Phải ‘đi đến cùng’ các kiến nghị của cử tri

Làm rõ vì sao chưa được giải quyết đến cùng

Phát biểu tại phiên khai mạc Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội (QH) khóa XVI, Tổng Bí thư (nay là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước) Tô Lâm đã nêu rõ vị trí, vai trò đặc biệt của QH: “QH là nơi kết tinh ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân…; là nơi chuyển hóa chủ trương của Đảng thành pháp luật, chính sách và sức mạnh tổ chức thực tiễn”. Trên tinh thần đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh trách nhiệm của từng đại biểu: Mỗi đại biểu QH phải luôn ý thức sâu sắc rằng mình không chỉ đại diện cho đơn vị bầu cử, không chỉ mang theo lá phiếu tín nhiệm của cử tri, mà còn gánh trên vai trách nhiệm đối với vận mệnh quốc gia, đối với niềm tin của Nhân dân…

Tại các cuộc tiếp xúc cử tri sau Kỳ họp thứ Nhất, QH khóa XVI đang diễn ra tại các địa phương, có thể nhận thấy một điểm chung đáng suy ngẫm: nhiều kiến nghị của cử tri không mới, thậm chí đã được nêu qua nhiều nhiệm kỳ, nhiều kỳ họp, nhưng vẫn chưa được giải quyết dứt điểm. Tại Hà Nội, cử tri lo ngại về vấn đề vệ sinh, an toàn thực phẩm, chất lượng y tế cơ sở, công tác quản lý đất đai, cải tạo chung cư cũ… Ở TP HCM, cử tri cũng kiến nghị những vấn đề tương tự: từ áp lực chi phí sinh hoạt, thực phẩm bẩn, chất lượng khám, chữa bệnh tuyến cơ sở, đến những vướng mắc kéo dài trong lĩnh vực đất đai, đặc biệt là tình trạng quy hoạch treo, chậm cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất…

Sự tương đồng trong kiến nghị của cử tri ở hai đô thị lớn nhất cả nước cho thấy, những vấn đề người dân quan tâm không mang tính cục bộ, mà phản ánh những “điểm nghẽn của điểm nghẽn” trong quản trị và tổ chức thực thi chính sách. Khi những vấn đề ấy được nêu đi nêu lại nhiều lần, câu hỏi đặt ra không chỉ là “vấn đề gì”, mà quan trọng hơn là “vì sao chưa được giải quyết đến cùng?”.

Tại Hội nghị tiếp xúc cử tri Thành phố Hà Nội diễn ra ngày 4/5, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ rõ: những băn khoăn, lo lắng của người dân hiện nay rất thiết thực. Các vấn đề cử tri nêu thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau, nhưng đều gặp nhau ở một yêu cầu chung, đó là bộ máy phải phục vụ tốt hơn, chính sách phải sát thực tiễn hơn, trách nhiệm phải rõ hơn và kết quả phải cụ thể hơn. Một trong những yêu cầu mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh là Hà Nội cần đổi mới mạnh mẽ phương thức quản trị dựa trên dữ liệu, công nghệ, kết quả đầu ra và trách nhiệm giải trình. Chính quyền cơ sở cần xử lý nhanh việc thuộc thẩm quyền, phản ánh chính xác việc vượt thẩm quyền và theo dõi đến cùng kết quả giải quyết; không để kiến nghị của cử tri đi qua nhiều kỳ tiếp xúc mà vẫn chậm chuyển biến, không rõ trách nhiệm, không rõ kết quả.

Điều quan trọng trong phát triển Thủ đô là người dân thấy rõ sự thay đổi trong đời sống hằng ngày, những kiến nghị chính đáng được giải quyết đến nơi đến chốn. Vì vậy, Hà Nội cần phải chuyển mạnh từ tư duy “ban hành” sang “thực thi”, từ có quy hoạch sang hiện thực hóa quy hoạch... Đây cũng là thông điệp chung đối với mọi cấp, mọi ngành: các chủ trương, chính sách chỉ có ý nghĩa khi đi vào cuộc sống, khi giải quyết được những vấn đề cụ thể của từng người dân.

Thực tế thời gian qua cho thấy, không ít trường hợp, quy trình xử lý kiến nghị của cử tri vẫn mang nặng tính hình thức: tiếp nhận - chuyển cơ quan chức năng - trả lời bằng văn bản. Nhiều câu trả lời có thể đúng quy định, đầy đủ thủ tục, nhưng chưa hẳn đã giải quyết được vấn đề. Thậm chí, có những kiến nghị được “giải thích lại” thay vì được xử lý (trả lời bằng cách viện dẫn lại các quy định của pháp luật)… Do đó, yêu cầu không để kiến nghị của cử tri dừng lại ở lời hứa, trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Muốn vậy, mỗi kiến nghị cần được “gắn địa chỉ” cụ thể: ai là người chịu trách nhiệm chính, thời hạn bao lâu, kết quả cụ thể là gì.

Chính vì vậy, một trong những nhiệm vụ quan trọng trong chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là: QH khóa XVI phải nâng tầm giám sát tối cao theo hướng thực chất, sắc bén, đi đến cùng trách nhiệm và kết quả. Giám sát phải góp phần sửa cho đúng, làm cho tốt hơn, tháo gỡ được “điểm nghẽn”, cảnh báo sớm được rủi ro, thúc đẩy được hành động. Nói cách khác, giám sát không chỉ để “kiểm tra việc đã làm”, mà còn phải giúp “định hình việc cần làm”, nhận diện sớm những bất cập có thể phát sinh và phải đi đến cùng câu hỏi cuối cùng: Vấn đề đã được giải quyết hay chưa?

