Thứ tư 23/09/2026 10:18
Home | Văn hóa - Giải trí | Pho sử quý bằng đá "kể chuyện" khoa cử ngàn năm

Pho sử quý bằng đá "kể chuyện" khoa cử ngàn năm

82 bia Tiến sĩ được đặt tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám từ lâu đã được xem là một trong những di sản văn hóa vô giá - những trang sử bằng đá của cha ông ta để lại. 82 bia đá tương ứng với 82 khoa thi là những bản tài liệu gốc duy nhất hiện còn ở Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Hà Nội).

Sử đá lưu danh

Ngày 6/2, Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám khai mạc Trưng bày “Sử đá lưu danh” tại Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Hà Nội).

Ngay từ những ngày đầu xây dựng nền quân chủ độc lập, các triều đại phong kiến Việt Nam đã chú trọng tới việc tuyển chọn và trọng dụng nhân tài. Kể từ khoa thi năm 1442, các nhà khoa bảng đỗ đại khoa được khắc ghi trên bia Đề danh Tiến sĩ đặt tại Văn Miếu ở kinh đô để lưu truyền danh thơm đến muôn đời sau.

82 bia đá khắc tên 1.307 lượt Tiến sĩ thi đỗ qua 82 khoa thi dưới triều Lê và Mạc là những di vật giá trị bậc nhất của Khu di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Đây là những pho sử đá khẳng định niềm tự hào của truyền thống hiếu học của Việt Nam. Tại đây, ngoài việc thờ Khổng Tử, Văn Miếu còn là nơi đề danh các vị đại khoa trên các tấm bia, gọi là bia tiến sĩ. Những tấm bia đá lưu danh những người đỗ đạt trong các khoa thi tuyển chọn tiến sĩ kéo dài hơn 300 năm dưới thời Lê - Mạc (từ thế kỷ 15 đến thế kỷ 17).

Tháng 3/2010, Ủy ban Ký ức thế giới khu vực châu Á - Thái Bình Dương đã công nhận bia Tiến sĩ là Di sản tư liệu - Ký ức thế giới khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Tháng 5/ 2011, Tổng Giám đốc UNESCO đã công nhận 82 bia Tiến sĩ là Di sản tư liệu và ghi vào danh mục Ký ức thế giới toàn cầu. Ngày 14/1/2015, Thủ tướng Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã công nhận 82 bia Tiến sĩ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám là Bảo vật quốc gia. Đây chính là sự đánh giá, công nhận giá trị đặc biệt của bia Tiến sĩ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám đối với nền văn hóa, giáo dục của dân tộc Việt Nam nói riêng, của toàn nhân loại nói chung.

Chạm vào lịch sử, khám phá di sản

Ngày 6/2/2026, Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám khai mạc Trưng bày “Sử đá lưu danh” tại Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Hà Nội). Nội dung trưng bày được triển khai theo 4 chủ đề chính, khái quát diện mạo nền giáo dục khoa cử Nho học; chủ trương tuyển chọn, đãi ngộ và trọng dụng người đỗ đạt; đồng thời khắc họa chân dung một số danh nhân tiêu biểu có đóng góp quan trọng cho giáo dục và nhiều lĩnh vực của đất nước.

Không gian trưng bày được thiết kế trên sự đối thoại nghệ thuật giữa hai chất liệu chủ đạo: giấy và đá - biểu tượng cho hành trình từ học tập, rèn luyện đến tôn vinh và lưu danh hậu thế.

Song hành với hình thức trưng bày truyền thống, các giải pháp công nghệ số được ứng dụng nhằm tái hiện không gian di sản văn hóa vật thể và phi vật thể, mở ra cách tiếp cận mới mẻ đối với lịch sử khoa cử Việt Nam.

