Thứ hai 23/03/2026 04:29
Home | Văn hóa - Giải trí | Pho sử quý bằng đá "kể chuyện" khoa cử ngàn năm

Pho sử quý bằng đá "kể chuyện" khoa cử ngàn năm

82 bia Tiến sĩ được đặt tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám từ lâu đã được xem là một trong những di sản văn hóa vô giá - những trang sử bằng đá của cha ông ta để lại. 82 bia đá tương ứng với 82 khoa thi là những bản tài liệu gốc duy nhất hiện còn ở Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Hà Nội).

Sử đá lưu danh

Ngày 6/2, Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám khai mạc Trưng bày “Sử đá lưu danh” tại Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Hà Nội).

Ngay từ những ngày đầu xây dựng nền quân chủ độc lập, các triều đại phong kiến Việt Nam đã chú trọng tới việc tuyển chọn và trọng dụng nhân tài. Kể từ khoa thi năm 1442, các nhà khoa bảng đỗ đại khoa được khắc ghi trên bia Đề danh Tiến sĩ đặt tại Văn Miếu ở kinh đô để lưu truyền danh thơm đến muôn đời sau.

82 bia đá khắc tên 1.307 lượt Tiến sĩ thi đỗ qua 82 khoa thi dưới triều Lê và Mạc là những di vật giá trị bậc nhất của Khu di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Đây là những pho sử đá khẳng định niềm tự hào của truyền thống hiếu học của Việt Nam. Tại đây, ngoài việc thờ Khổng Tử, Văn Miếu còn là nơi đề danh các vị đại khoa trên các tấm bia, gọi là bia tiến sĩ. Những tấm bia đá lưu danh những người đỗ đạt trong các khoa thi tuyển chọn tiến sĩ kéo dài hơn 300 năm dưới thời Lê - Mạc (từ thế kỷ 15 đến thế kỷ 17).

Tháng 3/2010, Ủy ban Ký ức thế giới khu vực châu Á - Thái Bình Dương đã công nhận bia Tiến sĩ là Di sản tư liệu - Ký ức thế giới khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Tháng 5/ 2011, Tổng Giám đốc UNESCO đã công nhận 82 bia Tiến sĩ là Di sản tư liệu và ghi vào danh mục Ký ức thế giới toàn cầu. Ngày 14/1/2015, Thủ tướng Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã công nhận 82 bia Tiến sĩ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám là Bảo vật quốc gia. Đây chính là sự đánh giá, công nhận giá trị đặc biệt của bia Tiến sĩ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám đối với nền văn hóa, giáo dục của dân tộc Việt Nam nói riêng, của toàn nhân loại nói chung.

Chạm vào lịch sử, khám phá di sản

Ngày 6/2/2026, Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám khai mạc Trưng bày “Sử đá lưu danh” tại Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Hà Nội). Nội dung trưng bày được triển khai theo 4 chủ đề chính, khái quát diện mạo nền giáo dục khoa cử Nho học; chủ trương tuyển chọn, đãi ngộ và trọng dụng người đỗ đạt; đồng thời khắc họa chân dung một số danh nhân tiêu biểu có đóng góp quan trọng cho giáo dục và nhiều lĩnh vực của đất nước.

Không gian trưng bày được thiết kế trên sự đối thoại nghệ thuật giữa hai chất liệu chủ đạo: giấy và đá - biểu tượng cho hành trình từ học tập, rèn luyện đến tôn vinh và lưu danh hậu thế.

Song hành với hình thức trưng bày truyền thống, các giải pháp công nghệ số được ứng dụng nhằm tái hiện không gian di sản văn hóa vật thể và phi vật thể, mở ra cách tiếp cận mới mẻ đối với lịch sử khoa cử Việt Nam.

