Thị trường lao động việc làm sau Tết: Người lao động cần "vượt qua chính mình"

Việc vận hành Sàn giao dịch việc làm sẽ góp phần phát triển cơ sở dữ liệu người tìm việc, việc tìm người. (Ảnh minh họa - Trung tâm dịch vụ việc làm Hà Nội)

Nhiều giải pháp khích lệ người lao động quay trở lại làm việc sau Tết

Theo báo cáo mới nhất của Bộ Nội vụ ngay sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, dù rằng thiếu lao động sau Tết là hiện tượng có tính chu kỳ, nhưng để khắc phục tình trạng này, Bộ Nội vụ đã chủ động theo dõi, nắm bắt tình hình lao động trước và sau Tết Nguyên đán năm 2026 để khắc phục.

Cụ thể, Bộ Nội vụ đã chỉ đạo các địa phương tăng cường tổ chức kết nối cung - cầu lao động bảo đảm không bị thiếu hụt lao động cho hoạt động sản xuất kinh doanh những ngày trước và sau Tết Nguyên đán; theo dõi, hỗ trợ các địa phương sắp xếp, tổ chức lại các Trung tâm dịch vụ việc làm; việc cấp, cấp lại, gia hạn, thu hồi giấy phép hoạt động dịch vụ việc làm của doanh nghiệp hoạt động dịch vụ việc làm… Vì vậy, dự báo tại các khu công nghiệp, khu chế xuất ở các địa phương như: Hà Nội, Bắc Ninh, Thái Nguyên, TP HCM, Đồng Nai… người lao động trở lại làm việc sau kỳ nghỉ Tết, các địa phương đạt tỷ lệ 85% từ ngày 23 - 25/2 và đạt 95% ngay trong tuần cuối tháng 2/2026.

Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp đã chủ động lập kế hoạch thu hút người lao động quay trở lại làm việc để duy trì sản xuất, kinh doanh ổn định trong những tháng đầu năm bằng cách tổ chức xe đón người lao động về quê ăn Tết trở lại làm việc; lì xì, bốc thăm trúng thưởng, du xuân đầu năm. Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp còn có chế độ thưởng chuyên cần đặc biệt khi người lao động đi làm đúng theo lịch hoặc tính ngày đầu tiên theo lịch người lao động đi làm sẽ tính lương như ngày Tết; thưởng khích lệ thêm nếu người lao động đi làm đủ công tháng 2; điều chỉnh thu nhập, nâng cao chất lượng bữa ăn ca, hỗ trợ thêm tiền thuê trọ; công bố lộ trình đào tạo và cơ hội thăng tiến ngay trong quý I...

Từ thực tiễn này, Bộ Nội vụ nhận định: “Tình hình lao động nhảy việc dự báo không nhiều do các doanh nghiệp đã quan tâm đến chính sách thu hút, hỗ trợ người lao động của mình từ trước Tết”.

Rủi ro thất nghiệp tập trung chủ yếu ở lao động kỹ năng thấp

Một trong những lý do khiến doanh nghiệp thiếu hụt lao động sau Tết đó là do sự cân nhắc, phân vân khi lựa chọn công việc, lĩnh vực làm việc của người lao động.

Theo báo cáo xu hướng việc làm toàn cầu năm 2026 và hướng dẫn lương năm 2026 của Manpower Việt Nam (là công ty cung ứng giải pháp nhân sự toàn cầu tại Việt Nam hoạt động từ năm 2008, đây là doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài đầu tiên được Bộ LĐ-TB&XH (cũ) cấp phép, chuyên về tuyển dụng nhân sự cố định, tạm thời, cho thuê lại lao động và tư vấn nhân sự), thị trường lao động Việt Nam trong những năm tới sẽ được định hình bởi các xu hướng lớn.

Xu hướng đầu tiên là khi kinh tế việc làm tự do mở rộng sẽ tạo ra một đội ngũ nhân sự linh hoạt. ManpowerGroup ghi nhận sự gia tăng rõ rệt của lao động theo dự án và lao động tự do trong các lĩnh vực công nghệ thông tin, tiếp thị số, sáng tạo nội dung, thương mại điện tử và logistics. Xu hướng này giúp doanh nghiệp tăng tính linh hoạt và tiếp cận kỹ năng chuyên biệt, nhưng cũng đặt ra thách thức cho người lao động về tính ổn định thu nhập, phúc lợi và lộ trình phát triển nghề nghiệp dài hạn khi hệ thống an sinh vẫn chủ yếu được thiết kế xoay quanh việc làm toàn thời gian (full time).

Bên cạnh đó là xu hướng học lại nhanh và liên tục về năng lực sử dụng trí tuệ nhân tạo. Xu hướng này nảy sinh trong bối cảnh nhu cầu tuyển dụng các vị trí liên quan đến trí tuệ nhân tạo, phân tích dữ liệu, tự động hóa và an ninh mạng tăng nhanh, trong khi nguồn cung nhân lực phù hợp còn rất hạn chế.

Con số thống kê về thị trường lao động Việt Nam quý IV năm 2025 cho thấy cả nước có 53,8 triệu lao động, trong đó 52,7 triệu người có việc làm, tăng khoảng 656.000 người so với cùng kỳ năm trước.

Tuy nhiên, quý cuối cùng của năm trước vẫn ghi nhận tới trên 784.000 người thiếu việc làm, chiếm 1,67% lực lượng lao động, tăng hơn 19.000 người so với cùng kỳ năm trước. Cả nước có khoảng 1,07 triệu người thất nghiệp, tương ứng tỷ lệ thất nghiệp 2,22%. Riêng khu vực thành thị, tỷ lệ này ở mức 2,46%, cao hơn mặt bằng chung. Theo Bộ Nội vụ, số có quyết định hưởng trợ cấp thất nghiệp đạt hơn 178.000 người, khoảng 576.000 lượt người được tư vấn. Tuy nhiên, chỉ có khoảng 41.000 người được giới thiệu việc làm và hơn 6.800 người được hỗ trợ học nghề. Qua phân tích, chuyên gia lao động nêu rõ có 61,2% người nộp hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp không có bằng cấp, chứng chỉ, trong khi nhóm có trình độ đại học trở lên chỉ 19,2%.

Bộ Nội vụ dự báo trong quý I/2026, số người có việc làm có thể tăng khoảng 300.000 người so với quý trước, nâng tổng số lao động có việc làm lên 53 triệu người. Một số ngành được dự báo tăng nhu cầu như sản xuất, chế biến thực phẩm (thêm 3,1%), sản xuất phương tiện vận tải (thêm 2,6%).

Như vậy, có thể thấy rủi ro thất nghiệp đang tập trung chủ yếu ở lao động kỹ năng thấp, đồng thời cho thấy dư địa lớn của chính sách đào tạo nghề gắn với bảo hiểm thất nghiệp.