Ông Lê Xuân Kiêu - Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám cho biết: “Trưng bày “Sử đá lưu danh” được thực hiện bởi tập thể cán bộ, viên chức Trung tâm, với sự hỗ trợ chuyên môn của các chuyên gia Việt Nam và các chuyên gia đến từ Cộng hòa Pháp. Từ sự hợp tác đó, chúng tôi đã cùng nhau kể lại câu chuyện về 82 bia Tiến sĩ từ vị vua khởi dựng bia, các khoa thi, những dòng họ khoa bảng, làng khoa bảng, đến các nhân vật tiêu biểu gắn liền với hệ thống giáo dục, khoa cử và quản trị quốc gia thời quân chủ, qua đó góp phần hình thành và bồi đắp nền tảng văn hiến của dân tộc. Từ những nét bút trên trang giấy đến những dòng chữ khắc sâu trên bia đá, trưng bày gửi đi một thông điệp xuyên thời gian: truyền thống hiếu học và trọng hiền tài chính là mạch nguồn bền bỉ nuôi dưỡng sức sống của văn hóa và tương lai dân tộc”.

Thùy Dương (baophapluat.vn)
Tin bài khác
“100 năm nhạc sĩ Huy Du - Đường chúng ta đi” gìn giữ và phát huy di sản âm nhạc Việt Nam

“100 năm nhạc sĩ Huy Du - Đường chúng ta đi” gìn giữ và phát huy di sản âm nhạc Việt Nam

Chương trình “100 năm nhạc sĩ Huy Du - Đường chúng ta đi” là dịp để tri ân một nhạc sĩ lớn, đồng thời đặt ra câu chuyện rộng hơn về trách nhiệm gìn giữ và phát huy di sản âm nhạc Việt Nam. Đó là câu chuyện về sức sống của một nền âm nhạc gắn với vận mệnh đất nước; về khả năng của nghệ thuật trong việc lưu giữ ký ức lịch sử; và về trách nhiệm của hôm nay đối với những giá trị văn hóa mà các thế hệ đi trước đã để lại.
Hơn 50 họa sĩ, nghệ sĩ 14 quốc gia tham gia Cà Mau Art Tour 2026

Hơn 50 họa sĩ, nghệ sĩ 14 quốc gia tham gia Cà Mau Art Tour 2026

Hơn 50 họa sĩ, nghệ sĩ của 14 quốc gia đã trực tiếp trải nghiệm, ký họa và sáng tác, đưa tỉnh Cà Mau đến gần hơn với công chúng qua những góc nhìn nghệ thuật đa sắc màu.
ASIAD 20: Huy chương Vàng đầu tiên cho thể thao Việt Nam

ASIAD 20: Huy chương Vàng đầu tiên cho thể thao Việt Nam

Chiều 22/9, tại nhà thi đấu Toyohashi Gymnasium tại Aichi-Nagoya, trong trận chung kết nội dung kata đồng đội nữ môn karate, đội tuyển Việt Nam đã xuất sắc giành tấm HCV danh giá ASIAD 20.
VFF thông báo về Quang Hải

VFF thông báo về Quang Hải

VFF vừa có thông cáo việc đội trưởng Quang Hải không tham dự FIFA ASEAN Cup 2026
Nếu một ngày nào đó, trang nhật ký khép lại...

Nếu một ngày nào đó, trang nhật ký khép lại...

Nếu một ngày nào đó, cuốn “Nhật ký đời tôi” thật sự khép lại, tôi không mong người đời nhớ đến mình vì những gì mình đã có. Tôi chỉ mong họ nhớ rằng: Đã từng có một người đi qua gần 60 năm cuộc đời, từng khóc, từng đau, từng cô đơn, từng mệt mỏi… nhưng sau tất cả, người ấy vẫn chọn sống tử tế và thương...
Hôm nay (22/9), đội tuyển Việt Nam hội quân

Hôm nay (22/9), đội tuyển Việt Nam hội quân

Đội tuyển Việt Nam hội quân chuẩn bị cho giải FIFA ASEAN Cup 2026 với nhiều biến chuyển về nhân sự trong đội hình.
Đội tuyển nữ Việt Nam gặp Trung Quốc tại tứ kết ASIAD

Đội tuyển nữ Việt Nam gặp Trung Quốc tại tứ kết ASIAD

Đội tuyển nữ Việt Nam sẽ gặp đội bóng rất mạnh tại vòng tứ kết ASIAD 20 là đội tuyển nữ Trung Quốc vào ngày 25/9.
Phường Tây Hồ: 9 tháng đầu năm 2026 chuyển biến tích cực, toàn diện trên các lĩnh vực

