Sớm hoàn thiện hành lang pháp lý xử lý tội phạm công nghệ cao

Tội phạm sử dụng công nghệ cao diễn biến phức tạp

Góp ý vào công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật năm 2025, Đại biểu (ĐB) Nguyễn Tuấn Anh (Đoàn Đồng Nai) khẳng định, năm 2025, tổng số vụ phạm tội về trật tự xã hội đã giảm 12,18% so với cùng kỳ. Nhiều chuyên án lớn về ma túy, tín dụng đen, buôn lậu, tham nhũng, kinh tế, chức vụ được triệt phá. Tỷ lệ điều tra, khám phá án hình sự đạt mức rất cao 81,32%, vượt chỉ tiêu của QH giao...

Bên cạnh kết quả đạt được, ĐB cũng cho rằng vẫn còn một số nhóm vấn đề quan ngại và quan tâm đặc biệt. Đó là tội phạm trên không gian mạng và tội phạm sử dụng công nghệ cao diễn biến hết sức phức tạp, hình thức ngày càng tinh vi, lừa đảo đầu tư trực tuyến, chiếm đoạt tài sản ngân hàng, giả mạo cơ quan nhà nước, thiệt hại kinh tế ngày càng lớn. Tội phạm liên quan đến thanh, thiếu niên gia tăng, xu hướng tội phạm hóa trong giới trẻ, trở thành vấn đề xã hội đáng báo động, đặc biệt là tình trạng bị lôi kéo tham gia đường dây lừa đảo, đánh bạc qua mạng...

Để đáp ứng yêu cầu tình hình mới, ĐB Nguyễn Tuấn Anh kiến nghị hoàn thiện thể chế pháp luật về công nghệ cao; hoàn thiện pháp luật về an ninh mạng, dữ liệu cá nhân, tài sản ảo, tiền ảo, sớm ban hành các quy định đồng bộ, rõ ràng nhằm phòng ngừa và xử lý tội phạm công nghệ cao. Cùng với đó, chuẩn hóa các quy trình xác thực tài khoản ngân hàng, thuê bao di động, kiên quyết hạn chế tình trạng mua bán sim ẩn danh, kiểm soát dòng tiền phục vụ lừa đảo, đánh bạc trực tuyến, hoàn thiện cơ chế truy vết dòng tiền, chặn giao dịch bất thường. Tăng cường giáo dục pháp luật trong nhà trường, xử lý mạnh tay các nội dung bạo lực, độc hại trên mạng xã hội, nâng cao trách nhiệm gia đình, nhà trường, xã hội trong quản lý, định hướng thanh, thiếu niên kiểm soát game online...

ĐB Nguyễn Hữu Thông (Đoàn Lâm Đồng) cũng lo ngại về tình hình tội phạm công nghệ cao diễn biến ngày càng phức tạp. Để Nhân dân an tâm, an toàn khi thực hiện các giao dịch trên môi trường số, ĐB đề nghị Chính phủ cần hoàn thiện pháp luật về phòng, chống tội phạm công nghệ cao, bảo vệ dữ liệu cá nhân, quản lý nền tảng số và trung gian thanh toán. Đẩy mạnh công tác hợp tác quốc tế trong việc truy vết, thu hồi tài sản xuyên biên giới; thanh tra các nền tảng có nguy cơ cao phát sinh lừa đảo...

Tạo “chuyển biến thực chất” trong giải quyết kiến nghị của cử tri

Thảo luận kết quả giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri gửi đến Kỳ họp thứ 9, QH khóa XV, ĐB Ma Thị Thúy (Đoàn Tuyên Quang) chỉ rõ, cử tri đặc biệt quan tâm đến các vấn đề như lừa đảo trên không gian mạng, hàng giả, hàng kém chất lượng... Theo ĐB, mặc dù Chính phủ và các Bộ, ngành đã chỉ đạo rất quyết liệt, nhưng hiệu quả giải quyết ở một số lĩnh vực vẫn chưa tương xứng. Chất lượng trả lời vẫn còn mang tính hình thức, một số trả lời chưa đi thẳng vào vấn đề hoặc chỉ dừng ở mức thực hiện đúng theo quy định của pháp luật, cử tri buộc phải kiến nghị nhiều lần do chưa thỏa mãn nội dung trả lời.

