài nghiên cứu của nhà sử học Trần Văn Giáp, như một góc nhìn, một kết quả nghiên cứu về một mùa lễ hội của dân tộc.
Bản thảo viết tay “Nguồn gốc Tết Nguyên đán ở Việt Nam” của Nhà sử học Trần Văn Giáp. Nguồn: Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, Phông Nhà sử học Trần Văn Giáp.
Tết Nguyên đán là gì?
Trong bài viết “Nguồn gốc Tết Nguyên đán ở Việt Nam”, viết nhân dịp Tết Nguyên đán năm 1963, nhà sử học Trần Văn Giáp đã lý giải về nguồn gốc Tết ở nước ta. Theo đó, “Tết” chúng ta thường hiểu gốc chữ Hán là chữ “Tiết”, ở đây có nghĩa là “thời tiết” tức là “Bát tiết” và “khí tiết”. “Bát tiết” theo chữ Hán là Tám ngày thay đổi khí hậu (khí tiết) trong bốn mùa: Xuân, Hạ, Thu, Đông, ấy là: Lập Xuân, Lập Hạ, Lập thu, Lập Đông, Xuân phân, Thu phân, Hạ Chí và Đông Chí.
Trong tiếng Việt, Tết hay tiết là dịp hội hè, cũng lễ vui vẻ, bát tiết của Việt Nam không phải là Lập xuân, Xuân phân... mà là những ngày Tết có cúng lễ, gồm: Nguyên đán, Thượng nguyên, Hàn thực, Đoan ngọ, Trung nguyên, Trung thu, Thường tân, Đông chí. Trong tám ngày Tết ấy, Nguyên đán là ngày tết đầu năm, cho nên gọi là Tết Cả, cùng với các tết khác, ở các đình, chùa, đền, miếu đều có cúng lễ linh đình, ở các nhà thờ họ, các nhà riêng đều có làm cỗ bàn cúng lễ và hội họp vui vẻ.
Hai chữ “Nguyên đán” là một danh từ chữ Hán, theo sách cổ, sau thời nguyên thủy người ta đã biết định ra thế nào là một năm, thì lấy ngày thứ nhất của một năm gọi là Nguyên đán. “Nguyên” nghĩa là đầu; “đán” nghĩa là buổi sớm; “Nguyên đán” là buổi sớm đầu năm…
Tết Nguyên đán ở Việt Nam có từ bao giờ?
Đó là một câu hỏi, một ý niệm thời gian về Tết nhưng không phải bất kỳ người dân Việt Nam nào cũng có thể trả lời và biết được. Có rất nhiều cách lý giải về thời điểm ra đời của Tết Nguyên đán ở Việt Nam. Với truyền thống lịch sử bốn nghìn năm dựng nước và giữ nước đã hun đúc một bề dày văn hóa truyền thống đậm đà bản sắc dân tộc Việt, Tết Nguyên đán của Việt Nam cũng dần hình thành.
Theo truyền thuyết và nguồn gốc lịch sử, những yếu tố văn hóa Tết Nguyên đán của người Việt xuất hiện khi nói về bánh chưng, bánh dày... từ nguồn lương thực chính từ gạo, và cũng chính là gắn với đặc trưng văn hóa của nền nông nghiệp trồng lúa nước.
Còn theo nghiên cứu của nhà sử học Trần Văn Giáp, Tết Nguyên đán ở Việt Nam có từ bao giờ, là một vấn đề “khá phức tạp”. Có nhiều cách chia thời gian thành từng tháng, từng năm. Từ khởi thủy, mỗi dân tộc có một lối riêng, cách chia tháng, chia năm khác nhau. Theo nghiên cứu của Nhà sử học Trần Văn Giáp, ngày “Tết Nguyên đán” ở Việt Nam đã có từ đầu thế kỷ thứ nhất sau Công nguyên. Nguồn gốc chữ Tết cũng như nghĩa chữ “Tết Nguyên đán” cũng được phổ biến từ thời đó.
Những yếu tố văn hóa Tết Nguyên đán của người Việt xuất hiện khi nói về bánh chưng, bánh dày
Thực vậy, trải qua hàng nghìn năm lịch sử, Tết Nguyên đán Việt Nam luôn là ngày Tết cổ truyền đậm chất dân tộc Việt, là một hoạt động văn hóa, tinh thần mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc của sự chuyển giao giữa năm cũ và năm mới.
Tết là dịp để các thành viên trong gia đình đoàn viên, quây quần vui vẻ, cùng ôn lại một năm lao động, học tập, công tác, là thời khắc thiêng liêng để ước mong cho những điều tốt đẹp nhất trong năm mới, là dịp để trao nhau những lời chúc tốt đẹp của những người trong cộng đồng, cơ quan, làng xóm, họ tộc… cũng là dịp để con người cảm nhận những thay đổi đặc biệt của thiên nhiên trời đất, vạn vật...
