Phân cấp mạnh cho cấp xã gắn với kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm

Kiện toàn tổ chức bộ máy quản lý ATTP là cần thiết

Hiện nay, hệ thống QLNN về ATTP của Việt Nam được tổ chức theo mô hình phân công cho 3 Bộ, gồm Bộ Y tế, NN&MT, Công Thương. Mỗi Bộ được phân công phụ trách lĩnh vực quản lý theo ngành hàng thực phẩm. Cụ thể, Bộ Y tế quản lý 6 ngành hàng, Bộ NN&MT quản lý 19 ngành hàng, Bộ Công Thương quản lý 8 ngành hàng. Với mỗi ngành hàng được phân công, các Bộ chịu trách nhiệm quản lý xuyên suốt chuỗi cung ứng thực phẩm gồm: Sản xuất ban đầu, sơ chế, chế biến, bảo quản, vận chuyển, phân phối, kinh doanh; đồng thời xây dựng hệ thống ngành dọc theo chuyên ngành quản lý ATTP từ Trung ương đến địa phương.

Tại địa phương, UBND các cấp thực hiện chức năng QLNN về ATTP được Chính phủ giao và theo phân cấp của các Bộ chuyên ngành. Ngoài ra, Bộ KH&CN thực hiện chức năng QLNN về tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, đo lường, chất lượng sản phẩm, hàng hóa, hoạt động đánh giá sự phù hợp với thực phẩm; nhưng không trực tiếp thực hiện quản lý chuyên ngành ATTP.

Với mô hình phân công QLNN về ATTP theo mặt hàng riêng biệt, sự phối hợp giữa các cơ quan QLNN về ATTP còn hạn chế, xảy ra tình trạng chồng chéo, không đồng bộ, thậm chí không xác định được trách nhiệm quản lý trong một số trường hợp chuỗi cung ứng thực phẩm liên quan đến lĩnh vực quản lý của nhiều Bộ, ngành…

Tại buổi làm việc, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh đề án cần làm rõ sự cần thiết phải hoàn thiện bộ máy QLNN về ATTP. Bảo vệ sức khỏe và tính mạng Nhân dân phải được đặt lên hàng đầu, đồng thời đây cũng là yêu cầu khách quan nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả QLNN, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước và hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới.

Phó Thủ tướng cho rằng, thực tiễn đang đặt ra yêu cầu phải nhìn nhận thẳng thắn những hạn chế của cơ chế quản lý hiện nay như tình trạng cắt khúc, giao thoa, chồng chéo, thậm chí có lúc chưa xác định được rõ trách nhiệm quản lý. Vì vậy, việc kiện toàn tổ chức bộ máy là cần thiết để xác định rõ chức năng, nhiệm vụ, phương thức quản lý, đồng thời tạo cơ sở tiếp tục hoàn thiện hệ thống thể chế, chính sách về ATTP.

Phát huy vai trò của các mô hình tự quản trong bảo đảm ATTP

Nhấn mạnh nguyên tắc xuyên suốt của đề án, Phó Thủ tướng cho biết việc hoàn thiện tổ chức bộ máy phải đặt trong tổng thể đổi mới hệ thống chính trị, bảo đảm tinh gọn, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả. Việc thống nhất 1 đầu mối nhằm giao một cơ quan chịu trách nhiệm chính trong tham mưu, điều phối; tổ chức thực hiện; nhưng các Bộ, ngành liên quan vẫn phải thực hiện đầy đủ chức năng, nhiệm vụ thuộc thẩm quyền. “Bộ Y tế là cơ quan chịu trách nhiệm chính, nhưng các Bộ, ngành vẫn phải thực hiện đầy đủ trách nhiệm theo chức năng, nhiệm vụ được giao”, Phó Thủ tướng nói.

HĐND TP HCM khảo sát về quản lý ATTP tại chợ đầu mối Bình Điền (Ảnh: Minh Xuân)

Phó Thủ tướng cũng cho ý kiến về việc củng cố Cục Quản lý ATTP thuộc Bộ Y tế theo hướng tiếp nhận thêm một phần chức năng, nhiệm vụ và nhân sự liên quan từ Bộ NN&MT, Bộ Công Thương; đồng thời định hướng kiện toàn mô hình tổ chức ở cấp tỉnh, cấp xã, bảo đảm có cơ quan đầu mối chịu trách nhiệm chính, cùng cơ chế phối hợp và nguồn nhân lực phù hợp ở các cấp.

Một trong những nguyên tắc quan trọng được Phó Thủ tướng nhấn mạnh là phân cấp mạnh cho địa phương, đặc biệt là cấp xã, gắn với kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm hành chính. Công tác quản lý ATTP có vai trò rất quan trọng của cấp cơ sở; là nơi trực tiếp tiếp cận người dân, hộ sản xuất, cơ sở kinh doanh, các hoạt động tiêu dùng hằng ngày. Vì vậy, cần bố trí lực lượng chuyên trách phù hợp, tăng cường trách nhiệm của chính quyền cơ sở.

Bên cạnh đó, cần phát huy vai trò của các mô hình tự quản trong cộng đồng dân cư, nhất là thôn, tổ dân phố, nhằm hỗ trợ giám sát, phát hiện vi phạm và nâng cao ý thức chấp hành các quy định về ATTP.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu làm rõ nguồn lực thực hiện đề án, vị trí việc làm chuyên trách về ATTP tại cấp xã; đồng thời xác định rõ trách nhiệm của từng Bộ, ngành trong xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn, kiểm tra, giám sát và bảo đảm các điều kiện thực thi.