Đại biểu QH Ma Thị Thúy (Đoàn Tuyên Quang).

ĐB đề nghị QH, Chính phủ chỉ đạo rà soát các quy định đang chậm theo kịp thực tiễn số hóa; hoàn thiện khung pháp lý, nâng chế tài xử phạt, siết kiểm soát các nền tảng thương mại điện tử và các chính sách pháp luật khác liên quan. Nâng cao chất lượng trả lời kiến nghị. Không trả lời dẫn chiếu văn bản hoặc trả lời “thực hiện theo đúng quy định của pháp luật” một cách chung chung...

Nhấn mạnh công tác giải quyết kiến nghị cử tri không thể chỉ dừng lại ở con số thống kê mà cần tạo ra “chuyển biến thực chất” trong đời sống Nhân dân, ĐB Nguyễn Tâm Hùng (Đoàn TP Hồ Chí Minh) nêu những đề xuất mang tính chiến lược nhằm chuyển đổi phương pháp giải quyết kiến nghị. Đó là cần tập trung vào việc giải quyết kiến nghị theo hướng thực chất, thay vì chỉ tập trung vào việc trả lời kiến nghị. Đồng thời, cần thiết lập cơ chế giám sát đặc biệt cho kiến nghị lặp lại. Cơ chế này phải nêu rõ cơ quan chịu trách nhiệm chính, nguyên nhân chậm triển khai và thời hạn hoàn thành, để khắc phục tình trạng “trả lời đúng” nhưng xử lý “chưa trúng”.

Ngoài ra, ĐB đề nghị Chính phủ và các Bộ, ngành ưu tiên giải quyết các nhóm kiến nghị có tác động trực tiếp như giá cả hàng hóa, vật tư, quản lý thị trường thuốc, sữa, thực phẩm chức năng; quản lý thị trường vàng và tín dụng; công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí và quản lý tài sản công dư thừa... Cho rằng cần xem việc giải quyết kiến nghị là “một tín hiệu cảnh báo chính sách sớm” của đời sống xã hội, ĐB yêu cầu phải công khai lộ trình xử lý, tiến độ và kết quả để Nhân dân giám sát.

Trong phiên thảo luận về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế giá trị gia tăng chiều ngày 9/12, nội dung thu hút nhiều sự quan tâm của các ĐBQH là đề xuất sửa đổi khoản 1 Điều 5, liên quan đến đối tượng không chịu thuế giá trị gia tăng đối với các sản phẩm nông, lâm, thủy sản chưa chế biến hoặc chỉ qua sơ chế thông thường. Đây là nhóm hàng hóa chiếm tỷ trọng lớn trong sản xuất, xuất khẩu và sinh kế của hàng chục triệu nông dân, vì vậy mỗi thay đổi chính sách dù nhỏ, đều tác động trực tiếp đến thị trường, doanh nghiệp, chuỗi cung ứng và nguồn thu ngân sách.
Hầu hết các ĐB đều thống nhất cần sửa đổi quy định này để tháo gỡ khó khăn trong thực tiễn, khắc phục tình trạng hiểu khác nhau giữa các địa phương, gây nên nhiều tranh chấp thuế, chậm hoàn thuế, chi phí tài chính tăng, thậm chí tạo kẽ hở cho gian lận. Tuy nhiên, cách sửa đổi để vừa bảo đảm thuận lợi cho doanh nghiệp, vừa minh bạch, dễ thực hiện, vừa chống thất thu là vấn đề được các ĐB thảo luận.