Thể chế đã "mở đường", sức ép tiến độ lại “đè nặng” các dự án APEC 2027 tại Phú Quốc

Được xác định là nhiệm vụ chính trị, đối ngoại cấp quốc gia, APEC 2027 tổ chức tại đặc khu Phú Quốc đang nhận được sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của Chính phủ, đặc biệt qua Nghị quyết 948 về việc triển khai các dự án phục vụ APEC 2027, qua đó tháo gỡ nhiều vướng mắc về cơ chế, chính sách, tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho quá trình chuẩn bị và đầu tư xây dựng. Tuy nhiên, khi thể chế đã được “mở đường”, thực tế triển khai cho thấy áp lực lớn nhất hiện nay vẫn nằm ở khâu tổ chức thực hiện, đặc biệt là công tác giải phóng mặt bằng và bảo đảm tiến độ các dự án trọng điểm.

Cấp bách “chạy deadline” các dự án APEC

Đếm ngược đến APEC 2027, 21 dự án hạ tầng được phê duyệt đầu tư tại đặc khu Phú Quốc chỉ còn 8-18 tháng để về đích. Những ngày đầu năm 2026, trên đường đua các dự án APEC đang ghi nhận sức nóng hơn bao giờ hết, để đưa 5/21 dự án đạt và vượt tiến độ.

Trung tâm Hội nghị và Triển lãm APEC, Nhà biểu diễn đa năng đang dần hình thành

Điển hình tại Cảng Hàng không Quốc tế Phú Quốc mở rộng với gần 2.500 công nhân, Trung tâm hội nghị và triển lãm APEC hơn 2.000 công nhân đang triển khai công tác 3 ca 4 kíp, “làm ngày không đủ tranh thủ làm đêm” xuyên lễ Tết. Đáp lại những nỗ lực của hệ thống chính trị, lãnh đạo các cấp chính quyền và nhà đầu tư, những dự án đã dần thành hình. Trung tâm Hội nghị và Triển lãm tổng thể đạt 33% khối lượng xây dựng chỉ sau 6 tháng xây dựng kể từ khi có mặt bằng, Cảng Hàng không quốc tế đã xây dựng đến tầng 4 nhà ga T2, đồng loạt mở rộng cất hạ cánh số 2, nhà ga VIP…

Song trên đường đua, nhiều dự án còn đang chạy ở mức báo động. Đơn cử như tại tổ hợp đa chức năng APEC tại Bãi Đất Đỏ, khu đô thị hỗn hợp Bãi Đất Đỏ, theo kế hoạch 61 của UBND tỉnh An Giang cần về đích muộn nhất vào 30/6/2027 (18 tháng). Đối chiếu với kế hoạch khối lượng công việc ở dự án cần đến 20 tháng mới có thể đáp ứng và đến nay chưa đủ mặt bằng sạch để thi công.

Tại Khu đô thị hỗn hợp Bãi Đất Đỏ, dù đã có thông báo thu hồi đất từ tháng 8/2025, chủ đầu tư mới nhận được khoảng 17 ha “đất sạch”, chiếm tỷ lệ chưa đầy 20%. Còn lại phần lớn diện tích vẫn đang trong quá trình niêm yết và kiểm đếm. Tình trạng tương tự diễn ra tại Khu đô thị Núi Ông Quán, nơi mới chỉ hoàn thành 19% GPMB diện tích ưu tiên dù quyết định thu hồi đất đã được ban hành từ nhiều tháng trước.

Đáng chú ý, dự án mở rộng Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc – được kỳ vọng hoàn thiện chỉ sau 18 tháng để kịp phục vụ APEC 2027 – hiện vẫn đối mặt với áp lực lớn về giải phóng mặt bằng. Theo kế hoạch, phần diện tích ưu tiên cần thu hồi 57 ha, song đến nay mới ban hành gần 80 thông báo thu hồi đất với khoảng 23,2 ha; trong khi 33,8 ha còn lại vẫn chưa được phát hành thông báo thu hồi. Ngoài ra, dự án vẫn còn 4 hộ dân bao chiếm, với tổng diện tích khoảng 4,7 ha, chưa bàn giao mặt bằng, khiến mục tiêu thi công “thần tốc” của dự án hàng không trọng điểm này đứng trước nhiều thách thức.

Tại Đại lộ APEC, dự án với mốc hoàn thành cuối năm 2026, công tác giải phóng mặt bằng vẫn đang dừng ở bước đo đạc và kiểm đếm, khiến nhà thầu chưa thể triển khai thi công ngay như kế hoạch. Nguồn gốc đất phức tạp, việc xác minh kéo dài, một số chủ sử dụng đất chưa hợp tác đo đạc và những vướng mắc về chính sách bồi thường, tái định cư… vẫn là những “nút thắt” lớn cần được giải quyết kịp thời.

