Tăng cường liên thông dữ liệu phục vụ đăng ký biện pháp bảo đảm

Theo báo cáo Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước, Nghị định số 99/2022/NĐ-CP về đăng ký biện pháp bảo đảm được Chính phủ ban hành ngày 30/11/2022 (Nghị định số 99/2022/NĐ-CP) đã bước đầu tạo cơ chế pháp lý để triển khai thực hiện đăng ký trực tuyến trong lĩnh vực đăng ký biện pháp bảo đảm (quy định tại Điều 13 về cách thức nộp hồ sơ đăng ký và các điều khoản khác có liên quan như khoản 9 Điều 12, khoản 2 Điều 14...).

Thực hiện chức năng quản lý nhà nước trong lĩnh vực này, qua triển khai công tác kiểm tra, theo dõi thi hành pháp luật, Cục nhận thấy, các Bộ, ngành, địa phương thực hiện chức năng quản lý nhà nước theo thẩm quyền đã có sự quan tâm, chỉ đạo xây dựng cơ sở dữ liệu, xây dựng phần mềm, ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong hoạt động đăng ký biện pháp bảo đảm, trong đó: Đối với đăng ký biện pháp bảo đảm bằng động sản không phải tàu bay, tàu biển, chứng khoán đã đăng ký tập trung: Trung tâm đăng ký giao dịch, tài sản của Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước thuộc Bộ Tư pháp đã thực hiện cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình với tỷ lệ đăng ký trực tuyến đạt trên 94%.

Đối với đăng ký biện pháp bảo đảm bằng tàu bay, tàu biển: Bộ Xây dựng cũng đã chỉ đạo và đôn đốc các Cục chuyên ngành xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên ngành, trong đó có cơ sở dữ liệu về tàu biển, tàu bay làm cơ sở để thực hiện dịch vụ công trực tuyến. Các cơ quan thực hiện đăng ký biện pháp bảo đảm (Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam, Cục Hàng không Việt Nam) đã triển khai xây dựng hệ thống dịch vụ công trực tuyến và phần mềm nghiệp vụ đăng ký biện pháp bảo đảm.

Đối với đăng ký biện pháp bảo đảm bằng quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất: các địa phương đã triển khai thực hiện đăng ký trực tuyến biện pháp bảo đảm bằng quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất thông qua Cổng dịch vụ công quốc gia (dichvucong.gov.vn) và qua hệ thống chính quyền điện tử của địa phương. Việc đăng ký trực tuyến được triển khai ở mức độ một phần, cụ thể là: người đăng ký kê khai và nộp hồ sơ đăng ký bằng bản điện tử trên Cổng dịch vụ công quốc gia và đến trực tiếp tại cơ quan đăng ký để nộp hồ sơ đăng ký bản giấy, kết quả được cơ quan đăng ký trả trực tiếp bằng bản giấy cho người yêu cầu đăng ký tại Trung tâm phục vụ hành chính công nơi tiếp nhận hồ sơ.

Tuy nhiên, thực tiễn triển khai Nghị định số 99/2022/NĐ-CP cũng bộc lộ bất cập do quy định tại Nghị định số 99/2022/NĐ-CP chưa tạo đầy đủ cơ chế để triển khai cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình trong lĩnh vực này. Cụ thể: Quy định về giấy tờ, tài liệu thuộc thành phần hồ sơ đăng ký chỉ phù hợp với cách thức nộp hồ sơ bằng bản giấy mà chưa phù hợp với việc nộp hồ sơ đăng ký trực tuyến (nộp bản điện tử của giấy tờ, tài liệu là thành phần hồ sơ đăng ký hoặc bản số hóa giấy tờ, tài liệu từ bản giấy là thành phần hồ sơ đăng ký trên phần mềm). Quy định về chứng nhận nội dung đăng ký trên Phiếu yêu cầu đăng ký bằng bản giấy dẫn đến chưa thực hiện trả kết quả đăng ký bằng bản điện tử theo quy định, quy trình của dịch vụ công trực tuyến toàn trình.

