Vụ án tham ô tại Công ty SJC: "Hành vi hết sức tinh vi, vượt qua sự giám sát chặt chẽ của Ngân hàng Nhà nước"

Theo HĐXX, quá trình xét xử và tài liệu chứng cứ trong hồ sơ đã xác định, từ 2021 - 2024, Lê Thúy Hằng lợi dụng chức vụ được giao và chức năng nhiệm vụ của DN để thực hiện nhiều hành vi sai phạm: Chỉ đạo cấp dưới lập tờ trình khống để nâng định mức hao hụt; chèn vàng nguyên liệu bên ngoài vào quá trình gia công vàng miếng cho Ngân hàng Nhà nước (NHNN)... từ đó chiếm đoạt vàng dôi dư và hưởng lợi cá nhân.

Ngoài ra, bị cáo Hằng yêu cầu chi nhánh lập chứng từ sai sự thật, tạo lỗ khống để rút tiền; đồng thời lợi dụng chính sách bán vàng bình ổn giá, chỉ bán một phần cho khách hàng, còn lại tuồn ra thị trường với giá cao hơn nhằm hưởng chênh lệch.

Bị cáo Viễn tại phiên xử.

Giữa năm 2024, khi bị cáo giao SJC hai đợt 10 tấn vàng nguyên liệu để gia công vàng miếng, bị cáo Hằng đã chỉ đạo cấp dưới lập tờ trình khống nâng định mức hao hụt từ 0,00007 lên 0,0005 chỉ mỗi sản phẩm. Với thủ đoạn này, bị cáo Hằng phê duyệt cấp dưới báo cáo hao hụt cao hơn thực tế, qua đó chiếm đoạt hơn 95 lượng vàng (8,4 tỷ đồng). Trong đó riêng bị cáo Hằng hưởng lợi hơn 85 lượng (khoảng 6,6 tỷ đồng).

Ngoài ra, cựu TGĐ SJC còn chỉ đạo Hoàng Lệ Huê lập khống chứng từ mua vàng giá cao, bán giá thấp để tạo khoản lỗ khống, chiếm đoạt 3,2 tỷ đồng tại Chi nhánh miền Trung. Trong đó, bị cáo Hằng hưởng lợi 2,1 tỷ đồng. Hành vi của các đối tượng đã phạm tội Tham ô tài sản với số tiền 11,6 tỷ đồng.

Đồng thời, với động cơ trục lợi, bị cáo Hằng đồng ý chủ trương để cấp dưới là Phó Giám đốc xưởng Trần Tấn Phát cùng đồng phạm mua và đưa vàng nguyên liệu từ bên ngoài vào cho chèn thêm vào 56 đợt gia công vàng móp méo để sản xuất trái quy định 6.255 lượng vàng miếng SJC. Hành vi này gây thiệt hại cho Nhà nước 74,8 tỷ đồng, trong đó bị cáo Hằng hưởng lợi 64 tỷ đồng.

Bị cáo Phát tại phiên xử.

Bị cáo Hằng còn chỉ đạo Nguyễn Thị Huệ (Giám đốc SJC chi nhánh Hải Phòng) mua vàng nguyên liệu từ ngoài, giao bị cáo Phát sản xuất 6.255 lượng vàng miếng SJC và hơn 11.000 lượng vàng nhẫn trái quy định; gây thiệt hại 15 tỷ đồng. Trong vụ này, bị cáo Hằng hưởng lợi 6,6 tỷ đồng.

Ngoài ra, cựu TGĐ SJC đã lợi dụng việc SJC được giao bán vàng bình ổn giá để trục lợi. Từ giữa tháng 6 đến cuối tháng 8/2024, bị cáo chỉ đạo cấp dưới lập khống danh sách hơn 4.300 khách hàng mua 7.000 lượng vàng, thực tế đem bán ra ngoài với giá cao hơn niêm yết, thu về 7,2 tỷ đồng tiền chênh lệch. Cá nhân bị cáo Hằng hưởng lợi 2,8 tỷ đồng.

“Các bị cáo đã thực hiện hành vi hết sức tinh vi, vượt qua sự giám sát chặt chẽ của Ngân hàng Nhà nước”, HĐXX nhận định.

Về vai trò của từng bị cáo, HĐXX nhận định Lê Thúy Hằng là chủ mưu, cầm đầu, chỉ đạo cấp dưới thực hiện các sai phạm nên phải chịu trách nhiệm chính.

Tất cả các bị cáo đều câu kết chặt chẽ dưới sự chỉ đạo của bị cáo Hằng, thực hiện hành vi vi phạm nhiều lần trong thời gian dài nên cần áp dụng tình tiết tăng nặng “phạm tội có tổ chức”. “Các bị cáo đã lợi dụng chính sách của Nhà nước và nhiệm vụ của mình để thực hiện hành vi xâm phạm đến chế định quản lý vàng của Nhà nước và gây bất ổn cho thị trường nên cần xử lý nghiêm”, HĐXX nêu.

Bị cáo Hằng tại phiên xử.

HĐXX xác định Lê Thúy Hằng có vai trò chủ mưu, chỉ đạo cấp dưới thực hiện nhiều sai phạm; tuyên phạt 17 năm tù về tội Tham ô tài sản và 8 năm tù về tội Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ; tổng hợp là 25 năm tù.

Bị cáo Trần Tấn Phát (cựu Phó Giám đốc xưởng vàng thuộc Xí nghiệp nữ trang Tân Thuận) bị tuyên 15 năm về tội Tham ô tài sản, 7 năm 6 tháng về tội Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ; tổng hợp là 22 năm 6 tháng tù.

Bị cáo Mai Quốc Uy Viễn (cựu Giám đốc xưởng vàng thuộc Xí nghiệp nữ trang Tân Thuận) bị tuyên 15 năm tù cùng về hai tội danh trên.

Về trách nhiệm dân sự, tòa chấp nhận một phần yêu cầu của SJC, buộc Lê Thúy Hằng và các bị cáo phải bồi thường giá trị của 95,8 lượng vàng đã chiếm đoạt theo giá trị hiện nay là 21 tỷ đồng; trong đó bị cáo Hằng phải bồi thường 14 tỷ đồng.

Các bị cáo cũng phải nộp lại số tiền chiếm hưởng từ hành vi lợi dụng chức vụ hơn 95 tỷ đồng; riêng bị cáo Hằng phải khắc phục hơn 73 tỷ đồng.

Ngoài ra, tòa buộc Lê Thúy Hằng nộp lại 5.411 lượng vàng miếng SJC và 5.110 lượng vàng nhẫn để sung quỹ nhà nước. Bị cáo Nguyễn Thị Huệ (Giám đốc SJC chi nhánh Hải Phòng) phải nộp hơn 5.409 lượng vàng miếng SJC. Bị cáo Phát phải nộp lại 525 lượng vàng miếng SJC và 435 lượng vàng nhẫn... (tổng cộng hơn 17.000 lượng vàng) để sung công quỹ, theo trị giá vàng SJC niêm yết tại thời điểm thi hành án.

Đây là số vàng do Lê Thúy Hằng và các bị cáo thu mua từ bên ngoài để chèn vào trong quá trình gia công vàng miếng và vàng nhẫn SJC trái phép, được xem là vật chứng trong vụ án. Tòa tiếp tục kê biên tài sản của các bị cáo để bảo đảm cho việc khắc phục hậu quả vụ án.

Cty Vàng bạc đá quý Sài Gòn (SJC) được thành lập năm 1988, là DN nhà nước trực thuộc UBND TP HCM, hoạt động theo mô hình Cty mẹ - Cty con. Từ 16/9/2010, SJC chính thức hoạt động dưới tên Cty TNHH MTV Vàng bạc đá quý Sài Gòn. SJC có tiếng với dòng vàng miếng mang thương hiệu riêng (vàng SJC 9999) và chiếm thị phần lớn trên thị trường vàng miếng Việt Nam.
Từ năm 2012, NHNN là đơn vị duy nhất được phép sản xuất vàng miếng, chọn SJC làm thương hiệu vàng miếng quốc gia. SJC được NHNN giao sản xuất, gia công lại vàng miếng SJC móp méo, sản xuất vàng nhẫn SJC và bán vàng miếng SJC bình ổn giá. DN này được chủ động xác định giá vàng miếng SJC.
Từ 10/10/2025, theo quy định mới, cơ chế độc quyền sản xuất vàng miếng sẽ được xóa bỏ. Thay vào đó, NHNN sẽ cấp phép mua bán, kinh doanh mặt hàng này cho các DN, ngân hàng đủ điều kiện.