Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa Khmer

Văn hóa Khmer là một di sản quý giá

Phát biểu khai mạc Hội nghị, bà Trịnh Thị Thủy - Thứ trưởng Bộ VHTT&DL nhấn mạnh, trong tiến trình xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước, Đảng và Nhà nước luôn xác định văn hóa các dân tộc thiểu số là bộ phận hữu cơ của nền văn hóa Việt Nam, là nguồn lực nội sinh quan trọng và là di sản quý báu góp phần tạo nên sự phong phú, đa dạng nhưng thống nhất của nền văn hóa dân tộc Việt Nam.

Quang cảnh Hội nghị

Theo bà Thủy, đồng bào Khmer có truyền thống văn hóa đặc sắc với hệ thống chùa Phật giáo Nam tông, các lễ hội truyền thống, nghệ thuật trình diễn dân gian, tiếng nói, chữ viết và kho tàng tri thức dân gian phong phú. Đây là những giá trị cần được gìn giữ và phát huy trong bối cảnh hiện nay. Thời gian qua, việc triển khai các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là các chương trình mục tiêu quốc gia, các đề án bảo tồn văn hóa dân tộc thiểu số đã giúp công tác bảo tồn và phát huy văn hóa Khmer đạt nhiều kết quả tích cực. Nhiều loại hình di sản được kiểm kê, phục dựng; các lễ hội, nghệ thuật truyền thống được duy trì; đời sống văn hóa của đồng bào Khmer từng bước được nâng lên.

Bà Trịnh Thị Thủy - Thứ trưởng Bộ VHTT&DL phát biểu khai mạc hội nghị

Bên cạnh đó, thực tiễn cũng đặt ra nhiều khó khăn, thách thức. Một số loại hình văn hóa truyền thống đứng trước nguy cơ mai một; đội ngũ nghệ nhân ngày càng lớn tuổi trong khi việc truyền dạy cho thế hệ trẻ còn gặp nhiều khó khăn. Quá trình đô thị hóa, di cư lao động và tác động của kinh tế thị trường cũng đang làm thay đổi không gian văn hóa truyền thống của đồng bào Khmer. “Việc bảo tồn văn hóa Khmer không chỉ là nhiệm vụ văn hóa mà còn là nhiệm vụ chính trị, xã hội quan trọng, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và phát triển bền vững đất nước”, bà Thủy nhấn mạnh.

Các đồng chí chủ trì hội nghị

Phát biểu chào mừng Hội nghị, bà Nguyễn Thị Ngọc Điệp – Phó Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ cho biết, sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, thành phố có hơn 543.000 người Khmer, chiếm 14,11% dân số toàn thành phố. Đây là địa phương có đông đồng bào Khmer sinh sống, với đời sống văn hóa truyền thống phong phú và giàu bản sắc. Công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Khmer thời gian qua luôn được địa phương quan tâm.

Năm 2025, thành phố tổ chức thành công Lễ hội Oóc Om Bóc – Đua ghe Ngo, góp phần quảng bá hình ảnh địa phương và thúc đẩy phát triển du lịch văn hóa. Song song đó, các cấp ủy, chính quyền địa phương đã triển khai nhiều chính sách dân tộc, chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho đồng bào Khmer; hỗ trợ phát triển kinh tế, tạo việc làm, giữ gìn an ninh trật tự và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Bà Nguyễn Thị Ngọc Điệp – Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ phát biểu chào mừng

Từ đó, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ đề nghị các sở, ngành tiếp tục quan tâm đầu tư cho hoạt động văn hóa cơ sở; hỗ trợ bảo tồn tiếng nói, chữ viết, nghệ thuật truyền thống của đồng bào Khmer; tăng cường tuyên truyền, giáo dục để nâng cao nhận thức của thế hệ trẻ về trách nhiệm giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc. Đồng thời mong muốn các vị chức sắc, nghệ nhân, người có uy tín tiếp tục đồng hành cùng chính quyền trong việc gìn giữ, lan tỏa các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc Khmer.

Đẩy mạnh số hóa tư liệu, xây dựng cơ sở dữ liệu văn hóa Khmer

Tại hội nghị, nhiều nội dung chuyên sâu đã được trình bày và thảo luận như: công tác bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa Khmer trong giai đoạn hiện nay; thực trạng và giải pháp bảo tồn di tích văn hóa Khmer tại Cần Thơ; đổi mới hoạt động bảo tồn văn hóa gắn với phát triển kinh tế, du lịch; bảo tồn nghệ thuật biểu diễn truyền thống; gìn giữ di sản nghệ thuật nhạc trống lớn của đồng bào Khmer; đào tạo nguồn nhân lực kế thừa nhằm bảo tồn văn hóa Khmer Nam Bộ…

Đảng và Nhà nước luôn xác định văn hóa các dân tộc thiểu số là bộ phận hữu cơ của nền văn hóa Việt Nam

Đáng chú ý, nhiều tham luận tại Hội nghị đều thống nhất rằng, muốn bảo tồn hiệu quả văn hóa Khmer cần đặt cộng đồng vào vị trí chủ thể. Các nghệ nhân, sư sãi, người có uy tín trong cộng đồng phải được tạo điều kiện để truyền dạy văn hóa cho thế hệ trẻ; đồng thời cần tăng cường đưa văn hóa Khmer vào hoạt động giáo dục, du lịch và các sản phẩm công nghiệp văn hóa. Bên cạnh việc bảo tồn các giá trị nguyên gốc, nhiều đại biểu cũng đề xuất cần có cơ chế hỗ trợ các mô hình bảo tồn gắn với phát triển sinh kế, du lịch cộng đồng và kinh tế văn hóa. Đây được xem là hướng đi phù hợp nhằm vừa giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, vừa nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho đồng bào Khmer trong điều kiện mới.

Một nội dung được quan tâm tại Hội nghị là việc ứng dụng công nghệ số trong bảo tồn di sản văn hóa Khmer. Nhiều ý kiến cho rằng cần đẩy mạnh số hóa tư liệu, xây dựng cơ sở dữ liệu văn hóa Khmer, ghi hình, lưu trữ các loại hình nghệ thuật dân gian, nghi lễ, lễ hội truyền thống; đồng thời tăng cường quảng bá trên các nền tảng số để lan tỏa giá trị văn hóa Khmer đến đông đảo công chúng trong và ngoài nước.

Đồng bào Khmer có truyền thống văn hóa đặc sắc, nghệ thuật trình diễn dân gian phong phú

Hội nghị lần này không chỉ là dịp đánh giá toàn diện công tác bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Khmer thời gian qua mà còn mở ra nhiều định hướng, giải pháp cho giai đoạn tiếp theo. Trong đó, việc gắn bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch, nâng cao đời sống người dân, phát huy vai trò chủ thể văn hóa của cộng đồng Khmer được xem là hướng đi trọng tâm nhằm giữ gìn văn hóa dân tộc trong dòng chảy phát triển hiện đại.

Trong khuôn khổ Hội nghị, chiều cùng ngày, các đại biểu đã khảo sát thực tế và học tập kinh nghiệm bảo tồn văn hóa Khmer tại Câu lạc bộ Dàn nhạc ngũ âm, ghe Ngo ở phường Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ. Hoạt động này giúp đại biểu có thêm góc nhìn thực tiễn về công tác gìn giữ, truyền dạy và phát huy các giá trị văn hóa Khmer tại cộng đồng.