Xác lập lại vị trí, vai trò của pháp luật trong kỷ nguyên mới

Báo cáo tại buổi làm việc, ông Nguyễn Văn Cương, Viện trưởng Viện Chiến lược và Khoa học pháp lý cho biết, Đề án xác định cơ sở lý luận và thực tiễn để đề xuất tầm nhìn, định hướng, các giải pháp cơ bản hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam, bảo đảm bao quát đầy đủ các lĩnh vực của đời sống kinh tế, chính trị, xã hội cần điều chỉnh pháp luật, tinh gọn, thống nhất, đồng bộ, khả thi, công khai, minh bạch, ổn định và dễ tiếp cận, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới, với tầm nhìn đến năm 2045.

Đề án được xây dựng theo phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, tôn trọng, vận dụng đúng đắn các quy luật khách quan; đặt việc hoàn thiện hệ thống pháp luật trong bối cảnh lịch sử cụ thể khi xem xét, đánh giá; đồng thời sử dụng cách tiếp cận liên ngành và đa ngành khi nghiên cứu việc hoàn thiện hệ thống pháp luật, với các phương pháp nghiên cứu phổ biến gồm: Phân tích - tổng hợp, so sánh, thống kê, lấy ý kiến chuyên gia, khảo sát thực tiễn, nghiên cứu điển hình và dự báo khoa học.

Trên cơ sở đó, Đề án tập trung nghiên cứu cơ sở chính trị, pháp lý, cơ sở khoa học, kinh nghiệm quốc tế, đánh giá thực trạng hệ thống pháp luật Việt Nam để đề xuất kiến nghị, giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú nhấn mạnh yêu cầu phải đặt Đề án trong bối cảnh chiến lược của “kỷ nguyên phát triển mới”, gắn chặt với tinh thần Văn kiện Đại hội XIV, chùm 09 nghị quyết trụ cột, cũng như kế thừa các định hướng tại các Nghị quyết 48, 49 và 27. Theo Thứ trưởng, việc xây dựng Đề án không thể tách rời tiền đề của Đề án cấu trúc hệ thống pháp luật, mà phải thể hiện rõ yêu cầu xây dựng chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong tổng thể định hướng phát triển đất nước đến năm 2030, tầm nhìn 2045.

Thứ trưởng yêu cầu đổi mới căn bản cách tiếp cận, xác lập lại vị trí, vai trò của pháp luật trong điều kiện mới. Hệ thống pháp luật không thể chỉ được nhìn nhận như tập hợp các quy tắc xử sự mang tính cưỡng chế, mà phải được thiết kế như một nền tảng thể chế phục vụ phát triển. Đề án cần làm rõ sự chuyển dịch từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo phát triển, bảo đảm tính hiện đại, hội nhập và khả năng thích ứng với những yêu cầu mới của đất nước.

Đối với phần đánh giá thực trạng, Thứ trưởng đề nghị kế thừa có chọn lọc kết quả của Đề án Hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam và kết quả bước đầu của tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật để làm căn cứ xác định các giải pháp hoàn thiện. Các giải pháp phải vừa mang tính tổng thể, vừa cụ thể hóa theo từng nhóm lĩnh vực, bảo đảm gắn với 09 nghị quyết trụ cột. Đặc biệt, cần rà soát, hoàn thiện các quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật để bảo đảm hiệu lực thi hành đúng tiến độ, đáp ứng yêu cầu thực tiễn.