Sửa đổi Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật: Phục vụ trực tiếp cho việc tra cứu, áp dụng pháp luật thuận lợi hơn

Các ý kiến tại cuộc họp cơ bản thống nhất với sự cần thiết ban hành Pháp lệnh hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật, coi đây là công cụ mang tính kỹ thuật quan trọng nhằm nâng cao tính minh bạch, dễ tiếp cận và bảo đảm áp dụng thống nhất của hệ thống pháp luật.

Đại diện Văn phòng Chính phủ nhấn mạnh, mục tiêu cốt lõi của Pháp lệnh là khắc phục tình trạng văn bản hợp nhất hiện nay không có giá trị pháp lý như văn bản gốc, buộc người dân và cơ quan thực thi phải tra cứu nhiều nguồn khác nhau, gây khó khăn trong áp dụng.

Đại diện một số Bộ, ngành tập trung góp ý về các vướng mắc kỹ thuật trong quá trình hợp nhất như hợp các thông tư liên tịch - loại văn bản không còn được ban hành nhưng vẫn còn hiệu lực; việc xử lý trường hợp văn bản hợp nhất có yếu tố bí mật nhà nước; vấn đề kinh phí và phạm vi thực hiện khi mở rộng hợp nhất xuống cấp xã.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng phát biểu tại buổi làm việc.

Tiếp thu các ý kiến, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng làm rõ một số vấn đề trọng tâm. Về thông tư liên tịch, Bộ trưởng xác định đây là vấn đề mang tính chuyển tiếp. Đối với các văn bản loại này còn hiệu lực, khi phát sinh sửa đổi thì Bộ nào có thẩm quyền đối với nội dung liên quan sẽ ban hành văn bản sửa đổi. Trách nhiệm hợp nhất thuộc về cơ quan đã chủ trì soạn thảo thông tư liên tịch ban đầu. Quy định này nhằm tránh tình trạng đùn đẩy trách nhiệm giữa các Bộ, ngành và sẽ được làm rõ hơn trong Pháp lệnh.

Đối với vấn đề bí mật nhà nước, Bộ trưởng khẳng định phải tuân thủ nghiêm Luật Bảo vệ bí mật nhà nước. Trường hợp văn bản sửa đổi có nội dung mật thì văn bản hợp nhất cũng phải được xác định là văn bản mật, dù văn bản gốc là công khai. Khi đó, toàn bộ quy trình soạn thảo, công bố và lưu hành phải thực hiện theo chế độ bảo mật tương ứng. Việc hợp nhất về mặt kỹ thuật không thay đổi, chỉ khác ở phạm vi và đối tượng tiếp cận. Bộ trưởng cũng nhấn mạnh nguyên tắc: nội dung mật chỉ được sửa đổi bằng văn bản mật; không được đưa nội dung mật vào các văn bản sửa đổi mang tính công khai, tổng thể, nhằm tránh xung đột và lẫn lộn giữa thông tin công khai và bí mật.

Về kinh phí, Bộ trưởng cho biết cơ chế hiện nay đã chuyển sang khoán theo sản phẩm cuối cùng, mức chi được nâng lên và thủ tục thanh toán được đơn giản hóa, tạo thuận lợi cho triển khai.

Riêng đề xuất mở rộng phạm vi hợp nhất xuống cấp tỉnh và cấp xã, Bộ trưởng cho biết đây là nhiệm vụ do Quốc hội giao. Bộ Tư pháp tiếp thu ý kiến của Bộ Tài chính và sẽ phối hợp rà soát, tính toán lại kinh phí cho sát thực tế, đặc biệt ở cấp xã. Đồng thời, Bộ trưởng lưu ý việc ứng dụng công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo có thể giúp giảm đáng kể thời gian, nhân lực và chi phí hợp nhất so với phương thức thủ công trước đây, qua đó giảm áp lực ngân sách.

Về việc quy định tên cơ quan cụ thể trong Pháp lệnh, Bộ trưởng cho biết định hướng chung hiện nay là hạn chế đưa tên các Bộ, ngành trực tiếp vào văn bản quy phạm pháp luật. Việc phân công nhiệm vụ cụ thể thuộc thẩm quyền của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ. Do đó, có thể quy định theo hướng khái quát là “cơ quan của Chính phủ được giao giúp quản lý công tác hợp nhất văn bản”, sau đó Chính phủ sẽ phân công cụ thể. Tuy nhiên, việc áp dụng cần linh hoạt, không máy móc, bởi pháp luật hiện hành vẫn đang giao Bộ Tư pháp thực hiện chức năng này.

Bộ Tư pháp sẽ hoàn thiện lại các nội dung liên quan trong hồ sơ trình để bảo đảm tính thuyết phục trước khi báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu kết luận buổi làm việc.

Kết luận buổi làm việc, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu nhấn mạnh, đây là một pháp lệnh mang tính kỹ thuật, được xây dựng nhằm phục vụ trực tiếp cho việc tra cứu, áp dụng pháp luật thuận lợi hơn, góp phần “làm sạch”, hệ thống hóa và nâng cao tính minh bạch của hệ thống pháp luật.

Trên cơ sở đó, Phó Thủ tướng đề nghị Bộ Tư pháp tiếp thu ý kiến theo đúng định hướng: những nội dung thuộc phạm vi điều chỉnh của Pháp lệnh thì tiếp thu, hoàn thiện; những vấn đề vượt ra ngoài phạm vi thì ghi nhận để nghiên cứu, xử lý trong các văn bản quy phạm pháp luật khác, tránh ôm đồm, làm loãng tính chất kỹ thuật của Pháp lệnh.

Phó Thủ tướng cũng lưu ý, trong bối cảnh hiện nay, yêu cầu phản ứng chính sách nhanh là rất cần thiết, thể hiện qua việc áp dụng linh hoạt phương thức “một luật sửa nhiều luật”. Tuy nhiên, cách làm này cũng có mặt hạn chế, có thể dẫn đến tình trạng phân mảnh, ảnh hưởng đến tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Do đó, trong điều kiện hệ thống pháp luật liên tục được sửa đổi, bổ sung, cần bảo đảm “ổn định tương đối” - đúng theo tinh thần các kết luận của Bộ Chính trị. Bộ Tư pháp và các cơ quan pháp chế cần tiếp tục nghiên cứu, đề xuất giải pháp phù hợp để vừa đáp ứng yêu cầu đổi mới, vừa giữ được tính ổn định cần thiết của hệ thống pháp luật.

Về nguồn lực cho công tác xây dựng và hoàn thiện pháp luật, Phó Thủ tướng nhấn mạnh quan điểm: đầu tư cho xây dựng, hoàn thiện và tổ chức thi hành pháp luật là đầu tư cho phát triển; pháp luật chính là động lực và lợi thế cạnh tranh của quốc gia. Trên tinh thần đó, đề nghị Bộ Tài chính quan tâm bố trí nguồn lực phù hợp cho công tác hoàn thiện, tái cấu trúc hệ thống pháp luật; đồng thời rà soát các quy định liên quan đến kinh phí, kịp thời sửa đổi, bổ sung những nội dung còn bất cập, bảo đảm có đủ nguồn lực thực hiện, tránh tình trạng quy định chỉ dừng ở chủ trương.

Đối với đề xuất mở rộng phạm vi hợp nhất văn bản đến cấp tỉnh và cấp xã, Phó Thủ tướng khẳng định đây là nhiệm vụ do Quốc hội giao, cần phải thực hiện. Tuy nhiên, trong quá trình xây dựng tờ trình, cần đánh giá, giải trình đầy đủ về yêu cầu và nguồn lực. Việc tính toán kinh phí không nên áp dụng cách tiếp cận thủ công như trước đây, mà cần tính đến yếu tố ứng dụng công nghệ thông tin, qua đó giảm đáng kể thời gian, nhân lực và chi phí thực hiện.

Phó Thủ tướng giao Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành liên quan tiếp thu tối đa ý kiến của các thành viên Chính phủ và các ý kiến tại cuộc họp; khẩn trương hoàn thiện hồ sơ Pháp lệnh, xây dựng dự thảo Nghị quyết của Chính phủ để trình Chính phủ xem xét, quyết định.