Ông Lê Xuân Kiêu - Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám cho biết: “Trưng bày “Sử đá lưu danh” được thực hiện bởi tập thể cán bộ, viên chức Trung tâm, với sự hỗ trợ chuyên môn của các chuyên gia Việt Nam và các chuyên gia đến từ Cộng hòa Pháp. Từ sự hợp tác đó, chúng tôi đã cùng nhau kể lại câu chuyện về 82 bia Tiến sĩ từ vị vua khởi dựng bia, các khoa thi, những dòng họ khoa bảng, làng khoa bảng, đến các nhân vật tiêu biểu gắn liền với hệ thống giáo dục, khoa cử và quản trị quốc gia thời quân chủ, qua đó góp phần hình thành và bồi đắp nền tảng văn hiến của dân tộc. Từ những nét bút trên trang giấy đến những dòng chữ khắc sâu trên bia đá, trưng bày gửi đi một thông điệp xuyên thời gian: truyền thống hiếu học và trọng hiền tài chính là mạch nguồn bền bỉ nuôi dưỡng sức sống của văn hóa và tương lai dân tộc”.

Thùy Dương (baophapluat.vn)
Tin bài khác
Trận đấu bù vòng 13 V.League: Đà Nẵng gặp Công an Hà Nội

Trận đấu bù vòng 13 V.League: Đà Nẵng gặp Công an Hà Nội

Công an Hà Nội đối đầu Đà Nẵng trên sân Chi Lăng trong trận đấu bù vòng 13 V.League 2023, nhắm giữ vững ngôi đầu bảng xếp hạng.
Miền cỏ hoa

Miền cỏ hoa

(PLVN) - Xứ núi bồng bềnh sương. Cả bản Bung chìm trong màn sương đặc quánh, như thể cắt ra từng miếng. Hơ tay sát ngọn lửa cho đỡ lạnh, Trọng nhờ nhân viên của ông Hừ chuẩn bị cơm cho mình.
Ca sĩ Quốc Thiên tham gia góp cây, trồng rừng

Ca sĩ Quốc Thiên tham gia góp cây, trồng rừng

Ca sĩ Quốc Thiên cho biết tại concert kỷ niệm 20 năm ca hát của anh, mỗi vé bán đi tương đương với 1 cây rừng góp về, và đã có 10.000 cây được góp để trồng rừng.
Ngắm bức tranh khổng lồ được "vẽ" giữa lòng Di sản Thế giới

Ngắm bức tranh khổng lồ được "vẽ" giữa lòng Di sản Thế giới

Những tác phẩm nghệ thuật được “vẽ” bằng lúa chín giữa lòng Di sản Thế giới - đó là “bảo bối” của Tam Cốc - Bích Động (Ninh Bình) thu hút hàng triệu du khách trong nước và quốc tế tới khám phá vẻ đẹp đồng quê đầy mê hoặc. Và “mùa vàng” đang trở thành địa điểm du lịch hấp dẫn bậc nhất của du khách cũng như các nhiếp ảnh gia, blogger, vlog... tới “check-in”.
Tứ kết cúp Quốc gia: Ninh Bình vào bán kết?

Tứ kết cúp Quốc gia: Ninh Bình vào bán kết?

Tại sân Ninh Bình, đội chủ nhà có cơ hội lớn khi gặp đội đang đứng cuối bảng V.League ” là PVFCAND.
Việt Nam đăng cai tổ chức Hoa hậu Di sản Toàn cầu 2026

Việt Nam đăng cai tổ chức Hoa hậu Di sản Toàn cầu 2026

Cuộc thi Hoa hậu Di sản Toàn cầu (Miss Heritage Global) 2026 sẽ diễn ra tại TP Đà Nẵng và Cố đô Huế vào mùa hè năm nay. Đây là lần đầu tiên cuộc thi được tổ chức tại khu vực châu Á, hứa hẹn mang đến mùa giải bùng nổ cả về quy mô lẫn trải nghiệm văn hóa.
Giữ hồn dân ca Sán Dìu giữa nhịp sống đổi thay xứ Tuyên

Giữ hồn dân ca Sán Dìu giữa nhịp sống đổi thay xứ Tuyên

Trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang, cộng đồng người Sán Dìu vẫn đang bền bỉ gìn giữ kho tàng văn hóa truyền thống giữa bối cảnh hiện đại hóa ngày càng mạnh mẽ. Trong đó, dân ca không chỉ là di sản tinh thần mà còn là mạch nguồn nuôi dưỡng tâm hồn, kết nối các thế hệ...
FIFA ASEAN Cup có gì lạ?

FIFA ASEAN Cup có gì lạ?

