Thứ bảy 07/11/2026 11:39
Home | Văn hóa - Giải trí | Pho sử quý bằng đá "kể chuyện" khoa cử ngàn năm

Pho sử quý bằng đá "kể chuyện" khoa cử ngàn năm

82 bia Tiến sĩ được đặt tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám từ lâu đã được xem là một trong những di sản văn hóa vô giá - những trang sử bằng đá của cha ông ta để lại. 82 bia đá tương ứng với 82 khoa thi là những bản tài liệu gốc duy nhất hiện còn ở Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Hà Nội).

Sử đá lưu danh

Ngày 6/2, Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám khai mạc Trưng bày “Sử đá lưu danh” tại Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Hà Nội).

Ngay từ những ngày đầu xây dựng nền quân chủ độc lập, các triều đại phong kiến Việt Nam đã chú trọng tới việc tuyển chọn và trọng dụng nhân tài. Kể từ khoa thi năm 1442, các nhà khoa bảng đỗ đại khoa được khắc ghi trên bia Đề danh Tiến sĩ đặt tại Văn Miếu ở kinh đô để lưu truyền danh thơm đến muôn đời sau.

82 bia đá khắc tên 1.307 lượt Tiến sĩ thi đỗ qua 82 khoa thi dưới triều Lê và Mạc là những di vật giá trị bậc nhất của Khu di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Đây là những pho sử đá khẳng định niềm tự hào của truyền thống hiếu học của Việt Nam. Tại đây, ngoài việc thờ Khổng Tử, Văn Miếu còn là nơi đề danh các vị đại khoa trên các tấm bia, gọi là bia tiến sĩ. Những tấm bia đá lưu danh những người đỗ đạt trong các khoa thi tuyển chọn tiến sĩ kéo dài hơn 300 năm dưới thời Lê - Mạc (từ thế kỷ 15 đến thế kỷ 17).

Tháng 3/2010, Ủy ban Ký ức thế giới khu vực châu Á - Thái Bình Dương đã công nhận bia Tiến sĩ là Di sản tư liệu - Ký ức thế giới khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Tháng 5/ 2011, Tổng Giám đốc UNESCO đã công nhận 82 bia Tiến sĩ là Di sản tư liệu và ghi vào danh mục Ký ức thế giới toàn cầu. Ngày 14/1/2015, Thủ tướng Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã công nhận 82 bia Tiến sĩ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám là Bảo vật quốc gia. Đây chính là sự đánh giá, công nhận giá trị đặc biệt của bia Tiến sĩ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám đối với nền văn hóa, giáo dục của dân tộc Việt Nam nói riêng, của toàn nhân loại nói chung.

Chạm vào lịch sử, khám phá di sản

Ngày 6/2/2026, Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám khai mạc Trưng bày “Sử đá lưu danh” tại Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Hà Nội). Nội dung trưng bày được triển khai theo 4 chủ đề chính, khái quát diện mạo nền giáo dục khoa cử Nho học; chủ trương tuyển chọn, đãi ngộ và trọng dụng người đỗ đạt; đồng thời khắc họa chân dung một số danh nhân tiêu biểu có đóng góp quan trọng cho giáo dục và nhiều lĩnh vực của đất nước.

Không gian trưng bày được thiết kế trên sự đối thoại nghệ thuật giữa hai chất liệu chủ đạo: giấy và đá - biểu tượng cho hành trình từ học tập, rèn luyện đến tôn vinh và lưu danh hậu thế.

Song hành với hình thức trưng bày truyền thống, các giải pháp công nghệ số được ứng dụng nhằm tái hiện không gian di sản văn hóa vật thể và phi vật thể, mở ra cách tiếp cận mới mẻ đối với lịch sử khoa cử Việt Nam.

Ông Lê Xuân Kiêu - Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám cho biết: “Trưng bày “Sử đá lưu danh” được thực hiện bởi tập thể cán bộ, viên chức Trung tâm, với sự hỗ trợ chuyên môn của các chuyên gia Việt Nam và các chuyên gia đến từ Cộng hòa Pháp. Từ sự hợp tác đó, chúng tôi đã cùng nhau kể lại câu chuyện về 82 bia Tiến sĩ từ vị vua khởi dựng bia, các khoa thi, những dòng họ khoa bảng, làng khoa bảng, đến các nhân vật tiêu biểu gắn liền với hệ thống giáo dục, khoa cử và quản trị quốc gia thời quân chủ, qua đó góp phần hình thành và bồi đắp nền tảng văn hiến của dân tộc. Từ những nét bút trên trang giấy đến những dòng chữ khắc sâu trên bia đá, trưng bày gửi đi một thông điệp xuyên thời gian: truyền thống hiếu học và trọng hiền tài chính là mạch nguồn bền bỉ nuôi dưỡng sức sống của văn hóa và tương lai dân tộc”.

