Thí điểm chế định luật sư công tại 8 Bộ, 10 địa phương: Đã cân nhắc rất kỹ để đánh giá thực chất, hiệu quả

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh, thí điểm chế định luật sư là vấn đề mới, chưa có tiền lệ, cũng là vấn đề khó. Do đó, Cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ phối hợp với Thường trực Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội nghiên cứu kỹ lưỡng để tiếp thu các ý kiến xác đáng của các đại biểu Quốc hội đã đóng góp. Đồng thời, cũng giải trình thấu đáo những vấn đề cần phải tiếp tục nghiên cứu thêm để hoàn thiện dự thảo Nghị quyết, báo cáo Chính phủ, báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội trước khi trình Quốc hội thông qua.

Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cũng nhấn mạnh, vì đây là vấn đề mới, vấn đề khó nên chúng ta đã có Đề án đã được cấp có thẩm quyền giao cho Bộ Tư pháp nghiên cứu, xây dựng. Tại Kết luận số 23-KL/TW ngày 7/4/2026 về Đề án “Nghiên cứu xây dựng chế định luật sư công trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay”, Bộ Chính trị đã chính thức thông qua chủ trương thí điểm chế định luật sư công tại một số Bộ, ngành và địa phương, đồng thời yêu cầu khẩn trương thể chế hoá để triển khai thực hiện.

Theo Bộ trưởng, vì đây là vấn đề mới, chúng ta thực hiện thí điểm, do đó, đề nghị tiếp cận theo cách thức không quy định quá chi tiết ở trong Nghị quyết Quốc hội. Phân tích lý do, Bộ trưởng nhấn mạnh, khi thực hiện thí điểm, nếu quy định quá chi tiết mà quá trình triển khai không phù hợp, có vướng mắc thì sẽ rất là khó để có thể điều chỉnh trong thực tiễn để đánh giá việc thí điểm.

Trên tinh thần đó, Cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ nghiên cứu thấu đáo ý kiến của các đại biểu Quốc hội để có những vấn đề có thể tiếp thu được thì tiếp thu để đưa vào dự thảo Nghị quyết; những vấn đề cụ thể khác cũng hợp lý, xác đáng thì tiếp thu để đưa vào văn bản hướng dẫn, quy định cụ thể của Chính phủ để đảm bảo tính linh hoạt cho quá trình triển khai. Việc quy định như vậy cũng phù hợp với yêu cầu đổi mới tư duy lập pháp.

Báo cáo, làm rõ thêm 4 vấn đề được các đại biểu nêu, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho biết, liên quan đến phạm vi thí điểm, việc lựa chọn 8 Bộ và 10 địa phương như dự thảo Nghị quyết đã có sự cân nhắc rất kỹ. Theo đó, 8 Bộ được lựa chọn đều là những cơ quan quản lý các lĩnh vực chuyên môn rất rộng, nhiều lĩnh vực và phức tạp.

“Thực tiễn cho thấy, ở những Bộ này có nhiều vụ việc như những loại vụ việc mà chúng ta đang dự kiến quy định ở Điều 7 thuộc phạm vi giải quyết của thụ lý và thuộc thẩm quyền giải quyết của luật sư công. Với phạm vi quản lý như vậy nên việc lựa chọn 8 Bộ này mang tính chất đại diện cho các Bộ, các cơ quan Trung ương để triển khai thí điểm và có cơ sở đánh giá”, Bộ trưởng cho biết.

Đồng thời, 10 địa phương được lựa chọn cũng là những địa phương có điều kiện kinh tế - xã hội rất phát triển, tốc độ đô thị hóa, hội nhập cao, nhiều giao dịch dân sự diễn ra và tranh chấp về dân sự, về kinh tế hay khiếu nại, tố cáo, những đề án, dự án phát triển kinh tế - xã hội cũng nhiều. Vì vậy, đây là những nơi tiến hành thí điểm để có thể đánh giá được một cách thực chất và hiệu quả trên thực tế.

Liên quan đến thời gian thực hiện thí điểm, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho biết, với phạm vi 18 Bộ và địa phương dự kiến thí điểm, nếu triển khai tập trung tốt thì thời gian 2 năm là một khoảng thời gian tương đối đủ để có thể đánh giá được hiệu quả của Nghị quyết này trong thực tế, để sau đó kết thúc thí điểm để thực hiện rộng nếu phù hợp và phát huy hiệu quả.

Do đó, trước mắt, đề nghị Quốc hội cho phép triển khai thí điểm trong 2 năm. Nếu đến gần thời điểm kết thúc mà thấy rằng cần phải kéo dài thêm, Chính phủ sẽ báo cáo trình Quốc hội cho ý kiến.

Về ý kiến của nhiều đại biểu Quốc hội liên quan đến tiêu chuẩn của luật sư công quy định ở Điều 5 của dự thảo Nghị quyết, Bộ trưởng Bộ Tư pháp nhấn mạnh, vì đây là luật sư công cho nên trước hết phải đáp ứng tiêu chuẩn của luật sư.

Quang cảnh phiên họp.

Bộ trưởng dẫn chứng trường hợp liên quan đến các vụ kiện tranh chấp quốc tế, khi tham gia ở các cơ quan tài phán quốc tế, người đại diện phải có đầy đủ tư cách của luật sư được chấp nhận phổ quát ở trên thế giới.

Tuy nhiên, Cơ quan chủ trì soạn thảo cũng sẽ ghi nhận để nghiên cứu ý kiến của các đại biểu Quốc hội, rà soát để đưa vào quy định tại văn bản quy định chi tiết của Chính phủ cho phù hợp.

Liên quan đến việc phân định ranh giới về mặt công việc, trách nhiệm giữa luật sư công và công chức, viên chức khi đồng thời một lúc đóng hai vai, Cơ quan chủ trì soạn thảo cũng sẽ nghiên cứu để trình Chính phủ xem xét, có quy định cụ thể trong văn bản hướng dẫn để đảm bảo phù hợp với thực tế.

“Khối lượng công việc của luật sư công phụ thuộc vào từng cơ quan nơi mà luật sư công đó làm việc. Có những cơ quan hay TP lớn rất nhiều thuộc nhóm công việc đó thì luật sư công phải dành toàn bộ thời gian để làm công việc của luật sư công. Còn lại, có những nơi ít hơn thì phải cân đối giữa cái nhiệm vụ công chức và nhiệm vụ luật sư công. Tại khoản 3 Điều 7 dự thảo Nghị quyết cũng đã có quy định “ngoài các công việc quy định tại khoản 1 Điều này, luật sư công thực hiện các nhiệm vụ của cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan Quân đội nhân dân, sĩ quan Công an nhân dân theo quy định của pháp luật”. Thủ trưởng cơ quan nơi thực hiện thí điểm có trách nhiệm bố trí, phân công công việc để bảo đảm luật sư công hoàn thành công việc theo quy định của Nghị quyết”, Bộ trưởng nói và đề nghị không quy định quá cụ thể nội dung này tại Nghị quyết.

Về vấn đề chế độ, chính sách của luật sư công, Bộ trưởng tán thành với ý kiến đại biểu Quốc hội cho rằng, với khối lượng công việc của luật sư công thì cần phải có chế độ, chính sách phù hợp để thu hút và giữ chân được lực lượng nhân sự chất lượng cao này. Liên quan đến chế độ bồi dưỡng theo vụ, việc được các Đại biểu đề cập, Bộ trưởng cho biết, Cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ tiếp tục nghiên cứu, để có báo cáo cho phù hợp.