Các chủ đầu tư cảnh báo chỉ còn khoảng 18 tháng để hoàn tất tất cả công trình theo tiến độ phê duyệt, và phía cơ quan quản lý còn yêu cầu rút ngắn thêm 4–6 tháng để khánh thành sớm hơn. Điều này đặt ra sức ép rất lớn nếu công tác giải phóng mặt bằng không được thúc đẩy nhanh chóng và hiệu quả.

Chính quyền và nhân dân nỗ lực tăng tốc

Trước sức ép tiến độ, UBND đặc khu Phú Quốc đã chỉ đạo quyết liệt công tác trật tự đất đai, tổ chức 1.300 đợt tuần tra, nhiều đợt ra quân, xử lý vi phạm, đồng thời vận động người dân tự nguyện giao đất trước thời điểm đền bù. UBND đặc khu Phú Quốc đã đưa ra lộ trình giải phóng mặt bằng chi tiết đối với các dự án trọng điểm phục vụ APEC, coi đây là cam kết chính trị với Chính phủ và xã hội.

Hình ảnh dự án Khu đô thị hỗn hợp Bãi Đất đỏ đã huy động nhân lực, nguồn lực triển khai ngay trên những diện tích đất đã giải phóng, không chờ đợi mặt bằng sạch

Khu đô thị hỗn hợp Bãi Đất Đỏ là dự án có quy mô lớn, chia thành nhiều phân khu với mốc tiến độ cụ thể từ giữa tháng 1 đến hết tháng 2/2026. Trong đó, các diện tích đã niêm yết phương án, xét duyệt nguồn gốc đất sẽ lần lượt được ban hành quyết định thu hồi trong tháng 1/2026; các khu vực còn vướng mắc được ưu tiên xử lý đối với phần liên quan trực tiếp đến Đại lộ APEC, bảo đảm phục vụ thi công các hạng mục trọng điểm.

Dự án Cảng Hàng không Quốc tế Phú Quốc đưa ra phương án tập trung đo đạc, kiểm đếm 52,7ha đất ưu tiên; thông báo thu hồi đất được ban hành chậm nhất ngày 13/01/2026. Song song với vận động người dân, các trường hợp không hợp tác sẽ áp dụng kiểm đếm bắt buộc theo quy định pháp luật.

Đặc biệt đối với việc ổn định tái định cư và phát triển trục giao thông trọng điểm, dự án DT 975 và Khu tái định cư An Thới được khẩn trương thành lập bổ sung tổ công tác xác định nguồn gốc đất; khu tái định cư An Thới được ưu tiên hoàn tất thủ tục thu hồi đất trong tháng 01/2026 để sớm bàn giao mặt bằng thi công. Những mốc thời gian trên không chỉ là kế hoạch hành chính, mà là “thước đo” trách nhiệm của địa phương trước yêu cầu tiến độ APEC

Trước kỳ vọng về sự phát triển bứt phá của Phú Quốc trong APEC 2027, nhiều hộ đã chủ động bàn giao diện tích lớn, không đòi thêm quyền lợi, góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho công tác giải phóng mặt bằng.

Ông Trần Văn Tài, có 187,7m2 tại Bãi Đất Đỏ, là một trong những hộ dân tiên phong, chia sẻ với tinh thần trách nhiệm cao: “Chấp hành chủ trương của Đảng, Nhà nước, chính quyền đặc khu Phú Quốc, gia đình tôi sẽ sớm bàn giao lại diện tích đất để thi công công trình nhanh, bảo đảm tiến độ. Tôi cũng mong Nhà nước thực hiện tốt chính sách đền bù với gia đình”.

Hay trước đó, ông Huỳnh Long, một trong 14 hộ dân đầu tiên trao trả đất mua bán tại dự án Cảng Hàng không Quốc tế Phú Quốc cũng chia sẻ: “Chúng tôi hiểu rằng nếu đất nước phát triển, người dân cũng sẽ được hưởng lợi. Tôi cũng như những hộ dân khác đều hiểu phát triển Phú Quốc là sự nghiệp chung, nếu nơi đây trở thành điểm đến tầm cỡ khu vực và quốc tế, đó chính là niềm vinh hạnh của người dân Phú Quốc nói riêng và Việt Nam nói chung. Người dân có vai trò rất quan trọng trong việc chung tay cùng đất nước, cùng doanh nghiệp thì nơi đây sẽ phát triển nhanh hơn”

APEC không chỉ là một sự kiện, mà là cơ hội chiến lược để nâng tầm Phú Quốc. Muốn biến cơ hội tỷ đô thành hiện thực, đòi hỏi sự chỉ đạo quyết liệt hơn nữa của các cấp chính quyền, sự phối hợp chặt chẽ giữa các ngành, và trên hết là một cơ chế thực thi đủ nhanh, đủ minh bạch và đủ thuyết phục, để các dự án APEC có thể tăng tốc đúng như kỳ vọng.