Giải FIFA ASEAN Cup sẽ được tính điểm cho đội tuyển quốc gia trong bảng xếp hạng của FIFA. Đây là điều khác biệt so với AFF Cup.
Ngày mai, đội tuyển Bangladesh đến Việt Nam

Ngày mai, đội tuyển Bangladesh đến Việt Nam

Theo thông báo từ LĐBĐ Bangladesh, đội tuyển Bangladesh sẽ có mặt tại Hà Nội vào sáng 21/3 tới, sớm hơn 5 ngày so với thời điểm diễn ra trận giao hữu quốc tế FIFA Days gặp đội tuyển Việt Nam trên sân vận động Hàng Đẫy.
Ngày Hạnh phúc 20/3: Đừng hỏi "nếu cuộc đời không rực rỡ thì sao?"

Ngày Hạnh phúc 20/3: Đừng hỏi "nếu cuộc đời không rực rỡ thì sao?"

Cách đây 14 năm, vào tháng 6/2012, Liên hợp quốc đã tuyên bố chọn ngày 20/3 hàng năm là Ngày Quốc tế Hạnh phúc. Hơn một thập kỷ trôi qua, thế giới ngày càng thống nhất ở một nhận thức quan trọng: phát triển không chỉ là tăng trưởng kinh tế, mà còn là nâng cao chất lượng sống và khả năng cảm nhận hạnh phúc của con người. Với Việt Nam, tinh thần ấy được bồi đắp từ những giá trị bền vững của gia đình, cộng đồng, từ các chính sách an sinh xã hội đến lối sống tích cực, nhân văn.
Hội thảo đánh giá mô hình chuỗi cung ứng du lịch đường sông Cần Thơ

Hội thảo đánh giá mô hình chuỗi cung ứng du lịch đường sông Cần Thơ

Hôm qua, 19/3, Trường Đại học (ĐH) Nam Cần Thơ tổ chức Hội thảo “Đánh giá kết quả thực hiện mô hình chuỗi cung ứng du lịch đường sông (DLĐS) TP Cần Thơ và giải pháp hoàn thiện”. Hội thảo nhằm đánh giá toàn diện mô hình thí điểm liên kết chuỗi cung ứng DLĐS trên địa bàn TP, phân tích những kết quả, tồn tại, hạn chế, nguyên nhân trong quá trình triển khai; các ý kiến, đề xuất, giải pháp khả thi, góp phần hoàn thiện mô hình.
Tỉnh Quảng Ninh chiếu phim miễn phí hưởng ứng Ngày Quốc tế Hạnh phúc

Tỉnh Quảng Ninh chiếu phim miễn phí hưởng ứng Ngày Quốc tế Hạnh phúc

(PLVN) – Ngày mai (20/3) hưởng ứng Ngày Quốc tế Hạnh phúc, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ninh sẽ tổ chức Tuần phim "Hạnh phúc cho mọi gia đình". Toàn bộ vé xem phim được phát miễn phí.
bao-anh-land
happer-vn
Tỷ lệ trúng cử đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách đạt 40% - cao nhất từ trước đến nay

Tỷ lệ trúng cử đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách đạt 40% - cao nhất từ trước đến nay

(PLVN) - Tỷ lệ đại biểu Quốc hội dự kiến hoạt động chuyên trách trúng cử cao nhất từ trước đến nay, đạt 40% (cao hơn 1,4% so với nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV; 5,5% so với nhiệm kỳ Quốc hội khóa XIV; 7,2% so với nhiệm kỳ Quốc hội khóa XIII; 10,6% so với nhiệm kỳ Quốc hội khóa XII).
Nhiều Lãnh đạo Sở Tư pháp địa phương trúng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI

Nhiều Lãnh đạo Sở Tư pháp địa phương trúng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI

(PLVN) - Theo danh sách Hội đồng Bầu cử quốc gia công bố chiều 21/3, Tư pháp các địa phương có 6 cán bộ, trong đó có 5 cán bộ nữ, trúng cử đại biểu Quốc hội khóa XV, nhiệm kỳ 2026-2031.
Hai nguyên Thứ trưởng Bộ Tư pháp trúng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI

Hai nguyên Thứ trưởng Bộ Tư pháp trúng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI