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã đề nghị QH nhiệm kỳ này tập trung giám sát những vấn đề lớn, những lĩnh vực then chốt, những “điểm nghẽn của điểm nghẽn” trong phát triển; những vấn đề bức xúc mà cử tri và Nhân dân quan tâm. Đặc biệt, mỗi nội dung giám sát phải gắn với trách nhiệm cụ thể, thời hạn cụ thể, sản phẩm cụ thể, kết quả cụ thể; giám sát dựa trên dữ liệu, bằng chứng… Đây là thay đổi căn bản về tư duy, là “chìa khóa” để biến hoạt động giám sát thành một công cụ tạo ra thay đổi thực chất. Nếu trước đây, giám sát có thể dừng lại ở báo cáo, kiến nghị, thì nay, yêu cầu đặt ra là phải theo dõi đến cùng kết quả. Một kiến nghị của cử tri không thể được coi là “đã xử lý” chỉ vì đã có văn bản trả lời. Nó chỉ thực sự được giải quyết khi vấn đề được tháo gỡ, khi người dân không còn phải tiếp tục kiến nghị lại những vấn đề cũ.

Đại biểu QH phải là “cầu nối” hai chiều

Nếu QH là thiết chế giám sát tối cao, thì mỗi đại biểu QH chính là “tế bào” của thiết chế đó. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã yêu cầu phải tiếp tục nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của từng đại biểu QH, đặc biệt là đại biểu chuyên trách. Mỗi đại biểu phải vừa có bản lĩnh chính trị, trình độ chuyên môn, năng lực phản biện và khả năng truyền tải trung thực tiếng nói của Nhân dân đến nghị trường... Nhưng quan trọng hơn, đại biểu phải thực sự là “cầu nối” hai chiều: không chỉ đưa ý kiến của cử tri đến các cơ quan chức năng, mà sau mỗi kiến nghị, đại biểu phải tiếp tục giám sát, đôn đốc, chất vấn khi cần thiết và quay trở lại với cử tri để thông tin kết quả.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, mỗi vấn đề cử tri phản ánh không chỉ là yêu cầu cụ thể trước mắt, mà còn là những vấn đề lớn cần được xem xét, chỉ đạo xử lý ở tầm chính sách, nhằm tạo chuyển biến thực chất trong đời sống Nhân dân. Điều đó có nghĩa, giải quyết kiến nghị của cử tri không chỉ là xử lý từng vụ việc, mà còn là cơ hội để hoàn thiện thể chế, cải thiện chất lượng quản trị.

Ghi nhận tại một số địa phương cho thấy, nhiều vấn đề chậm được giải quyết không phải do thiếu chính sách, mà do thiếu đồng bộ và chưa rõ trách nhiệm trong tổ chức thực hiện. Điển hình như tình trạng quy hoạch “treo” khiến người dân không thể sửa chữa, xây dựng, chuyển nhượng và ổn định cuộc sống. Đáng chú ý, trong lĩnh vực y tế, kiến nghị của cử tri Hà Nội và TP HCM có nhiều điểm tương đồng: đều mong muốn nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh tuyến cơ sở, giảm tải cho tuyến trên. Với an toàn thực phẩm, yêu cầu không chỉ dừng ở hoàn thiện pháp luật, mà phải làm rõ trách nhiệm, siết chặt quản lý, xử lý nghiêm vi phạm. Khi thực phẩm bẩn vẫn còn “lọt lưới”, các vụ ngộ độc vẫn xảy ra, không thể nói vấn đề đã được giải quyết triệt để. Nhìn rộng ra, từ an sinh xã hội, y tế, giáo dục đến đất đai, đô thị…, các kiến nghị đều gặp nhau ở yêu cầu nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị và trách nhiệm giải trình.

Những vấn đề đặt ra từ thực tiễn và kiến nghị của cử tri cũng đã được lãnh đạo QH trực tiếp ghi nhận, phản hồi. Tại buổi tiếp xúc cử tri tại TP HCM (diễn ra ngày 4/5), trước phản ánh về giá cả sinh hoạt và đời sống người dân, Chủ tịch QH Trần Thanh Mẫn khẳng định: QH sẽ tiếp tục tăng cường giám sát việc điều hành giá, kiểm soát lạm phát, yêu cầu Chính phủ rà soát, điều chỉnh hệ thống an sinh xã hội theo hướng linh hoạt hơn, sát với đặc thù đô thị lớn. Đối với lĩnh vực đất đai, một trong những vấn đề gây bức xúc kéo dài, QH, Ủy ban Thường vụ QH sẽ tăng cường giám sát việc xử lý các dự án chậm triển khai, quy hoạch “treo”, nghiên cứu cơ chế linh hoạt để xử lý các trường hợp cụ thể. Về vấn đề an toàn thực phẩm, Chủ tịch QH cho biết, Bộ Chính trị đã chỉ đạo phải sửa đổi Luật An toàn thực phẩm tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, bảo đảm thống nhất đầu mối chịu trách nhiệm chính trong lĩnh vực này…

Nhiệm kỳ QH khóa XVI đã bắt đầu với trọng trách vô cùng lớn lao, vừa quyết định những vấn đề chiến lược của đất nước; vừa chuyển hóa chủ trương của Đảng thành pháp luật, chính sách và sức mạnh tổ chức thực tiễn, qua đó giải quyết những vấn đề cụ thể của đời sống xã hội. Để làm được điều đó, ngoài việc nâng tầm giám sát tối cao, nâng cao trách nhiệm của từng đại biểu, điều quan trọng hơn là các cơ quan của QH và từng đại biểu QH phải đi đến cùng trong từng vấn đề mà cử tri và Nhân dân phản ánh, kiến nghị.