Phường Tây Hồ: 9 tháng đầu năm 2026 chuyển biến tích cực, toàn diện trên các lĩnh vực

Ngày 21/9/2026, Ban Chấp hành Đảng bộ phường Tây Hồ khóa I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 tổ chức Hội nghị lần thứ tám để xem xét, thảo luận, cho ý kiến vào nhiều nội dung quan trọng thuộc thẩm quyền.
Đan Trường làm show “50 năm cuộc đời”

Đan Trường làm show “50 năm cuộc đời”

Đan Trường tổ chức minishow “50 năm cuộc đời” vào tối 29/11 tại Nhà hát TP HCM, với sự tham gia của Lam Trường, Phương Thanh, Cẩm Ly, Thanh Thảo và Mỹ Lệ.
Bế mạc Festival Thăng Long – Hà Nội lần thứ II: Nối dài “Dòng chảy di sản” trong đời sống văn hóa Thủ đô

Bế mạc Festival Thăng Long – Hà Nội lần thứ II: Nối dài “Dòng chảy di sản” trong đời sống văn hóa Thủ đô

Tối 20/9, sau 10 ngày diễn ra sôi nổi, Festival Thăng Long – Hà Nội lần thứ II, năm 2026 với chủ đề “Dòng chảy di sản – Heritage Flow” đã bế mạc tại Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục, khép lại chuỗi hoạt động văn hóa, nghệ thuật thu hút đông đảo người dân, du khách và cộng đồng sáng tạo, tạo dấu ấn trong đời sống văn hóa của Thủ đô.
Khai mạc Lễ hội Thành Tuyên năm 2026

Khai mạc Lễ hội Thành Tuyên năm 2026

Tối 20/9, UBND tỉnh Tuyên Quang tổ chức chương trình Khai mạc Lễ hội Thành Tuyên năm 2026 với chủ đề “Lung linh đêm hội trăng rằm”.
ASIAD 20: Thể thao Việt Nam có huy chương đầu tiên

ASIAD 20: Thể thao Việt Nam có huy chương đầu tiên

Môn thể thao mới lạ Teqball đã mang về cho Đoàn Thể thao Việt Nam tấm huy chương đầu tiên tại ASIAD 20 ở Nhật Bản vào sáng 20/9.
bao-anh-land
lsa
Hơn 200 chiến sĩ mũ nồi xanh Việt Nam lên đường làm nhiệm vụ gìn giữ hòa bình

Hơn 200 chiến sĩ mũ nồi xanh Việt Nam lên đường làm nhiệm vụ gìn giữ hòa bình

(PLVN) - Sáng 22/9, tại Hà Nội, Bộ Quốc phòng tổ chức Lễ xuất quân Bệnh viện dã chiến cấp 2 số 8 (BVDC2.8) và Đội Công binh số 5 (ĐCB5) lên đường thực hiện nhiệm vụ gìn giữ hòa bình (GGHB) Liên hợp quốc tại Phái bộ Liên hợp quốc tại Nam Xu-đăng (UNMISS) và Phái bộ An ninh lâm thời Liên hợp quốc tại Abyei (UNISFA).
Bước quan trọng để chuyển từ nhận thức vấn đề sang thiết kế giải pháp

Bước quan trọng để chuyển từ nhận thức vấn đề sang thiết kế giải pháp

(PLVN) - Phát biểu tổng kết Hội thảo khoa học cấp quốc gia “Những giải pháp tạo đột phá nâng cao hiệu quả công tác tổ chức thi hành pháp luật, thúc đẩy việc xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật” ngày 21/9, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nhấn mạnh, Hội thảo là bước quan trọng để chuyển từ nhận thức vấn đề sang thiết kế giải pháp, từ thảo luận khoa học sang hoàn thiện chính sách, pháp luật và tổ chức thi hành.
Chuyển tư duy đột phá từ quản lý tài nguyên đơn thuần sang mô hình quản trị biển hiện đại

