(PLVN) - Với mỗi quốc gia, phim lịch sử luôn có một vị trí quan trọng trong nền điện ảnh. Không chỉ mang tính nghệ thuật và giải trí, hơn cả phim lịch sử còn mang tính giáo dục cao. Vậy nhưng, trước thực trạng phim về sử Việt không chỉ ít về số lượng mà đôi khi kém cả về chất lượng đã và đang là rào cản tác động trực tiếp đến thế hệ trẻ trong việc học lịch sử nước ta.
aa
Hình minh họa.
Thế hệ trẻ thuộc Sử bạn hơn Sử ta
Những năm gần đây, không ít lần cộng đồng mạng “dậy sóng” trước những trường hợp nhầm lẫn kiến thức lịch sử được phát trên sóng truyền hình. Còn nhớ trong chương trình Chuyển động 24 của VTV1 phát sóng vào năm 2015, với nội dung phỏng vấn một loạt học sinh với câu hỏi chung “Quang Trung và Nguyễn Huệ có mối quan hệ gì với nhau?”. Câu trả lời đã khiến người xem “ngã ngửa” khi cậu bé trả lời: “Con học Trường Nguyễn Du, mà Nguyễn Du chính là ông Quang Trung”. Sau khi chương trình được phát sóng, nhiều cuộc tranh luận đã nổ ra gay gắt, dư luận truy tìm xem việc các bạn trẻ thiếu kiến thức cơ bản và thờ ơ với môn Lịch sử là do ai. Rất nhiều ý kiến cho rằng đây là hệ quả tất yếu của việc xem nhẹ kiến thức lịch sử, trong đó trách nhiệm chính thuộc về chương trình dạy - học cũng như cách thức tuyên truyền về lịch sử thời gian qua.
Cho đến hiện tại, sau hơn 7 năm kể từ khi chương trình trên phát sóng, kiến thức về lịch sử của thế hệ trẻ nước ta vẫn không “khá khẩm” hơn là mấy. Thực trạng này được thể hiện rõ qua điểm trung bình môn Lịch sử của học sinh THPT, điểm số thường rất thấp, các em học lịch sử cơ bản là để đối phó chứ không phải xuất phát từ niềm đam mê tìm hiểu lịch sử dân tộc. Năm 2016 đến 2020, lịch sử có điểm trung bình 4,44. Hầu hết điểm trung bình môn Lịch sử đều đứng vị trí bét hoặc xếp thứ hai từ dưới lên. Số thí sinh đạt điểm dưới trung bình chiếm tỷ lệ trên 70%.
Những con số biết nói kia như đang cảnh tỉnh chúng ta trước thực trạng báo động khi thế hệ trẻ, nhất là các bạn học sinh đang ngày càng thờ ơ với lịch sử. Phải chăng cách truyền đạt lịch sử đang khiến các bạn cảm thấy gò bó và ép buộc. Việc học thuộc các sự kiện lịch sử một cách sáo rỗng đang khiến thế hệ trẻ Việt trở thành những người học vẹt mà không hiểu được bản chất.
Vậy nhưng, có một nghịch lý mà nhiều người Việt gật gù đồng ý đó là một bộ phận người trẻ Việt còn thuộc Sử bạn hơn Sử ta. Điển hình như việc dù môn Lịch sử đã được giảng dạy suốt 12 năm nhưng nhiều bạn trẻ vẫn không nhớ Sử ta, trong khi có thể thuộc nằm lòng từ lịch sử đến dã sử Trung Hoa.
Dạo quanh mạng xã hội không khó để nhìn thấy những hội nhóm “Nghiện phim cổ trang Trung Quốc” hay “Hội nghiền phim Trung” với số lượng thành viên lên tới hàng trăm nghìn người. Trong đó là vô vàn những bài viết phân tích, những cuộc thảo luận về lịch sử Trung Hoa qua phim ảnh, ai cũng tường tận Sử nước bạn như những nhà văn hoá chính hiệu.
Rồi người ta có thể kể tên thông thạo thứ tự các triều đại Trung Quốc từ thời Tống đến hiện tại, biết rõ tiểu sử những anh hùng của Trung Quốc như Hạng Vũ, Hàn Tín, Tần Quỳnh… Tóm tắt đầy đủ Tam quốc diễn nghĩa, Ngũ đại thập quốc, Thủy hử… Nhưng khi nhắc đến lịch sử Việt Nam thì lại: “Quang Trung và Nguyễn Huệ là hai anh em” hoặc “Lê Lợi là cha của Lê Lai”.