(PLVN) - Hai nguyên Thứ trưởng Bộ Tư pháp là ông Trần Tiến Dũng, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Điện Biên và ông Nguyễn Khánh Ngọc, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Trung ương Hội Luật gia Việt Nam, Chủ tịch Hội hữu nghị Việt Nam - Thụy Điển đã trúng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI, nhiệm kỳ 2026-2031.
Sự việc liên quan Công ty CP dược phẩm QD-Meliphar: Sở Tài chính Hà Nội trả lời

Sự việc liên quan Công ty CP dược phẩm QD-Meliphar: Sở Tài chính Hà Nội trả lời

Sở Tài chính Hà Nội vừa có Văn bản 2691/STC-ĐKDN đề ngày 27/02/2026 cho biết, sau khi nhận văn bản của Báo PLVN về việc chuyển đơn của bà Nguyễn Thị Bích Nhung (ngụ phường Phúc Lợi); Sở đã chỉ đạo Phòng Đăng ký kinh doanh và Tài chính doanh nghiệp (ĐKDN) rà soát; có Văn bản phúc đáp công dân 134/CV-ĐKDN ngày 11/2/2026 về việc thay đổi nội dung đăng ký DN của Cty CP Dược phẩm QD-Meliphar.
Đề xuất mức bồi thường trong trường hợp xảy ra tai biến sau tiêm chủng

Đề xuất mức bồi thường trong trường hợp xảy ra tai biến sau tiêm chủng

Bộ Y tế đang lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Phòng bệnh; trong đó đề xuất quy định về bồi thường trong trường hợp xảy ra tai biến sau tiêm chủng.
Khởi tố một đối tượng có hành vi "Tàng trữ trái phép vũ khí quân dụng"

Khởi tố một đối tượng có hành vi "Tàng trữ trái phép vũ khí quân dụng"

Ngày 22/3, Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh An Giang cho biết đã ra Quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Đoàn Quang Bình (SN 1990, trú tại ấp Thị, xã Cù Lao Giêng, tỉnh An Giang) để điều tra về hành vi “Tàng trữ trái phép vũ khí quân dụng”.
Báo Pháp luật Việt Nam Trao “Mái ấm Tư pháp” cho hộ khó khăn tại Đồng Lộc

Báo Pháp luật Việt Nam Trao “Mái ấm Tư pháp” cho hộ khó khăn tại Đồng Lộc

(PLM) - Sau mất mát do bão lũ, gia đình ông Phan Trọng Ký (67 tuổi, trú xã Đồng Lộc, Hà Tĩnh) đã có nơi ở kiên cố từ sự chung tay của Báo Pháp luật Việt Nam, chính quyền địa phương và người dân, một minh chứng sống động cho tinh thần tương thân tương ái, không để ai bị bỏ lại phía sau.

Đồng hành cùng bệnh nhân nan y – Hành trình của niềm tin và hy vọng

Đồng hành cùng bệnh nhân nan y – Hành trình của niềm tin và hy vọng

PLM - "Giữa áp lực nan y, niềm tin và sự đồng hành của gia đình, lương y giúp nhiều bệnh nhân kiên trì chiến đấu, tìm nguồn động viên từ giải pháp hỗ trợ sức khỏe, nâng cao thể trạng trên hành trình hồi phục."

KCN Yên Bình 2: Đảm bảo quyền lợi người dân trong công tác giải phóng mặt bằng - Cần sự minh bạch và thượng tôn pháp luật

KCN Yên Bình 2: Đảm bảo quyền lợi người dân trong công tác giải phóng mặt bằng - Cần sự minh bạch và thượng tôn pháp luật

PLM - Phát triển các khu công nghiệp luôn được xem là đòn bẩy kinh tế quan trọng của địa phương. Xuyên suốt quá trình này, Đảng và Nhà nước luôn quán triệt nguyên tắc không đánh đổi quyền lợi chính đáng của nhân dân để chạy theo tăng trưởng. Dù vậy, tại dự án Khu công nghiệp Yên Bình 2 (tỉnh Thái Nguyên), công tác thực thi chính sách dường như đang gặp phải những vướng mắc cần được nhìn nhận thấu đáo.

