Trở về miền đất các bậc tiền nhân viết nên những trang sử lẫm liệt trên sóng nước Bạch Đằng

Trở về miền “vượng khí giang san”

Giữa tiết xuân xứ Bắc còn vương chút lạnh, đông đảo nhân dân và du khách thập phương về với Khu di tích quốc gia Bạch Đằng Giang chờ dự Lễ khai ấn, cầu cho quốc thái dân an. Nơi này không ồn ào, không chen lấn, mỗi bước chân như chậm lại trước không gian linh thiêng của miền chiến địa xưa, nơi hơn bảy thế kỷ trước, các bậc tiền nhân đã viết nên những trang sử lẫm liệt trên sóng nước Bạch Đằng.

Bạch Đằng không chỉ là một địa danh, đó là ký ức tập thể của dân tộc về những thời khắc sinh tử. Từ thế kỷ X đến thế kỷ XIII, nơi đây chứng kiến ba trận thủy chiến lừng danh, khẳng định bản lĩnh và trí tuệ Việt Nam trong cuộc đấu tranh giữ nước.

Nghi lễ khai ấn Đức Thánh Trần được tổ chức trang nghiêm theo đúng nghi thức truyền thống.

Năm 938, Anh hùng dân tộc Ngô Quyền cắm cọc ngầm dưới lòng sông, lợi dụng thủy triều đánh tan quân Nam Hán, chấm dứt hơn một nghìn năm Bắc thuộc. Năm 981, Hoàng đế Lê Đại Hành tiếp tục lập chiến công hiển hách trên dòng sông lịch sử. Và năm 1288, dưới sự chỉ huy của Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn, quân dân nhà Trần đại phá quân Nguyên Mông, nhấn chìm tham vọng xâm lược của một đế chế hùng mạnh bậc nhất thế giới thời bấy giờ.

Những chiến thắng ấy không chỉ là chiến công quân sự. Đó là minh chứng cho tinh thần độc lập, cho nghệ thuật quân sự sáng tạo và cho niềm tin son sắt vào vận mệnh dân tộc. Bởi vậy, khi đứng trước bãi sông Bạch Đằng, mỗi chúng ta dường như cảm nhận được “khí thiêng sông núi” hội tụ qua bao thế hệ.

Khu di tích Bạch Đằng Giang hôm nay không chỉ là nơi tổ chức Lễ khai ấn mà còn là một quần thể văn hóa - lịch sử rộng lớn. Tại đây có hệ thống đền thờ các bậc tiền nhân, quảng trường tượng đài, bảo tàng ngoài trời, Chùa Trúc Lâm Tràng Kênh… Tất cả tạo nên một không gian vừa hùng tráng, vừa tĩnh tại.

Danh sĩ thời Trần Phạm Sư Mạnh từng khắc trên cột đá dòng chữ: “Giang san vượng khí Bạch Đằng thâu” - khí thiêng sông núi đều tụ lại nơi này. Lời cảm thán ấy dường như vẫn còn vang vọng giữa núi đá Tràng Kênh hôm nay.

Trong dòng chảy tâm linh ấy, Lễ khai ấn Đức Thánh Trần trở thành một điểm nhấn đặc biệt mỗi dịp đầu Xuân. Không đơn thuần là một sinh hoạt tín ngưỡng, Lễ khai ấn, cầu cho quốc thái dân an là sự kết nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa lịch sử và đời sống đương đại.

Theo Hòa thượng Thích Quảng Tùng, Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự, Trưởng Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam TP Hải Phòng chia sẻ, Đức Thánh Trần không chỉ là vị tướng kiệt xuất mà còn là biểu tượng của đạo trung quân ái quốc, của nhân nghĩa và kỷ cương. Lễ khai ấn đầu năm mang ý nghĩa biểu trưng cho việc mở đầu một chu trình lao động mới, trở lại với công việc trong tinh thần trách nhiệm và tuân thủ phép nước.

Tính linh thiêng của ấn không nằm ở vật phẩm giấy mực, mà ở thông điệp đạo lý: mỗi người phải giữ tâm sáng, hành xử chính trực, noi gương tiền nhân để góp phần dựng xây đất nước. Ấn vì thế trở thành lời nhắc nhở về kỷ cương, về nghĩa vụ công dân, về đạo đức cá nhân trong xã hội.

Sau nghi thức cầu quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa và tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ đã hy sinh trên dòng sông lịch sử, nghi lễ phát ấn được thực hiện trang trọng. Ban tổ chức chuẩn bị chu đáo, bảo đảm mỗi người dân đều nhận được ấn trong trật tự, không chen lấn, không xô đẩy. Sự nghiêm cẩn ấy chính là biểu hiện của văn hóa lễ hội văn minh mà di tích đang hướng tới.

Nhiều năm qua, Ban quản lý Khu Di tích Bạch Đằng Giang duy trì mô hình “3 không”: không thu tiền tham quan, không bày bán hàng quán, không xả rác bừa bãi; đồng thời cấp nước uống miễn phí cho du khách thập phương.

Không gian văn hóa, tín ngưỡng đặc sắc

Khu di tích Bạch Đằng Giang hôm nay không chỉ là nơi tổ chức Lễ khai ấn mà còn là một quần thể văn hóa - lịch sử rộng lớn. Tại đây có hệ thống đền thờ các bậc tiền nhân, quảng trường tượng đài, bảo tàng ngoài trời, Chùa Trúc Lâm Tràng Kênh… Tất cả tạo nên một không gian vừa hùng tráng, vừa tĩnh tại.

Nhiều năm qua, Ban quản lý Khu Di tích Bạch Đằng Giang duy trì mô hình “3 không”: không thu tiền tham quan, không bày bán hàng quán, không xả rác bừa bãi; đồng thời cấp nước uống miễn phí cho du khách thập phương. Chính cách làm này đã góp phần giữ gìn sự tôn nghiêm, thanh sạch của chốn linh thiêng, đồng thời lan tỏa thông điệp về một môi trường văn hóa lễ hội văn minh mà TP Cảng luôn hướng tới.

Dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 vừa qua, lượng du khách về Bạch Đằng Giang tăng đột biến so với năm trước. Từ Quảng trường Chiến thắng, khu Việt Nam linh thủy tụ đến hệ thống đền chùa, đâu đâu cũng đông người dâng hương, vãn cảnh. Nhưng giữa dòng người ấy, sự trật tự vẫn được giữ gìn, như một cách thể hiện lòng tôn kính đối với các bậc tiền nhân.

5 đoàn tế của Cục Di sản Văn hoá - Bộ Văn hoá Thể thao và Du lịch thực hiện các nghi thức tế lễ trước thời điểm khai ấn.

Bà Nguyễn Thị Thắm, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Nguyễn Văn Tố (phường An Biên, TP Hải Phòng) chia sẻ, Lễ khai ấn Đức Thánh Trần ở Bạch Đằng Giang là hành trình trở về cội nguồn, là dịp để mỗi người tự soi mình trong tấm gương lịch sử. Khi nhận tờ ấn trên tay, nhiều người có thể cầu mong công danh, sức khỏe, bình an. Nhưng sâu xa hơn, đó là lời nhắc nhở về trách nhiệm cá nhân đối với cộng đồng, về nghĩa vụ giữ gìn non sông mà cha ông đã đổi bằng máu xương. Giữa nhịp sống hiện đại đầy biến động, những nghi lễ như khai ấn, lễ cầu cho quốc thái dân an giúp con người tìm lại điểm tựa tinh thần, khơi dậy niềm tự hào dân tộc và ý thức gìn giữ những giá trị truyền thống…

Bạch Đằng Giang vì thế không chỉ là nơi “xin ấn” đầu năm. Đó là nơi đánh thức ký ức lịch sử, hun đúc khí phách Việt và nhắc nhở mỗi thế hệ hôm nay tiếp tục viết tiếp trang sử thanh bình của đất nước.

Nhằm tưởng nhớ công ơn to lớn đối với đất nước, hàng năm, tại Khu di tích quốc gia Bạch Đằng Giang, chính quyền và nhân dân thành phố Hải Phòng tổ chức các Lễ giỗ: Đức vương Ngô Quyền (ngày 18 tháng Giêng Âm lịch); Hoàng đế Lê Đại Hành (ngày 08 tháng Ba Âm lịch); Đức Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn (Lễ khai vào ngày 14-15 tháng Giêng; giỗ ngày 20 tháng Tám Âm lịch); Lễ tại chùa Trúc Lâm Tràng Kênh (ngày 15 tháng Tư: đại Lễ Phật Đản; ngày 15 tháng Bảy: lễ Vu Lan).

Người dân, du khách xếp hàng trật tự chờ nhận ấn Đức Thánh Trần trong không khí thành kính đầu xuân.

Khu Di tích Bạch Đằng Giang có “Tứ linh từ” gồm: Đền Tràng Kênh Vọng Đế thờ Vua Lê Đại Hành; Linh từ Tràng Kênh thờ Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn; Linh từ Bạch Đằng Giang thờ Đức Vương Ngô Quyền và Đền thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Ngoài ra, trong Khu Di tích còn thờ Thánh Mẫu, Khu nhà Bảo tàng hiện vật lịch sử; Ngôi Chùa trên Núi Tràng Kênh cùng khu vực Quảng trường với ba Pho tượng bằng đồng uy nghi: Đức Vương Ngô Quyền – Hoàng Đế Lê Đại Hành - và Quốc Công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn.

Bạch Đằng Giang vì thế không chỉ là nơi “xin ấn” đầu năm. Đó là nơi đánh thức ký ức lịch sử, hun đúc khí phách Việt và nhắc nhở mỗi thế hệ hôm nay tiếp tục viết tiếp trang sử thanh bình của đất nước.

Hòa thượng Thích Quảng Tùng, Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự, Trưởng Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam TP Hải Phòng nhấn mạnh, Lễ khai ấn là một tập tục văn hóa mang tính nhân văn tế lễ Trời, Đất, tiên tổ, thể hiện lòng thành kính biết ơn non sông, cha ông dựng nước và giữ nước. Không phải Lễ khai ấn, xin ấn là để cầu cho “lên quan, lên chức”. Nghi lễ này chính là mong muốn của các bậc tiền nhân muốn nhắc nhở trăm họ giữ gìn gia phong, kỉ cương, đạo đức, phải tích phúc cho thật tốt, thật đủ đầy thì mai sau lộc hưởng mới bền vững. Vì vậy đây là ý nghĩa răn dạy vô cùng sâu sắc mà tổ tiên để lại cho con cháu muôn đời…