Bạn Lan Ngọc (20 tuổi, Hưng Yên), một “nghiện phim” Trung Quốc chân chính tâm tình: “Mình rất hay xem phim Trung Quốc, đặc biệt là thể loại phim cổ trang như “Võ Mỵ Nương truyền kỳ”, “Đại chiến xích bích”. Qua những bộ phim đó mình có thể vừa giải trí, vừa tiếp thu thêm kiến thức về lịch sử cũng như văn hoá Trung Quốc, mình thấy khá hay và thích thú. Từ việc xem phim đó mình đã bắt đầu có hứng thú tìm hiểu sâu hơn về lịch sử của Trung Quốc”…
Dù không muốn thừa nhận nhưng trước thực trạng phim Trung Quốc tràn ngập màn ảnh nhỏ cho thấy việc thế hệ trẻ thuộc Sử bạn hơn Sử ta là một thực tế đáng buồn hiện nay. Qua thực tế này, ta có thể thấy được nhiều nước trên thế giới, đặc biệt là Trung Quốc đã chọn điện ảnh là một trong những kênh quan trọng nhất để truyền thụ lịch sử dân tộc một cách hiệu quả, dễ tiếp nhận, dễ nhớ và rất hấp dẫn. Chính điều đó đã giúp lịch sử nước họ được người dân thế giới không chỉ thuộc mà còn hiểu biết sâu sắc.
Phim về sử Việt chưa hấp dẫn người xem. (Ảnh minh họa)
Trong khi đó, những bộ phim về lịch sử tại Việt Nam so với các nền điện ảnh phát triển trên thế giới và trong khu vực có số lượng vô cùng ít. Nếu có thì chất lượng phim cũng không được khán giả đánh giá cao, nhiều phim chỉ dừng lại ở mức minh hoạ cho kiến thức lịch sử, chưa thu hút được khán giả. Trong những năm qua, có chưa đến 10 phim sử Việt ra rạp với chất lượng phần lớn gây tranh cãi.
Theo bạn đọc Minh Tuấn (28 tuổi, Hà Nội), sau chục năm đổi mới chúng ta vẫn chưa có những bộ phim lịch sử xứng tầm: “Mình là một người yêu thích và tìm hiểu lịch sử, hầu hết những bộ phim về lịch sử Việt Nam mình đều xem qua. Nhưng đa số đều không phải tác phẩm thực thụ mà được làm với mục đích tuyên truyền. Thế nhưng, cách tuyên truyền lại chưa hiệu quả, nội dung quá ảo diệu, thiếu logic, ca ngợi một chiều và không tôn trọng sự thật khách quan. Đó là lý do phim lịch sử Việt Nam không cuốn hút được khán giả, xem phim xong không mấy ai nhớ về nội dung, nhân vật trong phim…”, Tuấn chia sẻ.
Câu hỏi được đặt ra suốt bao năm qua vẫn chưa có lời giải đó là chúng ta không thiếu nhân tài, tướng giỏi, những vị vua anh minh, những quân sư tài trí, những nhân vật lịch sử xứng tầm như: Trần Nhân Tông, Lý Nam Đế, Đinh Bộ Lĩnh, Mai Thúc Loan, Lý Thường Kiệt,… Hay những trận chiến vẻ vang chấn động thế giới như trận Bạch Đằng, Chi Lăng, Đống Đa hay Điện Biên Phủ… Sử Việt hấp dẫn là vậy nhưng sao những bộ phim lịch sử thật sự chất lượng, truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ Việt vẫn còn vắng bóng.
Phim về sử Việt và những thách thức
Phim lịch sử không chỉ sở hữu giá trị nghệ thuật mà còn mang lại giá trị lịch sử, xã hội, thời đại rất lớn. Giá trị như vậy thế nhưng tại Việt Nam dòng phim này chưa được khai thác nhiều, nếu có dấu ấn để lại trong lòng khán giả cũng rất mờ nhạt. Lý giải cho vấn đề này chính bởi những thách thức chưa thể vượt qua của phim sử Việt.