Chuyển tư duy đột phá từ quản lý tài nguyên đơn thuần sang mô hình quản trị biển hiện đại

Tiếp tục chương trình Phiên họp thứ 6, ngày 22/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) cho ý kiến về dự án Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi).
Campuchia bắt giữ hơn 20.000 nghi phạm lừa đảo trực tuyến

Campuchia bắt giữ hơn 20.000 nghi phạm lừa đảo trực tuyến

Trong sáu tháng đầu năm 2026, giới chức Campuchia đã mở chiến dịch truy quét quy mô lớn nhắm vào các đường dây lừa đảo trực tuyến trên toàn quốc.
Kết thúc điều tra bổ sung vụ án Egroup, đề nghị truy tố 29 bị can

Kết thúc điều tra bổ sung vụ án Egroup, đề nghị truy tố 29 bị can

Ngày 22/9, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an ban hành kết luận điều tra bổ sung vụ án xảy ra tại Công ty Egroup và các đơn vị liên quan, đề nghị truy tố 29 bị can về 3 tội danh: Lừa đảo chiếm đoạt tài sản, Đưa hối lộ và Nhận hối lộ.
CSGT Hà Nội tìm thấy thiếu nữ mất liên lạc với gia đình tại Bến xe Nước Ngầm

CSGT Hà Nội tìm thấy thiếu nữ mất liên lạc với gia đình tại Bến xe Nước Ngầm

Sau khi tiếp nhận thông tin về một thiếu nữ rời khỏi nhà, mất liên lạc với gia đình, lực lượng CSGT đã khẩn trương phối hợp xác minh, tìm kiếm và phát hiện em trên một chiếc taxi gần Bến xe Nước Ngầm (Hà Nội), trước khi em dự định đón xe khách đi Thanh Hóa.
Nhiều giải pháp tạo đột phá, nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật

Nhiều giải pháp tạo đột phá, nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật

PLM - Ngày 21/9, Bộ Tư pháp tổ chức Hội thảo khoa học cấp quốc gia với chủ đề “Những giải pháp tạo đột phá nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật, thúc đẩy văn hóa thi hành pháp luật”. Chủ trì hội thảo có Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng và Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh.

Tuyên truyền phổ biến luật về an toàn giao thông cho học sinh thông qua các tình huống trực quan sinh động

Tuyên truyền phổ biến luật về an toàn giao thông cho học sinh thông qua các tình huống trực quan sinh động

PLM- Tiếp tục hành trình Caravan mùa 4, sáng ngày 19.9, tại quảng trường UBND xã Tuy Đức, tỉnh Lâm Đồng đã diễn ra chương trình Tuyên truyền phổ biến luật về an toàn giao thông học đường với sự tham gia của hơn 1000 cháu học sinh đến từ nhiều trường học trên địa bàn xã, cùng các đại biểu đến từ báo Pháp luật Việt Nam, UBND tỉnh Lâm Đồng và lãnh đạo xã Tuy Đức.

Caravan mùa 4: “Vững tay lái – Sáng đường biên” hành trình ngày thứ nhất chinh phục cung đường gần 200km

Caravan mùa 4: “Vững tay lái – Sáng đường biên” hành trình ngày thứ nhất chinh phục cung đường gần 200km

PLM- Sáng ngày 18/9 chương trình Caravan mùa 4 do báo Pháp luật Việt Nam cùng phối hợp với Uỷ ban Nhân dân tỉnh Lâm Đồng tổ chức với chủ đề “Vững tay lái – Sáng đường biên” đã làm lễ xuất phát tại khu đô thị Vạn Phúc City, thành phố Hồ Chí Minh.

Giải bóng đá “Báo chí đồng hành cùng Doanh nghiệp” lần thứ VII -2026: Hứa hẹn một mùa giải hấp dẫn

Giải bóng đá “Báo chí đồng hành cùng Doanh nghiệp” lần thứ VII -2026: Hứa hẹn một mùa giải hấp dẫn

PLM - Vừa qua, tại Hà Nội, Lễ bốc thăm chia bảng và họp kỹ thuật Giải bóng đá “Báo chí đồng hành cùng Doanh nghiệp” lần thứ VII -2026 đã diễn ra với sự góp mặt của 12 đội bóng đến từ các cơ quan báo chí và cộng đồng doanh nghiệp có chung niềm đam mê với môn thể thao vua.