Thùy Dương (baophapluat.vn)
Tin bài khác
Kỷ niệm Ngày Đái tháo đường Thế giới 14/11/2026: Hành động sớm hôm nay, vững vàng sức khỏe ngày mai

Kỷ niệm Ngày Đái tháo đường Thế giới 14/11/2026: Hành động sớm hôm nay, vững vàng sức khỏe ngày mai

Đái tháo đường có thể tiến triển âm thầm trong nhiều năm mà không gây triệu chứng rõ ràng. Vì vậy, không ít người chỉ phát hiện bệnh khi đường huyết đã tăng cao hoặc xuất hiện biến chứng. Hưởng ứng Ngày Đái tháo đường Thế giới 14/11, Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh lan tỏa thông điệp “Hành động sớm với bệnh đái tháo đường”, khuyến khích cộng đồng chủ động nhận diện nguy cơ, tầm soát và kiểm soát bệnh từ sớm.
Toàn văn Diễn văn Đại lễ Kỷ niệm 45 năm thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam

Toàn văn Diễn văn Đại lễ Kỷ niệm 45 năm thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam

PLVN - Sáng nay, 6/11, diễn ra Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X, nhiệm kỳ 2026-2031, Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Nhơn, Phó Pháp chủ Hội đồng Chứng minh, Chủ tịch Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam (GHPGVN) đọc Diễn văn khai mạc Đại lễ kỷ niệm 45 năm thành lập GHPGVN.
Định hướng phát triển Phong Nha - Kẻ Bàng thành khu du lịch quốc gia "xanh, trách nhiệm, bền vững"

Định hướng phát triển Phong Nha - Kẻ Bàng thành khu du lịch quốc gia "xanh, trách nhiệm, bền vững"

(PLVN) - Tại xã Phong Nha, tỉnh Quảng Trị, Ủy ban Quốc gia Chương trình Con người và Sinh quyển Việt Nam (MAB Việt Nam) phối hợp UBND tỉnh Quảng Trị vừa tổ chức Hội nghị tổng kết Mạng lưới các khu dự trữ sinh quyển thế giới (DTSQTG) tại Việt Nam năm 2026.
Tặng 1.000 suất phở tại Liên hoan Văn hóa Ẩm thực Quốc tế 2026

Tặng 1.000 suất phở tại Liên hoan Văn hóa Ẩm thực Quốc tế 2026

Liên hoan Văn hóa Ẩm thực Quốc tế 2026 với chủ đề "Giao lộ Văn hóa - Beyond Flavors" sẽ diễn ra trong 2 ngày 21-22/11/2026 tại Khu Ngoại giao Đoàn (Hà Nội).
Hội tụ bản sắc văn hóa xứ Nghệ tại Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết năm 2026

Hội tụ bản sắc văn hóa xứ Nghệ tại Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết năm 2026

Chương trình diễn ra tại nhiều không gian văn hóa, công cộng của đô thị Vinh, với chuỗi hoạt động phong phú về văn hóa, nghệ thuật, di sản, du lịch và trải nghiệm cộng đồng.
Hơn 400 hoạt động hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026

Hơn 400 hoạt động hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026

Với 406 hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao và triển lãm, Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 được tổ chức lần đầu trên phạm vi toàn quốc, gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc và các hoạt động kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (24/11/1946 - 24/1/2026).
Người Việt ngày càng chuộng dùng AI để lên kế hoạch du lịch

Người Việt ngày càng chuộng dùng AI để lên kế hoạch du lịch

Theo Báo cáo Xu hướng du lịch châu Á năm 2027 (2027 Asia Travel Pulse) do một nền tảng du lịch trực tuyến uy tín công bố ngày 4/11/2026, cho thấy Việt Nam đang dẫn đầu 11 thị trường châu Á được khảo sát về tỷ lệ sử dụng AI (trí tuệ nhân tạo) để lên kế hoạch du lịch.
Xây dựng seri Phim ký sự về Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ

Xây dựng seri Phim ký sự về Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà vừa ký Quyết định số 2087/QĐ-TTg, bổ sung nhiệm vụ xây dựng seri phim ký sự truyền hình và phim tài liệu điện ảnh về Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027).
Khai mạc Trại sáng tác điêu khắc quốc tế Huế 2026

Khai mạc Trại sáng tác điêu khắc quốc tế Huế 2026

Sáng 5/11, tại công viên dọc bờ Bắc sông Hương, Trại sáng tác điêu khắc quốc tế Huế 2026 với chủ đề “Ấn tượng Huế, Việt Nam – 2026” chính thức khai mạc, quy tụ 29 nghệ sĩ đến từ 7 quốc gia với 29 tác phẩm điêu khắc.
Tu bổ Tháp Chăm Dương Long: Chất lượng bảo tồn và tuân thủ pháp luật là   hàng đầu

Tu bổ Tháp Chăm Dương Long: Chất lượng bảo tồn và tuân thủ pháp luật là hàng đầu

Đối với một di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia đặc biệt như Tháp Chăm Dương Long, mỗi giải pháp tu bổ không đơn thuần là xử lý kỹ thuật xây dựng mà còn liên quan trực tiếp đến việc bảo tồn giá trị lịch sử, kiến trúc và tính nguyên gốc của di tích. Bởi vậy, quá trình triển khai dự án được đặt trên nguyên tắc thận trọng, tỉ mỉ, lấy chất lượng bảo tồn và việc chấp hành đầy đủ quy định pháp luật làm yêu cầu hàng đầu.
255 giải thưởng được trao tại Cuộc thi sáng tạo video/clip “Tổ quốc bình yên” năm 2026

255 giải thưởng được trao tại Cuộc thi sáng tạo video/clip “Tổ quốc bình yên” năm 2026

Cuộc thi sáng tạo video/clip “Tổ quốc bình yên” năm 2026 đã nhận được được 3.447 tác phẩm dự thi. Tại Gala, Ban Tổ chức đã công bố và trao 255 giải thưởng, gồm: 05 giải Đặc biệt, 25 giải A, 50 giải B, 75 giải C và 100 giải Khuyến khích.
Khai mạc Cuộc thi Tài năng Múa học sinh, sinh viên toàn quốc năm 2026

Khai mạc Cuộc thi Tài năng Múa học sinh, sinh viên toàn quốc năm 2026

Tối 3/11, tại Trường Đại học Văn hóa TP HCM, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch khai mạc Cuộc thi Tài năng Múa học sinh, sinh viên toàn quốc năm 2026. Đợt 1 có 63 thí sinh dự thi chính thức, đến từ 8 cơ sở đào tạo.
bao-anh-land
lsa
Ban Bí thư trao Huy hiệu 80 năm tuổi Đảng cho đảng viên cao niên ở Cà Mau

Ban Bí thư trao Huy hiệu 80 năm tuổi Đảng cho đảng viên cao niên ở Cà Mau

Trải qua 80 năm đứng trong hàng ngũ của Đảng, đồng chí Nguyễn Thị Bình đã có nhiều đóng góp cho sự nghiệp cách mạng, xây dựng và phát triển quê hương. Huy hiệu 80 năm tuổi Đảng là sự ghi nhận cao quý đối với quá trình cống hiến bền bỉ của đồng chí.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự Ngày hội đại đoàn kết toàn dân tộc và Ngày Văn hóa Việt Nam tại Vĩnh Long

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự Ngày hội đại đoàn kết toàn dân tộc và Ngày Văn hóa Việt Nam tại Vĩnh Long

Sáng 5/11, tại Ấp Đa Lộc, xã Châu Thành, tỉnh Vĩnh Long, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã dự Ngày hội đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11) và Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 (24/11).
Bộ Tư pháp trao quyết định bổ nhiệm lãnh đạo Cục Hợp tác quốc tế

Bộ Tư pháp trao quyết định bổ nhiệm lãnh đạo Cục Hợp tác quốc tế

Tại Hội nghị giao ban lãnh đạo các đơn vị thuộc Bộ sáng 5/11, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trao quyết định bổ nhiệm đối với đồng chí Nguyễn Hữu Huyên, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế giữ chức vụ Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế; đồng chí Dương Thiên Hương, Nguyễn Linh Kha, Đào Quý Lộc, Phó Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế giữ chức vụ Phó Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế.
Xét xử phúc thẩm cựu cựu Thứ trưởng Nguyễn Bá Hoan