Đầu tiên, thách thức lớn nhất chính là kinh phí. Ở Việt Nam, để sản xuất ra một bộ phim lịch sử cần đầu tư rất nhiều tiền vào bối cảnh, phục trang, đạo cụ. Không những vậy, về kỹ thuật, để phục dựng trang phục, đồ nghề, lối sống hay rộng hơn là một xã hội xưa quả không dễ. Vấn đề nằm ở chỗ, nếu không đầu tư, phim lịch sử sẽ thiếu chất “sử” của một thời quá khứ. Vì vậy, rất ít hãng phim tư nhân nào nuôi tham vọng làm phim lịch sử khi phải bỏ ra một số tiền lớn trong khi hứa hẹn thu về chưa thấy đâu.
Cho tới nay, phần lớn các phim lịch sử, chiến tranh cách mạng đều do Nhà nước đặt hàng. Những phim này thường thoải mái hơn trong nguồn vốn và được đầu tư “khủng”. Thế nhưng, thách thức mà những bộ phim này gặp phải là sự ngần ngại của khán giả Việt trước các tác phẩm lịch sử do Nhà nước đầu tư. Bởi nội dung thường nặng tuyên truyền mà thiếu hấp dẫn, không được như kỳ vọng về nghệ thuật.
Chính thách thức này là rào cản lớn nhất khiến phim sử Việt không thu hút được khán giả chứ không phải người trẻ thờ ơ với lịch sử dân tộc. Bởi nếu thờ ơ thì tất cả những gì gì liên quan đến phạm trù “lịch sử dân tộc” đều sẽ bị ngó lơ mới phải. Nhưng không, đối chiếu với một cách học lịch sử qua mạng như trên kênh Youtube Tuấn Tiền Tỉ - một Youtuber chuyên làm những video đàm đạo lịch sử sẽ thấy khác biệt hẳn. Với hơn 1,5 triệu người theo dõi, series Đàm đạo lịch sử của Tuấn thu hút lượng xem rất lớn, với hàng ngàn bình luận trao đổi. Nhiều người đã trở thành “fan cứng” của sử Việt khi xem xong những clip trên.
Đây là một minh chứng cho thấy, chỉ cần là nội dung hấp dẫn thì dù bất cứ đề tài nào và chiếu ở đâu cũng sẽ luôn được khán giả tiếp nhận, ủng hộ. Phim lịch sử cần nhiều hơn nữa sự táo bạo trong cách làm, cách tư duy trong nội dung, cách truyền tải thu hút khán giả để thực sự trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu cho khán giả Việt. Không thể để tình trạng khán giả tới rạp chỉ để xem những phim sử của nước ngoài mà “quên” phim sử ta.
Giải pháp cho khó khăn này có lẽ là sự kết hợp giữa Nhà nước và tư nhân. Một bên có kinh phí, một bên có nội dung. Cả hai cùng giảm bớt gánh nặng và cùng hợp sức chung vai làm những phim truyện lịch sử ở một tầm vóc mới, cả về quy mô, bối cảnh, nhân lực, vật lực và tư duy hoàn toàn khác biệt.
Hy vọng rằng trong thời gian tới phim sử Việt sẽ có những hướng đi mới để tiếp cận khán giả, nhất là khán giả trẻ nhanh và hiệu quả nhất. Để hình thành một thế hệ trẻ không hề thờ ơ và luôn day dứt với lịch sử dân tộc.
Đối với một di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia đặc biệt như Tháp Chăm Dương Long, mỗi giải pháp tu bổ không đơn thuần là xử lý kỹ thuật xây dựng mà còn liên quan trực tiếp đến việc bảo tồn giá trị lịch sử, kiến trúc và tính nguyên gốc của di tích. Bởi vậy, quá trình triển khai dự án được đặt trên nguyên tắc thận trọng, tỉ mỉ, lấy chất lượng bảo tồn và việc chấp hành đầy đủ quy định pháp luật làm yêu cầu hàng đầu.
Cuộc thi sáng tạo video/clip “Tổ quốc bình yên” năm 2026 đã nhận được được 3.447 tác phẩm dự thi. Tại Gala, Ban Tổ chức đã công bố và trao 255 giải thưởng, gồm: 05 giải Đặc biệt, 25 giải A, 50 giải B, 75 giải C và 100 giải Khuyến khích.