Ấn tượng vẻ đẹp hoang sơ của Thác Mu ở vùng núi xứ Mường

Ấn tượng vẻ đẹp hoang sơ của Thác Mu ở vùng núi xứ Mường

PLM - Thác Mu là danh thắng ở vùng núi thuộc xã Tự Do, huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình cũ nay là thôn Mu Khướng, xã Ngọc Sơn, tỉnh Phú Thọ. Đây là một trong những thác nước còn giữ được vẻ đẹp tự nhiên hoang sơ, và được nhiều chuyên trang du lịch nước ngoài đánh giá là 1 trong 15 thác nước đẹp nhất Việt Nam. Chính vì vậy mà hiện nay ngoài du khách trong nước thì cũng có rất nhiều du khách quốc tế đến đây tham quan trải nghiệm văn hoá nơi đây, góp phần thúc đẩy du lịch cộng đồng phát triển và tạo công ăn việc làm và thu nhập ổn định cho lao động tại địa phương.

FBU khai giảng năm học mới: Cam kết không tăng học phí suốt 4 năm đại học

FBU khai giảng năm học mới: Cam kết không tăng học phí suốt 4 năm đại học

Plm - Sáng ngày 12/9, Trường Đại học Tài chính – Ngân hàng Hà Nội (FBU) tổ chức Lễ khai giảng năm học 2026–2027, chào đón tân sinh viên khóa 15

Chuyến bay thứ 2 đưa 13.563 mẫu hài cốt liệt sĩ về Thủ đô Hà Nội xác định danh tính

Chuyến bay thứ 2 đưa 13.563 mẫu hài cốt liệt sĩ về Thủ đô Hà Nội xác định danh tính

(PLM) - Sáng 11/9/2026, máy bay vận tải quân sự CASA-C295 của Quân chủng Phòng không – Không quân đã hạ cánh an toàn tại sân bay quân sự Gia Lâm (Hà Nội), vận chuyển 13.563 mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sĩ phục vụ công tác giám định ADN.

Điểm tin Y tế số 13: Bé trai 8 tuổi sốc phản vệ nguy kịch sau khi bị ong vò vẽ đốt

Điểm tin Y tế số 13: Bé trai 8 tuổi sốc phản vệ nguy kịch sau khi bị ong vò vẽ đốt

(PLM) - Bé trai 8 tuổi nguy kịch vì ong vò vẽ đốt, sốc phản vệ đe dọa tính mạng. Bác sĩ Bệnh viện Nhi Trung ương khẩn cấp cứu sống bé sau 24 giờ điều trị tích cực.

Người sáng lập Gantan và khát vọng đưa sản phẩm mái kim loại chống thiên tai từ Nhật Bản ra thế giới

Người sáng lập Gantan và khát vọng đưa sản phẩm mái kim loại chống thiên tai từ Nhật Bản ra thế giới

(PLM) - Từ xưởng kim loại nhỏ ở Kanagawa, người sáng lập Gantan kể hành trình hơn 60 năm đưa mái kim loại chống thiên tai ra thế giới, với Việt Nam được xem là thị trường chiến lược tiếp theo của doanh nghiệp.

Hà Nội: Ngột ngạt vì ô nhiễm bụi bẩn từ việc đổ đất vào dự án nhà tang lễ Thanh Xuân

Hà Nội: Ngột ngạt vì ô nhiễm bụi bẩn từ việc đổ đất vào dự án nhà tang lễ Thanh Xuân

(PLM) - Hàng loạt xe tải trọng lớn vận chuyển đất vào khu vực dự án nhà tang lễ Thanh Xuân (phường Khương Đình, Hà Nội) khiến đường phố bụi bẩn, đất đá rơi vãi, ảnh hưởng đến đời sống người dân và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông.