Toàn văn Bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại cuộc gặp mặt người cao tuổi tiêu biểu toàn quốc

Kính thưa các cụ, các ông, các bà, các bác - những đại biểu người cao tuổi tiêu biểu toàn quốc,

Thưa toàn thể các đồng chí và quý vị đại biểu,

Hôm nay, trong không khí trang trọng, đầm ấm và nghĩa tình, tôi rất vui được gặp mặt 85 đại biểu người cao tuổi tiêu biểu toàn quốc nhân dịp kỷ niệm 85 năm Ngày Truyền thống Người cao tuổi Việt Nam. Đây là dịp để chúng ta bày tỏ lòng kính trọng, tri ân sâu sắc đối với các thế hệ người cao tuổi Việt Nam; đồng thời cùng khẳng định đầy đủ hơn về vị trí, vai trò của người cao tuổi trong gia đình, cộng đồng, xã hội và trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước hiện nay.

Thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, tôi trân trọng gửi tới các cụ, các ông, các bà, các bác; tới toàn thể người cao tuổi trong cả nước và người cao tuổi Việt Nam ở nước ngoài lời thăm hỏi ân cần, tình cảm quí trọng sâu sắc và những lời chúc mừng tốt đẹp nhất.

Kính thưa các cụ, các ông, các bà,

Những giá trị làm nên sức mạnh của một dân tộc không chỉ nằm ở tiềm lực kinh tế, quy mô dân số hay trình độ khoa học, công nghệ, mà còn nằm ở chiều sâu văn hóa, ở nền nếp gia đình, gia tộc, làng xóm, ở sự kế thừa giữa các thế hệ và ở cách xã hội trân trọng, chăm sóc những người đi trước. Đối với dân tộc Việt Nam, người cao tuổi luôn giữ một vị trí đặc biệt trong hệ giá trị đó.

Người cao tuổi không chỉ là người có tuổi đời cao hơn, mà là người đã đi qua nhiều chặng đường của cuộc sống, đã trải nghiệm, đã cống hiến, đã chứng kiến những đổi thay của gia đình, quê hương, đất nước. Mỗi cụ, mỗi ông, mỗi bà là một phần ký ức sống của dân tộc; là nơi kết tinh kinh nghiệm, đạo lý, bản lĩnh và nhân cách; là chiếc cầu nối giữa quá khứ, hiện tại và tương lai.

Trong gia đình, người cao tuổi là gốc rễ của gia phong, là điểm tựa tinh thần của con cháu. Trong dòng họ, người cao tuổi là người giữ gìn truyền thống, nhắc nhở đạo lý, kết nối các thế hệ. Trong cộng đồng, người cao tuổi là người có uy tín, có tiếng nói, có khả năng quy tụ, hòa giải, làm cho tình làng nghĩa xóm thêm bền chặt. Trong xã hội, người cao tuổi là lực lượng đặc biệt góp phần giữ gìn nền tảng đạo đức, bồi đắp niềm tin, củng cố sự đồng thuận và lan tỏa những giá trị tốt đẹp.

Vì vậy, đạo lý “kính lão trọng thọ” của dân tộc ta không chỉ là phong tục, mà là một chuẩn mực văn hóa; không chỉ là tình cảm, mà là trách nhiệm; không chỉ thuộc phạm vi gia đình, mà còn là một nguyên tắc nhân văn trong tổ chức đời sống xã hội. Con cháu trong gia đình biết kính trọng ông bà, cha mẹ là gia đình có nền nếp, có truyền thống văn hóa, có đạo lý. Một cộng đồng biết lắng nghe người cao tuổi là cộng đồng có chiều sâu văn hóa, có nghĩa tình, có bề dày truyền thống. Một quốc gia biết chăm lo và phát huy người cao tuổi là quốc gia biết trân trọng cội nguồn, biết sử dụng nguồn lực xã hội một cách bền vững.

Lịch sử Việt Nam đã chứng minh điều đó. Từ Hội nghị Diên Hồng, tiếng nói của các bô lão đã trở thành biểu tượng của ý chí giữ nước, của sự đồng thuận quốc gia và sức mạnh toàn dân tộc. Trong các cuộc kháng chiến, nhiều người cao tuổi đã trực tiếp tham gia cách mạng, bảo vệ cơ sở, nuôi giấu cán bộ, động viên con cháu lên đường, góp công, góp của cho tiền tuyến. Trong hòa bình, nhiều thế hệ người cao tuổi tiếp tục lao động, sản xuất, xây dựng quê hương, tham gia công tác xã hội, giữ gìn đoàn kết, giáo dục truyền thống, bảo tồn văn hóa, khuyến học, khuyến tài, xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh.

Có những đóng góp được ghi trong sử sách, trong những tấm huân, huy chương, trong những danh hiệu, phần thưởng cao quý. Nhưng cũng có những đóng góp âm thầm, bền bỉ, không thể đo đếm bằng con số. Đó là một gia đình giữ gìn được nề nếp; một đứa trẻ được dạy làm người; một khu dân cư được hòa giải mâu thuẫn, sống trong hài hòa, thương yêu; một phong tục tốt đẹp được bảo tồn; một lời khuyên đúng lúc giúp cộng đồng đồng thuận hơn, xã hội nhân ái hơn. Những đóng góp ấy lặng lẽ nhưng lâu dài, bình dị nhưng sâu sắc, không ồn ào nhưng có sức nâng đỡ tinh thần rất lớn cho đất nước.

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn dành sự kính trọng và niềm tin sâu sắc đối với người cao tuổi. Bác coi người cao tuổi là vốn quý của dân tộc, là lực lượng có uy tín và ảnh hưởng lớn trong gia đình, trong xã hội. Bác từng nói “Tuổi cao chí khí càng cao”. Đókhông chỉ là lời động viên, mà còn thể hiện một quan điểm rất sâu sắc đối với người cao tuổi: tuổi tác có thể làm thay đổi sức lực, nhưng không làm giảm trách nhiệm với đất nước; thời gian có thể làm thay đổi vị trí công tác, nhưng không làm mất đi giá trị của trí tuệ, kinh nghiệm, nhân cách và khát vọng cống hiến.

Kính thưa các cụ, các ông, các bà,

85 đại biểu có mặt hôm nay là những tấm gương tiêu biểu, đại diện cho hàng triệu người cao tuổi Việt Nam trên mọi miền Tổ quốc. Mỗi người một hoàn cảnh, một lĩnh vực hoạt động, một cách cống hiến khác nhau, nhưng đều gặp nhau ở tình yêu nước, trách nhiệm với cộng đồng, sự gương mẫu trong gia đình và ý chí tiếp tục đóng góp cho xã hội.

Có cụ đã đi qua chiến tranh, đi qua những năm tháng gian lao nhất của dân tộc. Có người từng đảm nhiệm những trọng trách trong các cơ quan Đảng, Nhà nước, lực lượng vũ trang, Mặt trận, đoàn thể. Có người là nhà giáo, thầy thuốc, nhà khoa học, nghệ nhân, doanh nhân, cán bộ cơ sở. Có người lặng lẽ với công tác Hội, với hoạt động khuyến học, hòa giải, thiện nguyện, chăm lo người nghèo, người yếu thế. Có người tuổi đã rất cao nhưng vẫn minh mẫn, vẫn tâm huyết, vẫn quan tâm việc nước, việc dân, vẫn là chỗ dựa tinh thần cho con cháu và cộng đồng.

Các cụ, các ông, các bà, các bác có mặt ở đây hôm nay cho chúng ta thấy một điều rất đáng quý: cống hiến không dừng lại ở tuổi nghỉ hưu. Khi còn sức, người cao tuổi đóng góp bằng lao động, trí tuệ, chuyên môn, kinh nghiệm. Khi sức khỏe hạn chế hơn, người cao tuổi vẫn đóng góp bằng uy tín, bằng lời khuyên, bằng sự nêu gương, bằng cách giữ gìn nếp nhà, truyền lại cho thế hệ sau những giá trị đúng đắn. Một người cao tuổi sống mẫu mực có thể làm yên một gia đình. Một người cao tuổi có uy tín có thể làm thuận một cộng đồng. Một người cao tuổi còn đau đáu việc nước, việc dân có thể truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ.

Thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, tôi trân trọng ghi nhận, nhiệt liệt biểu dương và cảm ơn sâu sắc những đóng góp to lớn, bền bỉ, rất đáng quý của các thế hệ người cao tuổi Việt Nam trong suốt chặng đường 85 năm qua. Tôi cũng ghi nhận, đánh giá cao Hội Người cao tuổi Việt Nam các cấp đã kiên trì đổi mới nội dung, phương thức hoạt động; chăm lo đời sống hội viên; bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng của người cao tuổi; triển khai nhiều phong trào, mô hình thiết thực, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và xây dựng xã hội nhân văn, nghĩa tình.

Thưa các đồng chí và quý vị đại biểu,

Đất nước ta đang bước vào giai đoạn phát triển mới với khát vọng rất lớn: xây dựng Việt Nam hòa bình, độc lập, tự cường, phồn vinh, hạnh phúc; đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao. Mục tiêu đó không chỉ đòi hỏi tăng trưởng nhanh hơn, mà còn đòi hỏi phát triển bền vững hơn, nhân văn hơn, bao trùm hơn. Trong tiến trình ấy, công tác người cao tuổi cần được nhìn nhận với tư duy mới và tầm nhìn dài hạn hơn.

Việt Nam đang già hóa dân số nhanh. Đây là thành quả của phát triển, của chăm sóc sức khỏe, của đời sống ngày càng được nâng lên; nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu mới đối với hệ thống an sinh, y tế, chăm sóc dài hạn, tổ chức lao động, gia đình, cộng đồng và quản trị phát triển. Nếu chuẩn bị không tốt, già hóa dân số sẽ tạo áp lực lớn. Nhưng nếu có tầm nhìn đúng, đây sẽ là cơ hội để phát huy nguồn lực kinh nghiệm, tri thức, uy tín và vốn xã hội rất quý báu của người cao tuổi.

Vì vậy, cần chuyển mạnh tư duy từ chăm sóc đơn thuần sang chăm sóc gắn với phát huy vai trò người cao tuổi; từ coi người cao tuổi chủ yếu là đối tượng thụ hưởng chính sách sang coi người cao tuổi là chủ thể tham gia phát triển; từ hỗ trợ thụ động sang tạo điều kiện để người cao tuổi tiếp tục sống vui, sống khỏe, sống an toàn, sống có ích và đóng góp phù hợp với sức khỏe, năng lực, kinh nghiệm, nguyện vọng của mình.

Trên tinh thần đó, tôi đề nghị các cấp, các ngành, các địa phương, Hội Người cao tuổi Việt Nam và toàn xã hội tập trung thực hiện tốt năm nhiệm vụ trọng tâm sau đây.

Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách về người cao tuổi theo hướng đồng bộ, nhân văn, hiện đại và thích ứng với già hóa dân số. Chính sách phải bảo đảm tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người cao tuổi; đồng thời tạo điều kiện để người cao tuổi tiếp tục phát huy trí tuệ, kinh nghiệm, uy tín và tham gia đóng góp cho xã hội.

Thứ hai, nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe, an sinh xã hội và dịch vụ dành cho người cao tuổi. Mục tiêu không chỉ là kéo dài tuổi thọ mà phải nâng cao chất lượng sống; để người cao tuổi được sống khỏe mạnh, an toàn, có đời sống vật chất và tinh thần ngày càng tốt hơn. Cần quan tâm nhiều hơn đến người cao tuổi có hoàn cảnh khó khăn, người sống đơn thân, người ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số; không để người cao tuổi thiếu điều kiện chăm sóc hoặc bị bỏ lại phía sau trong quá trình phát triển của đất nước

Thứ ba, phát huy mạnh mẽ vai trò người cao tuổi trong xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị và củng cố nền tảng xã hội từ cơ sở. Người cao tuổi là lớp người có kinh nghiệm, uy tín và ảnh hưởng xã hội sâu rộng. Cấp ủy, chính quyền các cấp cần tạo điều kiện để người cao tuổi tiếp tục tham gia góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền; giáo dục truyền thống, hòa giải ở cơ sở, giữ gìn an ninh trật tự, xây dựng đời sống văn hóa và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Thứ tư, xây dựng môi trường gia đình, cộng đồng và xã hội thân thiện với người cao tuổi. Gia đình phải là nơi người cao tuổi được yêu thương, phụng dưỡng, lắng nghe và tôn trọng. Cộng đồng phải là nơi người cao tuổi được kết nối, được sẻ chia và tiếp tục đóng góp. Chăm sóc người cao tuổi trước hết phải bắt đầu từ đạo lý, từ trách nhiệm của mỗi gia đình và trở thành chuẩn mực ứng xử của toàn xã hội.

Thứ năm, tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của Hội Người cao tuổi Việt Nam theo hướng thiết thực, gần cơ sở, gần hội viên. Hội phải thực sự là mái nhà chung của người cao tuổi; là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với người cao tuổi; đồng thời là lực lượng nòng cốt trong phong trào toàn dân chăm sóc, phụng dưỡng và phát huy vai trò người cao tuổi, khơi dậy mạnh mẽ tinh thần “Tuổi cao – Gương sáng” trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Kính thưa các cụ, các ông, các bà,

Chăm lo người cao tuổi là trách nhiệm của Đảng, Nhà nước, xã hội, cộng đồng và từng gia đình. Đảng lãnh đạo bằng chủ trương đúng, bằng sự quan tâm thường xuyên, bằng việc đặt công tác người cao tuổi trong chiến lược phát triển con người và bảo đảm an sinh xã hội. Nhà nước có trách nhiệm thể chế hóa, bố trí nguồn lực, tổ chức thực hiện chính sách công bằng, hiệu quả. Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể, các tổ chức xã hội có trách nhiệm vận động, giám sát, kết nối nguồn lực, lan tỏa văn hóa kính trọng và chăm sóc người cao tuổi. Cộng đồng có trách nhiệm xây dựng môi trường sống an toàn, thân thiện, nghĩa tình. Mỗi gia đình có trách nhiệm yêu thương, phụng dưỡng, lắng nghe, tôn trọng ông bà, cha mẹ bằng những việc làm cụ thể, chân thành mỗi ngày.

Một đất nước phát triển không chỉ được đo bằng quy mô kinh tế, tốc độ tăng trưởng hay những công trình hiện đại. Một đất nước phát triển còn được đo bằng chất lượng đời sống của Nhân dân, bằng sự bền vững của gia đình, bằng tình người trong cộng đồng, bằng việc người cao tuổi có được sống trong an vui, được chăm sóc, được tôn trọng và được tiếp tục cống hiến hay không.

Tôi mong các cụ, các ông, các bà tiếp tục giữ gìn sức khỏe, phát huy truyền thống “Tuổi cao - Gương sáng”, tiếp tục là chỗ dựa tinh thần của gia đình, dòng họ, cộng đồng; tiếp tục góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền; tiếp tục giáo dục con cháu, giữ gìn đoàn kết, lan tỏa điều tốt đẹp trong xã hội. Đất nước luôn cần tiếng nói tâm huyết của người cao tuổi, cần kinh nghiệm của người đi trước, cần những tấm gương sống giản dị mà thuyết phục, cần tinh thần “tuổi cao chí khí càng cao” trong giai đoạn phát triển mới.

Tôi tin tưởng rằng, với truyền thống yêu nước, bản lĩnh, trí tuệ, kinh nghiệm và uy tín của mình, các thế hệ người cao tuổi Việt Nam sẽ tiếp tục phát huy tinh thần Diên Hồng trong thời đại mới, tiếp tục đem tình yêu nước, trách nhiệm và trí tuệ đóng góp vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; cùng toàn Đảng, toàn dân, toàn quân thực hiện thắng lợi khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.

Một lần nữa, kính chúc các cụ, các ông, các bà mạnh khỏe, trường thọ, hạnh phúc; tiếp tục sống vui, sống khỏe, sống có ích, mãi là tấm gương sáng cho con cháu và toàn xã hội noi theo.

Xin trân trọng cảm ơn./.