Tối 3/11, tại Trường Đại học Văn hóa TP HCM, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch khai mạc Cuộc thi Tài năng Múa học sinh, sinh viên toàn quốc năm 2026. Đợt 1 có 63 thí sinh dự thi chính thức, đến từ 8 cơ sở đào tạo.
(PLVN) - Tiếp nối những kết quả đạt được trong hoạt động truyền thông vì môi trường không khói thuốc lá tại mùa giải năm 2025, Standard Chartered Marathon Di sản Hà Nội 2026 với sự phối hợp của Quỹ Phòng bệnh (Bộ Y tế) diễn ra từ ngày 6/11 tiếp tục lan tỏa thông điệp “Giải chạy không thuốc lá”.
Quốc Tử Giám là trường Quốc học đầu tiên của nước ta. Kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám là dịp để tôn vinh đạo học Việt được khơi nguồn, bồi đắp qua gần 1.000 năm lịch sử.
Concert quốc gia “Tự hào là người Việt Nam 2026 - Nối vòng tay lớn” lấy tinh thần đại đoàn kết dân tộc làm trục xuyên suốt, kết nối những ký ức lịch sử với khát vọng phát triển của đất nước.
Chương trình “Nghệ thuật số Tinh hoa đạo học” và Lễ ra mắt “Nền tảng Bản đồ số Văn hóa Việt Nam” hướng tới kết nối thông tin văn hóa trên môi trường số góp phần nâng cao khả năng tiếp cận, quảng bá và khai thác hiệu quả các nguồn lực văn hóa Việt Nam.
(PLVN) - Có những chiến thắng được đo bằng huy chương, nhưng cũng có những chiến thắng vượt xa mọi con số trên bảng tổng sắp. Tại ASIAN Para Games 5, các vận động viên người khuyết tật Việt Nam đã viết nên câu chuyện như thế.
Sự ra đi của nhà cầm quân người Bulgaria một lần nữa cho thấy bóng đá chuyên nghiệp không có nhiều chỗ cho sự kiên nhẫn khi thành tích không đáp ứng kỳ vọng.
(PLVN) - Tối 30/10, Chủ tịch UBND TP Hải Phòng Đỗ Thành Chung, đại diện lãnh đạo các sở, ban, ngành, địa phương, doanh nghiệp và đông đảo người dân, du khách tham dự Lễ khai trương Phố đêm Gia Viên với 50 gian hàng ẩm thực, mua sắm, âm nhạc và trải nghiệm độc đáo, mở thêm điểm hẹn sôi động cho người dân, du khách giữa lòng thành phố Cảng.
Đơn giản hóa thủ tục, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và đấu giá trực tuyến là những định hướng được nhiều đại biểu Quốc hội đồng tình khi thảo luận về dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) vào chiều 3/11. Tuy nhiên, các đại biểu cũng lưu ý, cải cách không đồng nghĩa với nới lỏng điều kiện kiểm soát, nhất là đối với hoạt động liên quan đến tài sản công, tài sản có giá trị lớn. Trong khi đó, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng - đại diện cơ quan soạn thảo nhấn mạnh các giải pháp mạnh để ngăn chặn tình trạng thông đồng, dìm giá, trả giá cao rồi bỏ cọc.
Ngày 3/11, nhân dịp Đoàn công tác của Cộng hòa Pháp thăm và làm việc tại Việt Nam trong khuôn khổ Tuần lễ Pháp luật Pháp năm 2026, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh đã có buổi làm việc với Ngài Didier Le Bret, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Cộng hòa Pháp tại Việt Nam với sự tham dự của đại diện của một số cơ quan, tổ chức pháp luật và tư pháp của hai nước.
(PLVN) – Hướng tới mục tiêu 100% trẻ em sinh tại các cơ sở y tế được cấp Giấy chứng sinh điện tử và thực hiện liên thông các thủ tục đăng ký khai sinh, đăng ký thường trú, cấp thẻ bảo hiểm y tế, cấp thẻ Căn cước, tỉnh Hưng Yên đang triển khai nhiều giải pháp nhằm rút ngắn thời gian, đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho người dân ngay từ khi trẻ chào đời...
