Nhóm 'cựu thí sinh' vào tù vì làm lộ đề thi tốt nghiệp THPT quốc gia

Nhóm thí sinh trong phiên luận tội tại tòa án

Theo cáo trạng, Hoàng Trần Tiến Dũng (SN 1992), công tác tại Phòng Tổ chức cán bộ, Công an tỉnh Hà Nam, đã tổ chức cho một số thí sinh gian lận trong Kỳ thi tốt nghiệp THPT quốc gia năm 2021.

Dũng tổ chức phân công nhóm “kỹ thuật” hậu cần, hướng dẫn các thí sinh chuẩn bị và sử dụng các thiết bị điện tử, nhằm quay đề thi phát tán ra ngoài để giải đề và thông tin lại đáp án cho các thí sinh trong phòng thi. Đổi lại, gia đình các thí sinh phải trả cho Dũng khoản tiền tiền “thù lao” hàng trăm triệu đồng cho mỗi trường hợp. Số tiền này, Dũng trả thù lao một phần cho nhóm “kỹ thuật”, còn lại tiêu xài cá nhân.

Vụ việc sau đó đã bị phát hiện. Đề thi tốt nghiệp THPT thuộc danh mục bí mật Nhà nước độ “Tối mật” nên Công an tỉnh Hà Nam đã khởi tố vụ án, điều tra hành vi của Dũng và 25 bị can khác, bao gồm cả các thí sinh về tội “Cố ý làm lộ bí mật nhà nước”, quy định tại điểm a, c, Khoản 3, Điều 377, Bộ luật Hình sự.

Điều tra mở rộng, công an xác định Dũng còn tổ chức gian lận thi cho nhiều thí sinh khác trong 3 kỳ thi THPT liên tiếp từ 2019-2021.

Tháng 12/2022, TAND tỉnh Hà Nam đưa vụ án xét xử sơ thẩm. Tuy nhiên, Dũng cùng một số bị cáo đã có đơn kháng cáo, với lí do: Các bị cáo chỉ vi phạm về quy chế thi, việc điều tra, xét xử kết tội danh nêu trên là có dấu hiệu oan sai.

Tháng 8/2023, TAND Cấp cao tại Hà Nội đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm, nhận định cấp tố tụng sơ thẩm chưa làm rõ nhiều nội dung trong vụ án đã truy tố các bị can, dẫn tới cách giải quyết vụ án chưa khách quan, toàn diện và có những sai lầm nghiêm trọng. Vì những lẽ trên, Tòa Cấp cao đã tuyên hủy án sơ thẩm, yêu cầu trả hồ sơ điều tra lại.

Sau đó, tháng 8/2024, Công an tỉnh Hà Nam hoàn tất điều tra bổ sung, giữ nguyên quan điểm truy tố Dũng và 25 bị cáo khác về tội “Cố ý làm lộ bí mật Nhà nước” như trên.

Tháng 11/2024, TAND tỉnh Hà Nam đưa án nêu trên ra xét xử sơ thẩm lần 2, tuyên phạt Hoàng Trần Tiến Dũng 12 năm 6 tháng tù giam, các bị cáo khác cũng lần lượt bị tuyên phạt từ 4 năm tù tới 12 năm tù giam. Các bị cáo sau đó tiếp tục kháng cáo lần 2.

Tại phiên tòa phúc thẩm ngày 10/6, trả lời trước HĐXX, hầu hết các bị cáo cho biết, do tuổi đời còn trẻ, không ý thức được hành vi gian lận, làm “lọt” đề thi đã làm lộ bí mật Nhà nước. Mục đích các bị cáo tổ chức gian lận nhằm mong được điểm cao, thi đỗ. Hầu hết các bị cáo khai nhận, việc gian lận thi đều do người thân kết nối, sắp xếp và các thí sinh chỉ biết thực hiện theo. Trong số đó, không ít thí sinh có thành tích học tập phổ thông tốt, học lực loại khá giỏi nhưng vì tin cậy sự sắp đặt nên mới vướng vào vòng lao lý. Trong vụ án này, có những bị cáo là anh em ruột, có quan hệ họ hàng hoặc nhóm bạn thân, thậm chí là vợ chồng với nhau.

Trong phần xét hỏi, một số bị cáo còn chưa nhận thức rõ vấn đề, cho rằng hành vi chỉ là vi phạm quy chế thi, chưa đủ căn cứ để bị truy tố về tội “Cố ý làm lộ bí mật Nhà nước”. Tuy nhiên, sau khi các bị cáo được nghe HĐXX giải thích các quy định pháp luật, tình huống pháp lý thì các bị cáo này đã nhìn nhận ra hành vi của mình nên có thái độ ăn năn hối cải, xin được giảm nhẹ hình phạt để sớm có cơ hội làm lại cuộc đời.

Phần luận tội, xét thấy đa số các bị cáo đã ăn năn hối cải, nhiều bị cáo vì thiếu hiểu biết, có hoàn cảnh khó khăn, tuổi đời còn trẻ nhưng cần giáo dục răn đe nên đại diện VKS đã nêu quan điểm xét giảm án, cho một số bị cáo được hưởng án treo, hoặc giảm án 6 - 12 tháng tù giam, cao nhất là 2 - 3 năm tù giam. Vào ngày 11/6, trong phần tuyên án, HĐXX cũng đã đồng tình và tuyên mức giảm án như nêu phần luận tội của của VKS.

Riêng bị cáo Dũng vẫn tiếp tục kêu oan, cho rằng, thời điểm vi phạm chưa có quy định pháp luật nào cụ thể quy định thí sinh được biết đề thi là tài liệu “Tối mật” và phải có trách nhiệm bảo vệ bí mật Nhà nước. Dũng cho rằng, các thí sinh chỉ vi phạm quy chế thi, còn trường hợp nếu bị cáo có tội, chỉ có thể truy tố về hành vi vô ý làm lộ bí mật Nhà nước. Do đó, HĐXX bảo lưu quan điểm, tuyên xét xử y án cấp sơ thẩm với bị cáo Dũng.

Bài học từ vụ án này là lời cảnh tỉnh cho những bậc phụ huynh còn có suy nghĩ lệch chuẩn, thương con, em không đúng cách, tin tưởng vào chiếc “phao” gian lận thi cử, mà có thể vô tình đẩy người thân vào vòng lao lý.

Tiến Phong