Hà Nội: Bất an vì công trình xây dựng của hàng xóm làm tường nhà mình nứt

Hà Nội: Bất an vì công trình xây dựng của hàng xóm làm tường nhà mình nứt

Theo phản ánh, công trình xây dựng tại ngõ 76 phố Mai Dịch, phường Phú Diễn, thành phố Hà Nội, thi công thiếu an toàn, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến căn nhà của ông Hoàng Ngọc Dũng là hộ dân liền kề. Ngày 02/02, UBND phường Phú Diễn đã có quyết định số 199, xử phạt vi phạm hành chính đối với ông Bùi Trọng Giảng, là chủ sở hữu của công trình đang xây dựng, với mức xử phạt là 35 triệu đồng; vì đã tổ chức thi công xây dựng công trình vi phạm quy định về quản lý chất lượng công trình xây dựng.

Binh chủng Đặc công: 3 lần Anh hùng LLVTND - bản hùng ca của lực lượng “đặc biệt”

Binh chủng Đặc công: 3 lần Anh hùng LLVTND - bản hùng ca của lực lượng “đặc biệt”

(PLM) - Sáng 19/3, tại Hà Nội, Binh chủng Đặc công đã tổ chức buổi Gặp mặt nhân dịp đón nhận danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (AHLLVTND) lần thứ 3, kỷ niệm 59 năm Ngày truyền thống (19/3/1967 – 19/3/2026).

Sau phản ánh của báo Pháp luật Việt Nam, nhiều xưởng đốt than bị yêu cầu đình chỉ, tháo dỡ

Sau phản ánh của báo Pháp luật Việt Nam, nhiều xưởng đốt than bị yêu cầu đình chỉ, tháo dỡ

Sau khi Báo Pháp luật Việt Nam đăng tải phóng sự phản ánh tình trạng các lò đốt than có nhiều dấu hiệu vi phạm về môi trường cũng như bất cập trong công tác quản lý đất nông nghiệp trên địa bàn xã Đông Cuông, tỉnh Lào Cai. Chính quyền sở tại đã vào cuộc, phối hợp với các đơn vị chức năng tiến hành kiểm tra, xử lý, đình chỉ và yêu cầu tháo dỡ các lò đốt than trái quy định đồng thời yêu cầu khôi phục hiện trạng của đất trong thời hạn 30 ngày.

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc yêu cầu bảo đảm chất lượng tôn vinh “Gương sáng Pháp luật”

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc yêu cầu bảo đảm chất lượng tôn vinh “Gương sáng Pháp luật”

PLM - Sáng 19/3, tại Bộ Tư pháp, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc đã chủ trì buổi làm việc về chương trình “Gương sáng Pháp luật” năm 2026 với sự tham gia của các đơn vị liên quan.

Lần đầu tiên, kỹ thuật ghép tạng domino cứu sống nhiều bệnh nhân từ một người hiến

Lần đầu tiên, kỹ thuật ghép tạng domino cứu sống nhiều bệnh nhân từ một người hiến

(PLM) - Lần đầu tiên tại Việt Nam, kỹ thuật ghép gan domino được triển khai thành công tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, đánh dấu bước tiến vượt bậc của y học nước nhà trong lĩnh vực ghép tạng.

HƯƠNG SƠN - MIỀN KỲ SƠN TÚ THỦY

HƯƠNG SƠN - MIỀN KỲ SƠN TÚ THỦY

Lạng Sơn: Mỏ đá Lân Đa bị phản ánh gây rung chấn, bụi đá ảnh hưởng đời sống người dân

Lạng Sơn: Mỏ đá Lân Đa bị phản ánh gây rung chấn, bụi đá ảnh hưởng đời sống người dân

(PLM) - Nhiều hộ dân sinh sống tại thôn Chùa, xã Hữu Liên, tỉnh Lạng Sơn phản ánh hoạt động khai thác tại mỏ đá Lân Đa do Công ty TNHH Anh Thắng làm chủ đầu tư đã gây rung chấn nhà cửa và phát tán bụi đá ra khu vực xung quanh. Theo đó, tường nhà và sân bê tông của một số gia đình xuất hiện các vết rạn, nứt, bụi đá bám dày trên lá và quả, ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng và năng suất cây trồng.