Xét xử phúc thẩm cựu cựu Thứ trưởng Nguyễn Bá Hoan

Sáng nay, 6/11, Tòa phúc thẩm TAND tối cao tại Hà Nội đưa bị cáo Nguyễn Bá Hoan (cựu Thứ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (Bộ LĐTB&XH (cũ) và 9 bị cáo khác ra xét xử. Phiên tòa được mở theo kháng cáo xin giảm nhẹ hình phạt của các bị cáo.
Khởi tố nữ tài xế lái ô tô gây rối trật tự công cộng ở Lào Cai

Khởi tố nữ tài xế lái ô tô gây rối trật tự công cộng ở Lào Cai

Do mâu thuẫn khi chuyển hướng lưu thông, V.T.S đã lái ô tô cố tình ép xe, đánh lái quay ngang đường và va chạm khiến người phụ nữ đi xe máy điện đang mang thai bị ngã văng xuống đường.
Giám đốc nổi tiếng với câu nói “HDPE là ngon luôn” bị khởi tố về tội trốn thuế

Giám đốc nổi tiếng với câu nói “HDPE là ngon luôn” bị khởi tố về tội trốn thuế

Ông Nguyễn Văn Hiến, Giám đốc Công ty Cổ phần Sản xuất và Thương mại Hiến Tài, người nổi tiếng trên mạng xã hội với câu nói “HDPE là ngon luôn”, vừa bị Công an tỉnh Hưng Yên khởi tố, bắt tạm giam để điều tra hành vi trốn thuế gần 1,9 tỷ đồng.
Mở đường 15km nối 2 bản của đồng bào người Chứt từ Quảng Trị - Hà Tĩnh

Mở đường 15km nối 2 bản của đồng bào người Chứt từ Quảng Trị - Hà Tĩnh

Tuyến đường 15km với tổng mức đầu tư 225 tỷ đồng vừa chính thức khởi công, mở ra trục giao thông huyết mạch kết nối dòng máu ruột thịt và góp phần bảo tồn giống nòi cho đồng bào dân tộc Chứt giữa hai bản Cà Xen (Quảng Trị) và Rào Tre (Hà Tĩnh).

Bắc Ninh: Bến thuỷ nội địa hoạt động có dấu hiệu trái phép?

Bắc Ninh: Bến thuỷ nội địa hoạt động có dấu hiệu trái phép?

PLM-Theo phản ánh của người dân và ghi nhận của phóng viên thì bến thuỷ nội địa thuộc tổ dân phố Nghè, phường Lục Nam, thành phố Bắc Ninh hoạt động có dấu hiệu trái phép gây bụi, khiến nhiều đoạn đường bị hư hỏng ảnh hưởng đến môi trường và đời sống sinh hoạt của người dân đồng thời tiềm ẩn nguy cơ xảy ra tai nạn giao thông.

Xã Hưng Đạo, Hà Nội: Điểm sáng Nông thôn mới

Xã Hưng Đạo, Hà Nội: Điểm sáng Nông thôn mới

PLM - Về xã Hưng Đạo hôm nay, bất kỳ ai cũng ấn tượng bởi một diện mạo nông thôn tươi mới, trong lành và tràn đầy sức sống. Những con đường bê tông rộng mở, rợp bóng cây xanh, hệ thống đèn đường chiếu sáng đến tận từng ngõ xóm cùng những dải hoa rực rỡ sắc màu… đó không chỉ là sự thay đổi về cảnh quan, mà là minh chứng cho một nếp sống văn minh đang hiện hữu trong từng gia đình

Những vấn đề thực tiễn trong thực hiện phân quyền, phân cấp tại địa phương

Những vấn đề thực tiễn trong thực hiện phân quyền, phân cấp tại địa phương

(PLM) - Sáng 31/10, tại Trường Đại học Luật Hà Nội diễn ra hội thảo “Cơ sở lý luận về thực hiện phân quyền, phân cấp tại địa phương”, trong khuôn khổ đề tài khoa học cấp tỉnh “Nghiên cứu đề xuất giải pháp thực hiện hiệu quả phân quyền, phân cấp tại tỉnh Hưng Yên”. Hội thảo tập trung làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn, qua đó góp phần tìm kiếm giải pháp nâng cao hiệu quả phân quyền, phân cấp tại địa phương.