Phát biểu bản luận tội với các bị cáo, đại diện VKS đề nghị HĐXX tuyên buộc Mr Pips, Mr Hunter tù chung, đồng thời phải bồi thường cho 904 bị hại tổng số hơn 1.500 tỷ đồng.
(PLM) - Cúm A bùng phát ở Hà Nội; một phụ nữ suy đa tạng vì tự truyền trắng; Cà Mau có ca viêm não mô cầu tử vong; Tây Ninh gấp rút khống chế dịch tả lợn châu Phi.
PLM - Tháng 10, Cao Bằng vào thu với tiết trời mát mẻ, lúa trên đồng chín vàng cùng những dòng sông xanh màu ngọc bích, tạo nên khung cảnh trong trẻo, yên bình. Vì vậy, tháng 10 rất đông du khách trong và ngoài nước đã đến với Cao bằng để tham quan, chụp ảnh và trải nghiệm văn hoá nơi đây.
(PLM) – Tại Công ty Faraland Việt Nam, các ứng viên đến ứng tuyển chỉ cần ký một bản hợp đồng hợp tác với đơn vị này, là có thể như những “chú ong” cần mẫn lao vào tìm kiếm khách hàng có nhu cầu mua bán bất động sản.
PLM - Trước tranh luận về đề xuất cho phép người dưới 18 tuổi hiến mô, tạng và việc lấy ý kiến trẻ em từ 7 tuổi, chiều 27/10, Bộ Y tế tổ chức họp báo làm rõ dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi).
PLM - Qua quá trình tái xác minh, trao đổi với ông Lưu Văn Minh cùng các hộ dân sinh sống lâu năm tại địa bàn, một thực tế khách quan tiếp tục được khẳng định: Gia đình ông Minh đã sinh sống ổn định, liên tục trên thửa đất rộng hơn 2.300m2 từ năm 1993 đến nay. Quá trình ấy diễn ra không hề có tranh chấp và chưa từng bị xử phạt vi phạm hành chính.
(PLM) - Đại diện Công ty Cổ phần Tập đoàn Thiên Khôi đưa ra những lời giải thích một đằng, nhưng cách thức triển khai và vận hành bên dưới lại có dấu hiệu đi một nẻo. Đáng chú ý, dù những tuyên bố từ phía đại diện doanh nghiệp có thể khiến dư luận đặt dấu hỏi, tiền hoa hồng mà nhân sự nhận được vẫn phải mang về công ty nộp bằng tiền mặt. Sự đối lập giữa lời nói và thực tế này đặt ra nhiều vấn đề cần được làm rõ về cơ chế quản lý, thu chi và tính minh bạch trong hoạt động của doanh nghiệp.
(PLM) - Trong bối cảnh thị trường bất động sản có dấu hiệu ấm trở lại, Công ty Cổ phần Tập đoàn Thiên Khôi và Công ty Cổ phần Tập đoàn Faraland Việt Nam liên tục tuyển dụng lực lượng "chuyên viên kinh doanh" với số lượng lớn. Tuy nhiên những đội ngũ chuyên viên này lại không hề có sự ràng buộc từ hai "ông lớn" này.
PLM - Sáng ngày 20/10, tại Hà Nội, Bộ Quốc phòng tổ chức họp báo thông tin về Triển lãm Quốc phòng Quốc tế Việt Nam 2026. Đồng chủ trì cuộc họp có Thủ trưởng Cục Tuyên huấn, Thủ trưởng Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng, Thủ trưởng Cục Đối ngoại.
(PLM) - Bộ Tư pháp kỷ niệm Ngày Phụ nữ Việt Nam bằng chương trình “Khám phá di sản văn hóa Trà Việt”, tôn vinh đóng góp của nữ cán bộ và lan tỏa tinh thần gắn kết, sáng tạo, nhân văn trong toàn ngành.
PLM - Được đầu tư khoảng 395 tỷ đồng từ ngân sách tỉnh Quảng Ninh và đưa vào sử dụng từ năm 2019, trạm kiểm soát liên ngành Bắc Luân 2 được kỳ vọng là công trình cửa khẩu hiện đại, phục vụ hoạt động xuất nhập cảnh và giao thương Việt Nam - Trung Quốc. Tuy nhiên, sau khoảng hơn 7 năm vận hành, nhiều hạng mục tại đây đã xuất hiện tình trạng thấm dột, bong tróc, hư hỏng.
