Phát huy giá trị thực tế các công trình nghiên cứu khoa học

Trong hệ sinh thái KHCN, công nghệ đột phá là mũi nhọn, nhưng nghiên cứu cơ bản mới là tiền đề để tạo ra, làm chủ và phát triển công nghệ. Muốn tạo ra công nghệ và ít nhất là làm chủ, phát triển được công nghệ thì phải có nghiên cứu cơ bản.

Tuy nhiên, trong thực tế tại Việt Nam, khoảng cách giữa kết quả nghiên cứu và sản phẩm thị trường hiện còn khá xa. Không ít nghiên cứu sau khi hoàn thành chỉ nằm trên giấy, hoặc trong phòng thí nghiệm. Có thể đó là một nghiên cứu mà “ít ai cần tới”, có thể là một nghiên cứu mà các bên “cung - cầu chưa gặp nhau”… Cũng có thể đó là một nghiên cứu xa rời thực tiễn, vì nhà khoa học chưa trực tiếp đi tới địa phương, DN để nhìn ra các nhu cầu, các vấn đề cần giải đáp, mà chỉ ở trong phòng làm việc, phòng thí nghiệm…

Và trong thời đại KH&CN phát triển nhanh như vũ bão, nếu một nghiên cứu khoa học không được ứng dụng mà cứ nằm im trong hộc tủ, thì rất có thể sớm nhanh chóng trở thành lỗi thời, hết tác dụng; lãng phí chất xám, công sức, tiền bạc…

Thực tế này sẽ được khắc phục nếu có cơ chế phối hợp hiệu quả giữa nhà khoa học, DN, nhà đầu tư, tổ chức hỗ trợ sở hữu trí tuệ, tiêu chuẩn đo lường chất lượng và cơ quan quản lý nhà nước. Tại Hội thảo, một số đơn vị nghiên cứu mong muốn các DN chủ động đặt hàng nghiên cứu và đưa ra bài toán công nghệ từ thực tiễn sản xuất, thị trường. Đây sẽ là cơ sở để các nhà khoa học định hướng nghiên cứu sát thực tế hơn, nâng cao khả năng thương mại hóa sản phẩm.

Từ quan điểm ĐMST không thể là nỗ lực đơn lẻ của một viện nghiên cứu hay một nhóm nhà khoa học, mà phải là sự cộng hưởng giữa nhiều bên để hình thành một hệ sinh thái ĐMST thực chất, tại Hội thảo, Viện Hàn lâm KH&CN xác định một số giải pháp nhằm đưa kết quả nghiên cứu ra khỏi phòng thí nghiệm, tiến gần hơn tới DN và đời sống.

Hiện đơn vị này có nhiều kết quả nghiên cứu được đánh giá có khả năng ứng dụng trong nông nghiệp, thủy sản, môi trường, vật liệu mới, công nghệ sinh học, y sinh, công nghệ số, công nghệ vũ trụ, phòng, chống thiên tai, phát triển bền vững… nên sẽ nghiên cứu có cơ chế sàng lọc, tiêu chuẩn hóa, thử nghiệm và chuyển giao để các kết quả này trở thành sản phẩm và dịch vụ thực tiễn.

Một vấn đề quan trọng khác, là tăng cường kết nối giữa nhà khoa học, DN, nhà đầu tư. Trong hệ sinh thái ĐMST hiện đại, DN không chỉ là nơi tiếp nhận công nghệ mà phải trở thành đối tác cùng đặt hàng, cùng đầu tư, cùng thử nghiệm, cùng chia sẻ lợi ích. Các quỹ đầu tư ĐMST, tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp cũng cần thực sự là “bà đỡ” trong chia sẻ rủi ro giai đoạn đầu, hỗ trợ quản trị, kết nối thị trường.

Những ý kiến nêu trên là rất xác đáng, cần sớm được thực hiện; vì suy cho cùng, giá trị cuối cùng của một nghiên cứu không chỉ dừng ở công bố khoa học mà phải được thể hiện bằng khả năng tạo ra công nghệ, sản phẩm, có giá trị trên thị trường, đóng góp thiết thực cho xã hội, phục vụ hiệu quả cuộc sống.