Vụ kiện bị lấy đất làm khu dân cư ở phường Phú Mỹ (TP HCM): VKS đề nghị hủy quyết định thu hồi đất vì dấu hiệu chữ ký bị giả mạo

Người bị thu hồi đất sau 13 năm mới biết có quyết định

TAND TP HCM vừa mở phiên xử vụ án hành chính liên quan các quyết định thu hồi đất, bồi thường với ông Trần Ngọc Oánh (ngụ phường Phú Mỹ, TP HCM). Người bị kiện là UBND TP Phú Mỹ cũ (tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cũ); hiện nay, người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng là Chủ tịch UBND phường Phú Mỹ.

Phân viện Khoa học hình sự, Bộ Công an tại TP HCM kết luận chữ ký và chữ viết mang tên ông Oánh ở mặt sau biên bản kiểm kê “không phải là chữ ký, chữ viết của ông Oánh”. (Ảnh: N.Hạnh)

Theo hồ sơ, phần đất của ông Oánh có nguồn gốc nhận chuyển nhượng hợp pháp, gồm đất ở và đất trồng cây lâu năm. Năm 2000, chủ đất cũ làm thủ tục chuyển nhượng 955m² (70m² đất ở, 725m² đất trồng cây lâu năm) cho ông Oánh; được UBND cấp huyện cũ xác nhận tại Hợp đồng chuyển nhượng 419-ĐT/CN-ĐC. Năm 2010, tại trang 4 của sổ đỏ, thửa đất được ghi số thửa 396, tờ bản đồ 44.

Cũng trong năm 2010, từ thửa đất trên, cơ quan thẩm quyền tách thêm thửa 397, diện tích 466m², loại đất trồng cây lâu năm; sau đó ông Oánh tặng cho thửa đất này cho con là Trần Bảo Ngọc, được cơ quan thẩm quyền chỉnh lý, cập nhật theo quy định.

Năm 2011, UBND huyện Tân Thành cũ ra Quyết định 1118 thu hồi 466m² thửa 1433 của ông Oánh để thực hiện dự án khu dân cư đợt đầu (quy mô 35ha). Sau đó, cơ quan này tiếp tục ra Quyết định 500 phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư với 466m² trên (gồm 70m² đất ở).

Năm 2016, UBND cấp huyện tiếp tục ra Quyết định 4929 thu hồi bổ sung 160m² đất trồng cây liên quan đến thửa 396, tờ bản đồ 44. Cùng ngày, UBND huyện ra Quyết định 4957 phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ với 160m² này.

Như vậy, vụ việc có hai nhóm quyết định hành chính (QĐHC) cần được xem xét, gồm nhóm QĐHC năm 2011 liên quan diện tích 466m²; và nhóm QĐHC năm 2016 liên quan diện tích 160m².

Trong đơn khởi kiện và tại phiên xử, ông Oánh cho rằng không nhận được các QĐHC trên của cấp huyện, mà mãi đến 28/10/2024 mới được biết. Trong khi đó, phía bị kiện cho rằng các QĐHC đều đã được giao cho ông Oánh.

Về phía đại diện VKS, qua xem xét hồ sơ vụ án, nhận thấy cơ quan ban hành QĐHC chưa cung cấp được tài liệu, chứng cứ hợp pháp chứng minh việc các quyết định này đã được tống đạt, giao nhận hợp lệ cho ông Oánh trước thời điểm năm 2024. Từ đó, đại diện VKS cho rằng, theo điểm a khoản 2 Điều 116 Luật Tố tụng hành chính, thời hiệu khởi kiện QĐHC, hành vi hành chính là 1 năm kể từ ngày người khởi kiện nhận được hoặc biết được QĐHC, hành vi làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Trong vụ việc này, có cơ sở xác định thời điểm ông Oánh biết được các QĐHC liên quan là ngày 28/10/2024 và thực hiện việc khởi kiện, nên “chưa đủ cơ sở xác định yêu cầu khởi kiện đã hết thời hiệu”. Nói cách khác, vụ việc còn thời hiệu khởi kiện.

Chữ ký trong biên bản kiểm đếm không phải của người dân

Tại phiên tòa, đại diện VKS cho biết, với Quyết định 4929 về việc thu hồi đất và Quyết định 4957 phê duyệt bồi thường với 160m², hồ sơ cho thấy quá trình kiểm đếm, lập hồ sơ thu hồi đất và bồi thường có dấu hiệu không bảo đảm đúng trình tự, thủ tục. Đây là phần diện tích có liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của ông Oánh. Vì vậy, việc xem xét tính hợp pháp của các QĐHC này cần được đặt trong mối liên hệ với biên bản kiểm đếm (BBKĐ) và các tài liệu làm căn cứ lập phương án bồi thường.

Quá trình giải quyết vụ án và tại phiên tòa, ông Oánh đã yêu cầu giám định chữ ký, chữ viết trong BBKĐ. Kết quả giám định theo Kết luận 205 ngày 24/4/2026 của Phân viện Khoa học hình sự, Bộ Công an tại TP HCM xác định, chữ ký và chữ viết mang tên ông Oánh ở mặt sau biên bản kiểm kê (về việc thu hồi 160m² đất thửa 396, tờ bản đồ 44) “không phải là chữ ký, chữ viết của ông Oánh”. Từ kết luận này, đại diện VKS cho rằng cần xem xét giá trị pháp lý của BBKĐ được sử dụng trong hồ sơ thu hồi đất, bồi thường.

Theo VKS, BBKĐ là tài liệu nền tảng để xác định hiện trạng, diện tích, loại đất, tài sản trên đất và làm cơ sở lập phương án bồi thường. Khi tài liệu này không bảo đảm giá trị pháp lý, các QĐHC được ban hành trên cơ sở đó cũng cần được xem xét lại. Đây là căn cứ quan trọng để đánh giá tính hợp pháp của quy trình thu hồi đất, lập phương án bồi thường, phê duyệt bồi thường. “Có cơ sở xác định trình tự, thủ tục thu hồi đất và bồi thường với phần diện tích 160m² của ông Oánh đã có vi phạm. Việc ban hành quyết định thu hồi đất, phê duyệt kinh phí bồi thường trong trường hợp hồ sơ kiểm đếm không hợp lệ là chưa bảo đảm đầy đủ căn cứ pháp lý; có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của người có đất bị thu hồi”, đại diện VKS nói.

VKS đề nghị HĐXX chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông Oánh với nhóm quyết định liên quan phần diện tích 160m²; hủy Quyết định 4929 và Quyết định 4957. Đồng thời, cơ quan thẩm quyền thực hiện lại trình tự, thủ tục thu hồi đất, kiểm đếm, lập và phê duyệt phương án bồi thường theo đúng quy định pháp luật.

HĐXX cho rằng vụ án có nhiều tình tiết phức tạp, cần thêm thời gian xem xét, đánh giá toàn diện hồ sơ và diễn biến tại phiên tòa nên quyết định nghị án kéo dài. Dự kiến, vụ án sẽ được tuyên án vào ngày 2/6/2026.