Điểm tin Y tế số 15: Nhiều bệnh nhân cúm A diễn biến nặng, phải thở máy tại Hà Nội

Điểm tin Y tế số 15: Nhiều bệnh nhân cúm A diễn biến nặng, phải thở máy tại Hà Nội

(PLM) - Cúm A bùng phát ở Hà Nội; một phụ nữ suy đa tạng vì tự truyền trắng; Cà Mau có ca viêm não mô cầu tử vong; Tây Ninh gấp rút khống chế dịch tả lợn châu Phi.

Cao Bằng hút khách du lịch dịp mùa thu với cảnh sắc thiên nhiên tuyệt đẹp

Cao Bằng hút khách du lịch dịp mùa thu với cảnh sắc thiên nhiên tuyệt đẹp

PLM - Tháng 10, Cao Bằng vào thu với tiết trời mát mẻ, lúa trên đồng chín vàng cùng những dòng sông xanh màu ngọc bích, tạo nên khung cảnh trong trẻo, yên bình. Vì vậy, tháng 10 rất đông du khách trong và ngoài nước đã đến với Cao bằng để tham quan, chụp ảnh và trải nghiệm văn hoá nơi đây.

Những kẽ hở của thị trường môi giới Bất động sản Kỳ 3: Faraland Việt Nam liệu có đang “né” thuế?

Những kẽ hở của thị trường môi giới Bất động sản Kỳ 3: Faraland Việt Nam liệu có đang “né” thuế?

(PLM) – Tại Công ty Faraland Việt Nam, các ứng viên đến ứng tuyển chỉ cần ký một bản hợp đồng hợp tác với đơn vị này, là có thể như những “chú ong” cần mẫn lao vào tìm kiếm khách hàng có nhu cầu mua bán bất động sản.

Nhóm PV

Dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi): Hướng đến giá trị nhân văn, cứu người, siết chặt bảo vệ trẻ em

Dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi): Hướng đến giá trị nhân văn, cứu người, siết chặt bảo vệ trẻ em

PLM - Trước tranh luận về đề xuất cho phép người dưới 18 tuổi hiến mô, tạng và việc lấy ý kiến trẻ em từ 7 tuổi, chiều 27/10, Bộ Y tế tổ chức họp báo làm rõ dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi).

Gia đình thờ cúng liệt sĩ tại Phổ Yên kêu cứu: Mong mỏi sự xem xét thấu tình, đạt lý từ các cơ quan chức năng

Gia đình thờ cúng liệt sĩ tại Phổ Yên kêu cứu: Mong mỏi sự xem xét thấu tình, đạt lý từ các cơ quan chức năng

PLM - Qua quá trình tái xác minh, trao đổi với ông Lưu Văn Minh cùng các hộ dân sinh sống lâu năm tại địa bàn, một thực tế khách quan tiếp tục được khẳng định: Gia đình ông Minh đã sinh sống ổn định, liên tục trên thửa đất rộng hơn 2.300m2 từ năm 1993 đến nay. Quá trình ấy diễn ra không hề có tranh chấp và chưa từng bị xử phạt vi phạm hành chính.

Những kẽ hở của thị trường môi giới Bất động sản Kỳ 2: Thiên Khôi nói gì về các thỏa thuận “ngầm” từ việc ăn chia

Những kẽ hở của thị trường môi giới Bất động sản Kỳ 2: Thiên Khôi nói gì về các thỏa thuận “ngầm” từ việc ăn chia

(PLM) - Đại diện Công ty Cổ phần Tập đoàn Thiên Khôi đưa ra những lời giải thích một đằng, nhưng cách thức triển khai và vận hành bên dưới lại có dấu hiệu đi một nẻo. Đáng chú ý, dù những tuyên bố từ phía đại diện doanh nghiệp có thể khiến dư luận đặt dấu hỏi, tiền hoa hồng mà nhân sự nhận được vẫn phải mang về công ty nộp bằng tiền mặt. Sự đối lập giữa lời nói và thực tế này đặt ra nhiều vấn đề cần được làm rõ về cơ chế quản lý, thu chi và tính minh bạch trong hoạt động của doanh nghiệp.

Nhóm PV