Tăng “rào chắn” pháp lý bảo vệ trẻ em trên môi trường số

Phát biểu khai mạc, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng khẳng định Đảng và Nhà nước luôn xác định trẻ em là tương lai của đất nước, là đối tượng được ưu tiên bảo vệ, chăm sóc và đầu tư phát triển. Theo Bộ trưởng, hệ thống chính sách, pháp luật về trẻ em của Việt Nam ngày càng được hoàn thiện, trong đó các quy định về bảo vệ trẻ em trên không gian mạng được thể hiện trong nhiều lĩnh vực như pháp luật về trẻ em, hình sự, tố tụng hình sự, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân và quản lý, cung cấp dịch vụ trên Internet.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng phát biểu khai mạc. (Ảnh: HG)

Tuy nhiên, trước tốc độ phát triển nhanh của khoa học, công nghệ, pháp luật về bảo vệ trẻ em trên môi trường số vẫn cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện. Một số chế tài chưa tương xứng với quy mô và tính chất vi phạm; năng lực phát hiện, thu thập, đánh giá chứng cứ điện tử còn hạn chế; cơ chế phối hợp trong một số trường hợp chưa kịp thời, chặt chẽ.

Bộ trưởng nhấn mạnh, năm 2025 Việt Nam đăng cai Lễ mở ký Công ước của Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng (Công ước Hà Nội) và là quốc gia đầu tiên ký Công ước. Đây là dấu mốc quan trọng, thể hiện cam kết của Việt Nam đối với xây dựng không gian số an toàn, thượng tôn pháp luật. Công ước cũng đặt ra các yêu cầu về đấu tranh với tội phạm mạng, trong đó có hành vi xâm hại, bóc lột tình dục trẻ em trên mạng; bảo toàn, thu thập, chia sẻ chứng cứ điện tử; hỗ trợ, bảo vệ nạn nhân và tăng cường hợp tác quốc tế. Trong bối cảnh đó, Phiên thảo luận nhằm chia sẻ kết quả hoàn thiện pháp luật và thực tiễn bảo vệ trẻ em trong môi trường số, đồng thời nhận diện những khó khăn, bất cập và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật.

Đại sứ Liên minh châu Âu tại Việt Nam Julien Guerrier phát biểu khai mạc.

Bộ trưởng đề nghị các đại biểu tập trung nhận diện khoảng trống pháp lý, đề xuất hoàn thiện pháp luật trên cơ sở lấy quyền và lợi ích tốt nhất của trẻ em làm trung tâm; nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật và cơ chế phối hợp liên ngành; đồng thời tăng cường trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân, nhất là doanh nghiệp cung cấp nền tảng số. An toàn của trẻ em cần được đặt ngay từ khâu thiết kế sản phẩm, thay vì chỉ xử lý sau khi hậu quả xảy ra.

Bà Silvia Danailov, Trưởng Đại diện UNICEF tại Việt Nam phát biểu tại phiên thảo luận.

Bộ trưởng bày tỏ tin tưởng các bộ, ngành, tổ chức, doanh nghiệp công nghệ và đối tác quốc tế sẽ cùng chung tay xây dựng những “rào chắn” hiệu quả, tạo môi trường số an toàn, lành mạnh để trẻ em phát triển và thụ hưởng những lợi ích từ công nghệ, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng số.

Đại sứ Liên minh châu Âu tại Việt Nam Julien Guerrier nhấn mạnh, mọi trẻ em đều có quyền được an toàn, được tôn trọng phẩm giá, được bảo vệ quyền riêng tư, được tham gia, được phát triển và được tiếp cận công lý. Trong môi trường số, những quyền này cần được bảo đảm một cách đầy đủ và nhất quán như trong thế giới thực; đồng thời khẳng định EU cam kết hỗ trợ những nỗ lực nhằm tăng cường hệ thống tư pháp, bảo đảm quyền trẻ em và xây dựng một môi trường số an toàn hơn cho mọi trẻ em.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm.

Bà Silvia Danailov, Trưởng Đại diện UNICEF tại Việt Nam cũng bày tỏ cam kết của UNICEF trong việc tiếp tục hỗ trợ Việt Nam thúc đẩy các luật pháp và chính sách bảo vệ quyền trẻ em trong thời đại số.

Tại phiên thảo luận thứ nhất, với chủ đề “Hoàn thiện thể chế và pháp luật về bảo vệ trẻ em trong môi trường số”, các đại biểu tập trung trao đổi về yêu cầu hoàn thiện pháp luật Việt Nam trong bối cảnh thực hiện các cam kết, chuẩn mực quốc tế; kinh nghiệm quốc tế trong xây dựng khung pháp lý; hoàn thiện pháp luật về khoa học, công nghệ và chuyển đổi số; phát huy sự tham gia của trẻ em và vai trò của các tổ chức xã hội; đồng thời đề xuất hoàn thiện pháp luật trên cơ sở thực tiễn xét xử các vụ việc xâm hại trẻ em trên môi trường số.

Các diễn giả trao đổi tại 2 phiên thảo luận.

Phiên thảo luận thứ hai có chủ đề “Tổ chức thi hành pháp luật về bảo vệ trẻ em trong môi trường số - từ quy định đến thực tiễn”, tập trung vào theo dõi thi hành pháp luật; trợ giúp pháp lý cho trẻ em là nạn nhân của hành vi vi phạm trên không gian mạng; giáo dục pháp luật, kiến thức và kỹ năng bảo vệ trẻ em trên mạng; trách nhiệm của doanh nghiệp công nghệ trong phòng ngừa, phát hiện, xử lý nguy cơ xâm hại trẻ em và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của trẻ em trong quá trình giải quyết các vụ án liên quan.

Tại các phiên thảo luận, các đại biểu tập trung trao đổi về thực trạng bảo vệ trẻ em trong môi trường số, những khó khăn, khoảng trống pháp lý và hạn chế trong tổ chức thi hành, đồng thời đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật, nâng cao hiệu quả phối hợp, tăng cường trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp công nghệ, qua đó xây dựng môi trường số an toàn, lành mạnh và thân thiện hơn với trẻ em.

Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế Nguyễn Hữu Huyên phát biểu bế mạc.

Phát biểu bế mạc, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế Nguyễn Hữu Huyên đánh giá chủ đề bảo vệ trẻ em trong môi trường số có tính thời sự cao trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh, đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với công tác bảo vệ trẻ em.

Theo Vụ trưởng Nguyễn Hữu Huyên nhấn mạnh, pháp luật chỉ phát huy hiệu quả khi được tổ chức thực thi nghiêm túc trên thực tế. Công tác bảo vệ trẻ em trong môi trường số cần sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, nhà trường, gia đình, xã hội và doanh nghiệp công nghệ, đồng thời phải phù hợp với đặc điểm văn hóa, điều kiện của từng quốc gia, từng khu vực.

Vụ trưởng Nguyễn Hữu Huyên đề nghị tiếp tục đổi mới hình thức tổ chức diễn đàn, tăng tính tương tác, đồng thời xây dựng kỷ yếu điện tử để lưu giữ, chia sẻ các kết quả thảo luận, làm cơ sở phục vụ hoàn thiện chính sách, pháp luật, đồng thời khẳng định Bộ Tư pháp sẽ tiếp tục phối hợp với các bên liên quan thúc đẩy hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả bảo vệ trẻ em trong môi trường số.