Sửa đổi Luật Thủ đô: Trao quyền để Thủ đô Hà Nội tự chủ phát triển

Báo cáo tại cuộc họp, Phó Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) Lê Tuấn Phong cho biết, thời gian qua, Bộ Tư pháp đã phối hợp chặt chẽ với UBND TP Hà Nội trong việc nghiên cứu, đề xuất cơ chế chính sách đặc thù cho Thủ đô.

Nêu một số định hướng trong việc xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi), ông Lê Tuấn Phong nhấn mạnh, việc xây dựng Luật phải bảo đảm phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng về phát triển Thủ đô trong tình hình mới; bảo đảm tính hợp hiến.

Đồng thời, kịp thời thể chế hóa Nghị quyết mới (đang được xây dựng) để thay thế Nghị quyết số 15-NQ/TW năm 2022 về phương hướng, nhiệm vụ phát triển Thủ đô Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; những quan điểm đột phá tại các Nghị quyết 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới…

Trên cơ sở đó, Luật Thủ đô (sửa đổi) cần xác định theo nhóm lĩnh vực trọng tâm thúc đẩy phát triển Thủ đô trong giai đoạn hiện nay; đặc biệt cần tập trung giải quyết các “điểm nghẽn”, bảo đảm công khai, minh bạch, cạnh tranh, nhưng lại có tính liên kết cao đối với sự phát triển chung của Vùng Thủ đô và của đất nước.

Luật cũng cần đẩy mạnh phân quyền cho chính quyền TP; tiếp tục kế thừa các quy định còn phù hợp tại Luật Thủ đô hiện hành, Nghị quyết số 258/2025/QH15, một số nghị quyết đặc thù của các địa phương khác.

Theo Phó Vụ trưởng Lê Tuấn Phong, qua làm việc, TP Hà Nội đề xuất 4 nhóm chính sách lớn là về vị trí, chức năng, nhiệm vụ của Thủ đô; về thẩm quyền của Thủ đô; về quản trị, xây dựng, phát triển và bảo vệ Thủ đô; về liên kết, phát triển Vùng Thủ đô với 31 nội dung cụ thể.

Với 4 nhóm chính sách này, Hà Nội đã có những đề xuất mang tính đột phá, vượt trội, trao quyền mạnh mẽ cho Thủ đô, thực hiện đúng chủ trương “địa phương quyết, địa phương chịu trách nhiệm”.

Theo Vụ Công tác xây dựng VBQPPL, việc đẩy mạnh phân quyền cho chính quyền TP, có cơ chế chính sách đặc thù, vượt trội cho Thủ đô là rất cần thiết - đây cũng là chỉ đạo của Lãnh đạo Đảng, Nhà nước tại buổi làm việc với Thường trực Thành ủy Hà Nội.

Tại cuộc họp, đại diện các đơn vị thuộc Bộ đã phát biểu, thảo luận về kết cấu cũng như nội dung, chính sách của dự án Luật Thủ đô (sửa đổi). Phát biểu tại cuộc họp, lưu ý 3 nội dung lớn là nguồn lực tài chính, trình tự thủ tục và thẩm quyền, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú nhấn mạnh yêu cầu xây dựng các quy định để đảm bảo kiểm soát quyền lực trong triển khai thực hiện.

Phát biểu chỉ đạo tại cuộc họp, Bộ trưởng Nguyễn Hải Ninh cho rằng, cách tiếp cận trong xây dựng Luật Thủ đô hiện hành theo hướng quy định các cơ chế, chính sách đặc thù đã cũ, không đáp ứng yêu cầu phát triển rất cao, rất nhanh của Thủ đô trong bối cảnh hiện nay.

Do đó, cần xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) với cách tiếp cận rất khác so với trước đây, theo hướng trao quyền để Thủ đô tự chủ phát triển.

“Nhiều chính sách đặc thù được quy định tại Luật Thủ đô hiện đã trở thành chính sách áp dụng chung, thậm chí có những nội dung nhiều luật chuyên ngành ban hành sau còn “vượt” Luật Thủ đô”, Bộ trưởng dẫn chứng.

Trên tinh thần đó, Bộ trưởng gợi mở một số nội dung của dự thảo Luật. Trong đó, Bộ trưởng nhấn mạnh, về định hướng xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi), cần nêu rõ việc xây dựng Luật phải thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, định hướng lớn của Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng; các chủ trương, định hướng lớn của Bộ Chính trị trong Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 15-NQ/TW và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ TP Hà Nội lần thứ XVIII. Đồng thời, góp phần tạo lập cơ sở pháp lý cho việc hiện thực hoá Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm.

Nhấn mạnh mục tiêu cốt lõi của TP Hà Nội là tăng tốc phát triển, Bộ trưởng cũng nêu một số giải pháp chính sách về thu hút nguồn lực, về thẩm quyền của Thủ đô; lưu ý quy định để lồng ghép các giải pháp để xử lý 5 “điểm nghẽn" của TP Hà Nội.

Nhấn mạnh thời điểm dự kiến trình dự án Luật là tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khoá XVI diễn ra vào tháng 4/2026, Bộ trưởng đề nghị các đơn vị thuộc Bộ phối hợp chặt chẽ với TP Hà Nội để xây dựng dự án Luật đảm bảo yêu cầu rất cấp bách về tiến độ, chất lượng, chú trọng tham khảo kinh nghiệm quốc tế. Bộ trưởng cũng lưu ý, các quy định tại dự án Luật có liên quan đến nhiều quyền.

Do vậy, dù Luật được xây dựng theo trình tự, thủ tục rút gọn nhưng nên thực hiện một số nội dung của quy trình xây dựng luật như lấy ý kiến đối tượng tác động như người dân, doanh nghiệp, lấy ý kiến chuyên gia...

Qua đó, đảm bảo tính chặt chẽ, khả thi cũng như thuận lợi cho việc tổ chức triển khai thực hiện sau khi Luật được thông qua.