Quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện ASEAN-Trung Quốc: Vì một khu vực hòa bình, ổn định, hợp tác, phát triển và tự cường

Tại Hội nghị ACSOC-32, các nước ASEAN đánh giá cao vai trò của Trung Quốc ở khu vực và trên thế giới, và Trung Quốc là một trong những đối tác năng động, sâu rộng và toàn diện nhất của ASEAN. ASEAN và Trung Quốc hiện là động lực của tăng trưởng và phát triển ở khu vực, với GDP năm 2025 của ASEAN đạt 4,9% và Trung Quốc đạt 5%; đồng thời hai bên cũng là đối tác thương mại và đầu tư lớn của nhau nhiều năm qua.

Thứ trưởng Ngoại giao Hoa Xuân Oánh, Trưởng SOM ASEAN Trung Quốc đánh giá ASEAN là một trong các tổ chức thành công nhất, có tiếng nói và vị thế ngày càng cao ở khu vực; khẳng định Trung Quốc coi ASEAN là ưu tiên trong chính sách láng giềng, ủng hộ tiến trình xây dựng Cộng đồng và vai trò trung tâm của ASEAN, sẵn sàng đóng góp vào sự phát triển và thịnh vượng của khu vực.

Hội nghị nêu rõ năm 2026, ASEAN bước vào triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 và các Kế hoạch chiến lược. Đây cũng là năm đầu tiên ASEAN và Trung Quốc triển khai Kế hoạch Hành động (POA) chung giai đoạn 2026-2030. Do đó, việc triển khai hiệu quả các Tầm nhìn và Kế hoạch này sẽ tạo nền tảng vững chắc, bổ trợ lẫn nhau và tạo đà để hai bên cùng phát triển.

Nhân dịp kỷ niệm 50 năm Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á-TAC (1976-2026) và 5 năm thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược ASEAN-Trung Quốc (2021-2026), ASEAN và Trung Quốc nhất trí sẽ triển khai nhiều hoạt động thiết thực nhằm đề cao giá trị của các sự kiện này đối với khu vực cũng như kích hoạt các cơ hội tăng cường quan hệ hợp tác sâu rộng hơn nữa trong những năm tới.

Trước những biến động nhanh, phức tạp, khó đoán định trong bức tranh toàn cầu hiện nay, Hội nghị đặc biệt nhấn mạnh ASEAN và Trung Quốc càng cần đối thoại, xây dựng lòng tin, kết nối, hợp tác, nâng cao tự cường và khả năng chống chịu trước các cú sốc, cùng đóng góp vào hòa bình, an ninh, ổn định, phát triển bền vững ở khu vực.

Hội nghị cũng đã rà soát việc triển khai các kết quả của Hội nghị Cấp cao ASEAN-Trung Quốc lần thứ 28 (tháng 10/2025), nhất trí sẽ tiếp tục đẩy mạnh triển khai Kế hoạch Hành động ASEAN-Trung Quốc giai đoạn 2026-2030, sớm hoàn tất các thủ tục phê chuẩn và triển khai hiệu quả Nghị định thư nâng cấp Khu vực Thương mại Tự do ASEAN-Trung Quốc (ACFTA) 3.0, tăng cường hợp tác năng lượng, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, du lịch, giao lưu nhân dân, phòng chống tội phạm mạng, lừa đảo trực tuyến... Hai bên trao đổi nhiều đề xuất, sáng kiến thúc đẩy hợp tác, dự kiến sẽ trình các Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao và Cấp cao ASEAN-Trung Quốc trong tháng 7 và tháng 11 năm nay.

Tại Hội nghị SOM-DOC 26, các nước nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì hoà bình, ổn định, an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không ở Biển Đông trên cơ sở luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS 1982). Các nước ASEAN và Trung Quốc cùng nhìn lại những thành quả đã đạt được trong việc thực hiện đầy đủ DOC và đàm phán Bộ quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC); ghi nhận nỗ lực của các bên trong các cuộc họp hàng tháng của Nhóm Công tác chung ASEAN - Trung Quốc về thực hiện DOC (JWG-DOC), nhằm sớm đạt được một Bộ Quy tắc hiệu lực, thực chất, phù hợp với luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS 1982.

Phát biểu tại các Hội nghị, Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang khẳng định Việt Nam và ASEAN coi trọng quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện ASEAN-Trung Quốc. Đặc biệt trong bối cảnh hiện nay, quan hệ ASEAN-Trung Quốc phải đóng góp tích cực hơn nữa cho hòa bình, ổn định và phát triển ở khu vực; theo đó, ASEAN và Trung Quốc cần tiếp tục đề cao luật pháp quốc tế, Hiến chương Liên hợp quốc, TAC, chủ nghĩa đa phương, tăng cường tham vấn, xây dựng lòng tin, thúc đẩy văn hóa đối thoại thông qua các cơ chế do ASEAN dẫn dắt.

Thứ trưởng cũng đề nghị hai bên tăng cường tham vấn, hướng tới việc Trung Quốc ký và phê chuẩn Nghị định thư của Hiệp ước SEANWFZ trong thời gian sớm nhất. Bên cạnh đó, ASEAN và Trung Quốc cần đẩy mạnh kết nối đường bộ, đường sắt, đường biển và hàng không nhằm bảo đảm thông thương, thúc đẩy du lịch, trao đổi nhân dân; tăng cường ứng phó các thách thức đang nổi lên, trong đó bảo đảm an ninh, an toàn khu vực biên giới và các cửa khẩu, hợp tác chống buôn người, buôn bán ma túy, rửa tiền và các loại tội phạm xuyên biên giới khác và an ninh mạng…

Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, ổn định, tự do hàng hải và hàng không, giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, tuân thủ luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS 1982; kêu gọi các bên thực hiện đầy đủ, hiệu quả DOC, khẳng định DOC là nền tảng quan trọng cho đàm phán COC. Việt Nam sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các nước ASEAN và Trung Quốc để thúc đẩy sớm đạt được một COC hiệu lực, thực chất, phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS 1982, đóng góp thiết thực cho hòa bình, ổn định và hợp tác tại Biển Đông.

*Nhân dịp các Hội nghị, Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang đã có các cuộc gặp với Thứ trưởng Ngoại giao, Trưởng SOM ASEAN Trung Quốc Hoa Xuân Oánh và Trưởng SOM DOC Trung Quốc Hầu Diễm Kỳ.

Tại các cuộc gặp, hai bên nhất trí tiếp tục phối hợp chặt chẽ nhằm triển khai hiệu quả các thỏa thuận và nhận thức chung đạt được giữa Lãnh đạo cấp cao hai Đảng, hai nước; tăng cường trao đổi đoàn cấp cao; thúc đẩy hợp tác thực chất về thương mại, đầu tư, kết nối hạ tầng, giao thông vận tải, nông nghiệp, năng lượng...

Hai bên cũng trao đổi về các vấn đề quốc tế và khu vực cùng quan tâm và phối hợp tại các diễn đàn đa phương, trong đó nhấn mạnh quyết tâm thúc đẩy đàm phán Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) hiệu lực, thực chất, phù hợp với luật pháp quốc tế và UNCLOS 1982.