Cần tháo gỡ những “điểm nghẽn” pháp lý
Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhận định, thời gian qua, lĩnh vực giáo dục đại học đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, góp phần to lớn vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Các đại học, trường đại học hàng đầu của Việt Nam liên tục xuất hiện và tăng thứ hạng, giữ vị trí tốt trong các bảng xếp hạng đại học uy tín trên thế giới. Tuy nhiên, thể chế, chính sách điều chỉnh lĩnh vực giáo dục đại học còn có sự mâu thuẫn, thiếu thống nhất trong cách hiểu, vận dụng và hướng dẫn thi hành, đặc biệt về thực hiện tự chủ đại học.
Còn theo Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn, giáo dục đại học trước hết là một dịch vụ công, mang lại cả lợi ích cho cá nhân và lợi ích công. Nhưng cơ bản cũng phải tuân theo những quy luật của thị trường, có cạnh tranh, có phân khúc, có quan hệ giữa chất lượng, chi phí và theo định hướng xã hội chủ nghĩa, cần phải có vai trò điều tiết, định hướng của Nhà nước.
Thứ trưởng Hoàng Minh Sơn cho rằng, có thể nhận thấy những nguyên nhân căn cốt dẫn tới hạn chế về chất lượng giáo dục đại học gồm: Cơ chế đánh giá cũng như giám sát chất lượng có thể chưa thực sự hiệu quả, thực chất; Hành lang pháp lý của tự chủ đại học chưa thực sự đồng bộ; Năng lực quản trị của một số cơ sở giáo dục đại học còn yếu.
Bên cạnh đó, hệ thống giáo dục đại học còn phân mảnh, chưa được tối ưu hóa. Một số cơ sở giáo dục đại học hoạt động kém hiệu quả, kém chất lượng. Nguồn lực đầu tư cho giáo dục còn rất thấp so với yêu cầu phát triển. Đối sánh với khu vực và thế giới, tỷ trọng chi đầu tư từ ngân sách Nhà nước cho giáo dục đại học chỉ bằng 1/2 hoặc 1/3 so với mức trung bình của khu vực.
PGS.TS Vũ Hải Quân - Giám đốc ĐHQG TP HCM cho rằng, nếu không có những giải pháp kịp thời, giải pháp đồng bộ thì những “điểm nghẽn” sẽ tác động rất lớn đến các trường đại học. Trong đó sẽ ảnh hưởng đến quy mô đào tạo và chất lượng. Thời gian vừa qua, quy mô đào tạo đại học tăng nhưng số lượng GS, PGS hầu như không tăng mà còn có xu hướng thay đổi theo từng năm, không theo một quy luật nào.
Chất lượng giáo dục đại học về cơ bản được đo bằng người thầy giỏi. Do vậy, khi tỉ lệ GS, PGS không tăng mà sinh viên tăng sẽ không đảm bảo được chất lượng đào tạo. Đồng thời, nguy cơ sẽ kéo tỉ lệ đào tạo tiến sĩ đi xuống. Bởi đào tạo tiến sĩ phụ thuộc vào quy mô, số lượng GS, PGS. Hiệu ứng này gây thiếu hụt các nhà khoa học đầu ngành, mất cân đối trong đào tạo. “Điểm nghẽn” thể chế sẽ tác động đến nguồn thu chủ yếu là học phí và học phí liên tục tăng, tỉ lệ phụ thuộc vào học phí lên tới hơn 70%. Một trường đại học không thể trở thành đại học đẳng cấp thế giới, xếp hạng thế giới nếu chỉ dựa vào học phí…
“Chỉ có phát triển mới có chất lượng”
Nêu góc nhìn khái quát về giáo dục đại học hiện nay, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Kim Sơn nhận định: Có thể nói, giáo dục đại học đang trong trạng thái phát triển, giàu sức sống với một số lượng sinh viên tương đối ổn định, khoảng trên 500.000 sinh viên. Số lượng giảng viên nhích lên về số lượng, cải thiện về học hàm học vị; ranking cũng nhích lên, một số trường vào top 1000 trường đại học thế giới.