Theo dõi chúng tôi trên:
Theo phản ánh của người dân và ghi nhận của phóng viên báo Pháp luật Việt Nam những ngày cuối tháng 3.2026, hàng loạt khu đất trên địa bàn xã Thành Vinh, tỉnh Thanh Hoá tình trạng đất được san gạt, phân lô, sau đó tách thửa rồi rao bán chuyển nhượng tràn lan.
(PLM) - Liên quan đến các nội dung phản ánh về một số quán game bắn cá trên địa bàn khu đô thị Đồng Văn, phường Đồng Văn, tỉnh Ninh Bình có dấu hiệu hoạt động cờ bạc trá hình, mới đây Công an phường Đồng Văn đã có thông tin phản hồi.
(PLM) - Sáng 12/4, tại Khu Liên hợp thể thao – Trung tâm Văn hoá Thông tin và Thể thao xã Đan Phượng (TP Hà Nội), Công ty Cổ phần thực phẩm Ăn cùng Bà Tuyết đã tổ chức Giải bóng đá Mừng xuân Bính Ngọ 2026 - chào mừng Ngày Giải phóng miền Nam 30/4 và Ngày Quốc tế Lao động 1/5. Giải đấu có sự tham gia của lãnh đạo Công ty Cổ phần thực phẩm Ăn Cùng Bà Tuyết; cùng các nhà tài trợ và đông đảo cán bộ, nhân viên trong công ty.
(PLM) - Tổng công ty Đường sắt Việt Nam vừa chính thức mở bán vé tàu khách phục vụ cao điểm vận tải hè 2026, áp dụng cho các chuyến đi từ ngày 15/5 đến hết 16/8/2026.
Theo phản ánh năm 2003 bà Trần Hà Thanh sinh năm 1950, trú tại phường Giảng Võ, Hà Nội có mua chung với ông Nguyễn Văn Hậu thửa đất tại ngã tư đường Vân Côn giao với đường Ba Lương – Cầu Gồ thuộc địa bàn thôn Quyết Tiến, xã Vân Côn, huyện Hoài Đức cũ nay là xã An Khánh, với số tiền 50 triệu đồng và có giấy viết tay và chữ ký của ông Hậu xác nhận sự việc. Thời gian gần đây bà Thanh đến kiểm tra thửa đất bà bất ngờ khi thấy con gái ông Hậu đang đào móng, xây nhà trên mảnh đất mà bà đã góp tiền mua chung từ nhiều năm trước. Vì vậy bà đã gửi đơn đến UBND xã An Khánh để trình báo sự việc.
(PLM) - Theo tìm hiểu tại xã Cẩm Lý, tỉnh Bắc Ninh có 5 mỏ khai thác đất phục vụ các dự án trọng điểm, việc đẩy nhanh tiến độ của các dự án này là điều hoàn toàn đúng đắn phù hợp theo chủ trương của nhà nước thế nhưng theo phản ánh của người dân thôn Dăm, thôn Giáp Xá, xã Cẩm Lý trong quá trình hoạt động doanh nghiệp lại chưa tuân thủ các quy định của pháp luật thậm chí họ sẵn sàng đổ đất “ủi phẳng” ruộng nương khi chưa thực hiện đền bù gây bức xúc trong dư luận.
(PLM) - Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa ban hành Văn bản hợp nhất số 41/VBHN-BNNMT, hợp nhất các quy định về phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương 2 cấp, đồng thời làm rõ cơ chế phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực đất đai.
(PLM) - Thực hiện Kế hoạch số 332 của UBND Thành phố Hà Nội, Kế hoạch số 446 của Công an thành phố Hà Nội về giải quyết "điểm nghẽn" trật tự đô thị và xây dựng xã, phường bảo đảm trật tự, kỷ cương, văn minh đô thị trên địa bàn Thủ đô, lực lượng công an các xã, phường nêu cao tinh thần quyết liệt, triển khai đồng bộ nhiều giải pháp xử lý các tồn tại, vi phạm về trật tự đô thị nhằm lập lại trật tự, kỷ cương. Trong đó, Công an phường Hoàng Mai, Tp.Hà Nội đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp xử lý các tồn tại, vi phạm về trật tự đô thị.
Tại nhiều khu vực trên địa bàn thành phố Hà Nội, vỉa hè bị xuống cấp nghiêm trọng, xuất hiện tình trạng bong tróc, lồi lõm, sụt lún, gây ảnh hưởng trực tiếp đến việc đi lại của người dân.
(PLM) - Ngày Sức khỏe toàn dân 7/4 – dịp nhắc nhở mỗi người hãy quan tâm hơn đến bản thân và chăm sóc sức khỏe một cách chủ động. Giữa nhịp sống hối hả, không ít người vẫn vô tình bỏ qua những dấu hiệu nhỏ của cơ thể, cho đến khi bệnh tật lên tiếng. Một chương trình khám và tư vấn sức khỏe miễn phí vừa diễn ra đã mang đến những thông tin và con số đáng suy ngẫm về thực trạng sức khỏe cộng đồng.