Đại diện Sở Tư pháp Hà Nội cho biết, việc xây dựng, triển khai Đề án thí điểm đăng ký trực tuyến toàn trình đối với thủ tục đăng ký thế chấp quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất của UBND TP Hà Nội có thể triển khai được, tuy nhiên cần lựa chọn địa phương thực hiện thí điểm, thực hiện theo lộ trình phù hợp.

Đại diện Cục Chuyển đổi số và Thông tin dữ liệu tài nguyên môi trường, Bộ Tài nguyên và Môi trường khẳng định đối với dịch vụ công trực tuyến toàn trình về giao dịch bảo đảm là hoàn toàn làm được cả về công nghệ lẫn pháp lý. Các quy định hiện hành như Luật Giao dịch điện tử, Luật Công chứng và các nghị định liên quan cơ bản đã tạo hành lang pháp lý cho việc triển khai. Vấn đề còn lại là các cơ quan liên quan phải thống nhất được quy trình thực hiện. Kinh nghiệm từ những thủ tục phức tạp trước đây cho thấy, khi các Bộ, ngành cùng phối hợp xây dựng quy trình thống nhất thì đều có thể triển khai hiệu quả.

Thông tin về dữ liệu đất đai, đại diện Cục Chuyển đổi số và Thông tin dữ liệu tài nguyên môi trường cho biết, hiện nay đã có hơn 30 triệu thửa đất được làm sạch và đối chiếu với dữ liệu dân cư. Các dữ liệu này hoàn toàn có khả năng kết nối, chia sẻ và khai thác theo quy định. Khi có biến động về giao dịch bảo đảm, thông tin trên hệ thống đất đai cũng có thể được cập nhật ngay. Vấn đề quan trọng hiện nay là các bên như cơ quan công chứng, Văn phòng đăng ký đất đai, Trung tâm hành chính công và các đơn vị liên quan cần cùng xây dựng một quy trình thống nhất trên cơ sở quy định pháp luật hiện hành.

Cục trưởng Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước Lê Vệ Quốc phát biểu

Phát biểu tại cuộc họp, Cục trưởng Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước Lê Vệ Quốc nêu rõ, qua trao đổi giữa các Bộ, ngành và các đơn vị liên quan, có thể khẳng định cơ sở dữ liệu đất đai hiện nay cơ bản đã sẵn sàng để khai thác. Đồng thời cung cấp các giải pháp, phương án kỹ thuật để hỗ trợ người dân và doanh nghiệp khai thác, sử dụng thông tin bảo đảm yêu cầu pháp lý và kỹ thuật.

Đối với việc thí điểm giải quyết thủ tục hành chính theo phương thức trực tuyến toàn trình, các đơn vị chuyên môn đã khẳng định về cơ bản là có thể thực hiện được. Tuy nhiên, vẫn còn một số khó khăn về kỹ thuật và pháp lý cần tiếp tục hoàn thiện. Dù vậy, về cơ sở pháp lý và định hướng triển khai thì cơ bản đã có nền tảng để thực hiện thống nhất. Cục trưởng Lê Vệ Quốc nhấn mạnh việc triển khai dịch vụ công trực tuyến không chỉ phụ thuộc vào sự chủ động của cơ quan nhà nước mà còn cần sự tham gia của các tổ chức liên quan như tổ chức công chứng, tổ chức hành nghề công chứng, ngân hàng và các tổ chức tín dụng. Vì vậy, cần xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu đồng bộ, có khả năng kết nối, liên thông, đồng thời bảo đảm an toàn, an ninh thông tin để phục vụ quá trình xử lý thủ tục.

Những thông tin, dữ liệu và đề xuất từ cuộc họp này sẽ là cơ sở tổng hợp, báo cáo Ban Chỉ đạo để hoàn thiện cơ chế triển khai; đồng thời là cơ sở quan trọng để Bộ Tư pháp hoàn thiện khung pháp lý, đưa hoạt động đăng ký biện pháp bảo đảm bước sang một giai đoạn mới hiện đại và minh bạch hơn.