Tuy nhiên, Bộ trưởng thẳng thắn đánh giá, “tốc độ phát triển đó có thể nói ngay là chậm - có, nhưng mà chậm, không có bứt phá trong sự phát triển giáo dục đại học”. Lý giải kỹ hơn, Bộ trưởng cho rằng: Chúng ta đang kỳ vọng đất nước có sự phát triển mạnh mẽ, bứt phá, một nền kinh tế phát triển với tốc độ cao để đưa quốc gia thoát ra khỏi bẫy thu nhập trung bình và kỳ vọng một vài chục năm sau là đất nước thu nhập khá. Nếu như trong một khung cảnh đất nước đang rất phát triển, trong bối cảnh chúng ta hài lòng với những gì kinh tế - xã hội đã có, thì những gì đang nhích lên của giáo dục đại học có thể tạm yên lòng. Cái chúng ta cần hệ thống giáo dục đại học ở thời điểm này, ở thập kỷ này, bối cảnh này là một sự bứt phá, chứ không phải loay hoay trong khung cảnh làm thế nào để các trường đại học cùng đỡ khổ, đỡ khó, đỡ nghèo, nhưng chưa nhìn thấy nhiều con đường để bứt phá. Vì thế, theo Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn: “Chỉ có phát triển mới có chất lượng. Còn cứ loay hoay ứng phó với sự tồn tại thì câu chuyện chất lượng sẽ là câu chuyện vô cùng khó”.
Trao đổi sâu từ góc độ thể chế với những “cái vướng” đang tạo ra lực cản cho tự chủ đại học, Bộ trưởng cho rằng, hệ thống quy phạm pháp luật mở đường cho tự chủ đại học chưa có được sự đồng bộ và chia sẻ của hệ thống pháp luật khác. Bộ trưởng cũng dẫn chứng cụ thể những vướng mắc từ các quy định về đơn vị tự chủ công lập, vấn đề viên chức, vấn đề quản lý tài sản công, vấn đề sở hữu trí tuệ… Đơn cử, với một cơ sở giáo dục đại học áp dụng các quy định như các cơ sở sự nghiệp công lập khác thì rất khó để tự chủ. Bên cạnh đó, các nhà khoa học trong trường cũng là các viên chức và chế tài của luật viên chức thì tự chủ của viên chức cũng rất khó có thể phù hợp với các nhà khoa học khi cần sự tự chủ rất cao để sáng tạo, thể hiện trách nhiệm.
“Câu chuyện lúc này là phải tạo được hành lang pháp lý đầy đủ, đồng bộ để thực hiện được tự chủ đại học đầy đủ, chiều sâu”. Nhấn mạnh điều này, Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn đồng thời đề xuất có thể tính đến làm một Luật để sửa nhiều Luật, tránh những chồng chéo hiện nay.
Theo đó, ông Sơn cho rằng, để tháo gỡ cho doanh nghiệp, để mở đường cho kinh tế, chúng ta đã thực hiện một Luật sửa nhiều Luật, đây là việc bất đắc dĩ trong xây dựng luật pháp. Nếu có thể đề xuất một Luật như vậy thì nên lấy tâm điểm là tự chủ đại học và rà soát những gì chồng chéo, cản trở, mâu thuẫn thì sửa đổi, để các luật khác, các quy định khác có thể mở đường cho tự chủ đại học…
Theo dõi chúng tôi trên:
Từ xuất phát điểm khiêm tốn chỉ với 7 cán bộ ban đầu, Báo Pháp luật Việt Nam đã vươn mình trở thành cơ quan báo chí đa phương tiện, đa nền tảng, phủ sóng mạnh mẽ trên nền tảng số. Xuyên suốt chặng đường 41 năm qua, Báo luôn tự hào là cánh tay nối dài của Bộ Tư pháp, tiên phong lan tỏa tinh thần thượng tôn pháp luật và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Đánh giá về hành trình nỗ lực không ngừng nghỉ này, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc khẳng định: "Báo Pháp luật Việt Nam đã từng bước khẳng định vai trò là cơ quan ngôn luận nòng cốt của Bộ Tư pháp, đồng thời là cơ quan báo chí uy tín hàng đầu trong lĩnh vực truyền thông pháp luật. Hơn bốn thập kỷ qua, Báo đã hoàn thành tốt các nhiệm vụ chính trị - xã hội, trở thành cầu nối tin cậy giữa cơ quan quản lý nhà nước với người dân, doanh nghiệp, đồng thời gắn kết quá trình xây dựng pháp luật với thực tiễn đời sống. Không chỉ khơi dậy ý thức trách nhiệm công dân, Báo còn hun đúc tinh thần thượng tôn pháp luật, phụng sự xã hội. Bản sắc ấy, được vun đắp qua nhiều thế hệ người làm báo Pháp luật Việt Nam, đó cũng chính là yếu tố tạo nên sự khác biệt và vị thế vững chắc của Báo Pháp luật Việt Nam trong hệ thống báo chí cách mạng”.
(PLM) - Mùa hè là thời điểm các bệnh lý về mắt có xu hướng gia tăng do thời tiết nắng nóng, cường độ tia UV cao, khói bụi, ô nhiễm môi trường và việc tiếp xúc nhiều với nước tại bể bơi, sông, biển. Bên cạnh đó, thói quen sử dụng điều hòa trong thời gian dài hoặc làm việc liên tục với các thiết bị điện tử cũng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe đôi mắt.
(PLM) - Cách đây 41 năm, ngày 10/7/1985, số báo Pháp luật thường thức đầu tiên – tiền thân của Báo Pháp luật Việt Nam ngày nay – đã được xuất bản và phát hành đến tay bạn đọc, mở đầu cho một hành trình bền bỉ lan tỏa tinh thần thượng tôn pháp luật, đồng hành cùng sự phát triển của đất nước và ngành Tư pháp Việt Nam.
(PLM)- Chiến dịch Earth day 2026, tổ chức ra quân vệ sinh môi trường tại khu vực gầm cầu Nhật Tân, thôn Ngọc Chi. Đây là hoạt động mang nhiều ý nghĩa, thu hút đông đảo người dân tham gia, hưởng ứng, góp phần nâng cao ý thức, trách nhiệm của mỗi cá nhân trong việc bảo vệ môi trường sống.
PLM - Chiều ngày 08/07/2026 tại trụ sở Bộ Tư pháp, Báo Pháp luật Việt Nam đã tổ chức sơ kết công tác 6 tháng đầu năm 2026 và triển khai nhiệm vụ giải pháp công tác trọng tâm 6 tháng cuối năm 2026. Tại Hội nghị, các đại biểu tham dự đã nêu ý kiến góp ý cụ thể, đề xuất các giải pháp tăng cường quản trị, phối hợp giữa các phòng ban, văn phòng đại diện để nâng cao chất lượng nội dung, đẩy mạnh công tác chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động báo chí… Lắng nghe các báo cáo và các ý kiến của cán bộ phóng viên, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc đánh giá cao sự nỗ lực của Báo trong 6 tháng vừa qua, khi bám sát nhiệm vụ chính trị, không xảy ra sai sót và nhanh chóng xây dựng Đề án đổi mới đúng tiến độ.
(PLM) - Hàng trăm con lợn được giết mổ mỗi đêm, để rồi chỉ ít giờ sau, những tảng thịt theo các chuyến xe tỏa đi khắp các chợ dân sinh, cơ sở chế biến thực phẩm trên toàn thành phố. Thế nhưng, phía sau quy trình ấy là hàng loạt bất cập về điều kiện giết mổ, kiểm dịch và xử lý chất thải.
(PLM) - Năm 2025 báo Pháp luật Việt Nam đã đăng phát loạt phóng sự "Nghi vấn bẫy sầu riêng nơi biên giới" phản ánh tình trạng nhiều tài xế tố bị giữ xe và "bị đòi tiền chuộc" lên đến hàng trăm triệu, thậm chí cả tỷ đồng sau khi giao sầu riêng sang Trung Quốc. Nhưng hơn một năm kể từ khi doanh nghiệp và các tài xế mang đơn cầu cứu gửi các cơ quan chức năng, đến nay nhiều nạn nhân cho biết thứ họ nhận lại là sự thất vọng và chờ đợi trong bất lực. Những lá đơn được "đá bóng" luân chuyển giữa các cơ quan chức năng, tốn kém, mệt mỏi, doanh nghiệp vẫn phải mất số tiền lớn để tự mình đưa xe về.
(PLM) - Mùa hè 2026 đang mang đến bầu không khí sôi động cho phố biển Nha Trang khi lượng du khách trong nước và quốc tế liên tục tăng cao. Sự nhộn nhịp của mùa du lịch không chỉ tạo sức sống mới cho các điểm đến mà còn góp phần thúc đẩy mạnh mẽ hoạt động dịch vụ, thương mại và kinh tế địa phương.
PLM - Chiều 2/7, tại Hà Nội, Bộ Quốc phòng tổ chức gặp mặt báo chí giới thiệu Giao lưu hữu nghị quốc phòng biên giới Việt Nam - Lào lần thứ ba, với sự chủ trì của Đại tá Đỗ Duy Chinh, Phó cục trưởng Cục Tuyên huấn (Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam).
(PLM) - Bộ Tư pháp tổ chức Hội nghị sơ kết công tác tư pháp 06 tháng đầu năm 2026 với nhiều kết quả nổi bật: hoàn thiện pháp luật, cắt giảm hàng nghìn thủ tục hành chính, thu hồi mạnh tài sản tham nhũng, và đặt mục tiêu tiếp tục kiến tạo hệ thống pháp luật hiện đại, minh bạch.
