Bức tranh du lịch Tết tiết lộ sức mạnh từ giá trị văn hóa

Một mùa du lịch Tết đột phá

Theo Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, trong kỳ nghỉ Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 (từ 14/2 đến 22/2/2026), ngành du lịch cả nước ước đón và phục vụ khoảng 14 triệu lượt khách, tăng 12% so với cùng kỳ năm 2025.

Đáng chú ý trong kỳ nghỉ Tết Nguyên đán 2026, lượng khách quốc tế đến tăng cao ở nhiều địa phương: Đà Nẵng đón khoảng 510.000 lượt khách (tăng 32%); thành phố Huế ước đón 238.200 lượt khách (tăng 207%); Hà Nội ước đón 217.000 lượt khách (tăng 55%) so với cùng kỳ năm ngoái

Nhìn những con số thống kê của ngành du lịch trong dịp tết vừa qua, có thể thấy các điểm đến có sản phẩm văn hóa đặc trưng chiếm tỷ trọng lớn trong tổng doanh thu.

Năm nay, các địa phương đều đầu tư rất bài bản để thu hút khách du lịch. Các sản phẩm "chào hàng" đều hướng tới bản sắc văn hóa. Nổi bật trong đó có Hà Nội tổ chức chuỗi hoạt động Happy Tết năm 2026 tái hiện không gian Tết cổ truyền Việt Nam, Chợ hoa Xuân Phố cổ 2026, Lễ hội Xuân Bính Ngọ, trưng bày chào đón Xuân Bính Ngọ trên tuyến du lịch Con đường Di sản Nam Thăng Long - Hà Nội.

Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức Đường hoa Nguyễn Huệ với chủ đề "Xuân hội tụ - Vững bước vươn mình;" Đà Nẵng tổ chức chuỗi hoạt động Không gian Tết cổ truyền, Phiên chợ ngày Tết - Rước mã khai xuân, Tết Việt 2026; Quảng Ninh xây dựng Đại lộ hoa và công nghệ ánh sáng bên Vịnh Hạ Long;

Điểm đáng chú ý là mức chi tiêu bình quân của du khách tăng đáng kể, đặc biệt tại các điểm đến gắn với trải nghiệm văn hóa bản địa.

Những con số này phản ánh một sự dịch chuyển quan trọng: giá trị của du lịch không còn phụ thuộc chủ yếu vào quy mô, mà phụ thuộc ngày càng nhiều vào chiều sâu văn hóa của sản phẩm.

Văn hóa bản địa - lực hút du lịch bền vững

Dịp Tết Nguyên đán 2026 đã cung cấp một minh chứng rõ ràng cho một quy luật phát triển mới của ngành du lịch Việt Nam: những điểm đến thu hút lượng khách lớn nhất đều là những nơi bảo tồn được chiều sâu văn hóa bản địa. Hà Nội, Hội An, Huế và Cao nguyên đá Hà Giang… không cạnh tranh bằng quy mô hạ tầng hay các tổ hợp giải trí hiện đại, mà bằng khả năng mang đến cho du khách những trải văn hóa chân thực, gắn với lịch sử, ký ức và lối sống địa phương.

Sắc màu văn hóa truyền thống tạo nên sức hút du lịch mạnh mẽ

Tại Hà Nội, dòng chảy du lịch Tết tập trung mạnh vào các không gian di sản như Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Hoàng thành Thăng Long và khu phố cổ. Theo số liệu của Sở Du lịch Hà Nội được đăng tải trên các báo chính thống, trong 9 ngày Tết, Thủ đô đón khoảng 1 triệu lượt khách, tăng hơn 16% so với cùng kỳ năm trước. Riêng Hoàng thành Thăng Long và Văn Miếu – Quốc Tử Giám ghi nhận lượng khách tăng mạnh, đặc biệt là du khách trẻ và khách quốc tế.

Các hoạt động như xin chữ đầu xuân, trải nghiệm nghi lễ truyền thống và tham quan các không gian học thuật cổ đã trở thành những sản phẩm du lịch có giá trị cao. Du khách không tìm đến những không gian này để giải trí đơn thuần, mà để kết nối với một hệ thống giá trị đã hình thành từ hàng trăm năm trước, nơi tri thức, đạo lý và thẩm mỹ từng được đặt ở vị trí trung tâm của xã hội.

Hội An tiếp tục là một trong những địa phương có hiệu quả chuyển hóa di sản thành giá trị kinh tế rõ nét nhất. Theo báo cáo của ngành du lịch Quảng Nam, trong dịp Tết 2026, thành phố đón hàng trăm nghìn lượt khách, với công suất phòng tại nhiều cơ sở lưu trú đạt trên 90%.

Hội An tiếp tục là một trong những địa phương có hiệu quả chuyển hóa di sản thành giá trị kinh tế rõ nét nhất.

Phố cổ Hội An không thay đổi cấu trúc để phù hợp với du lịch, mà chính cấu trúc truyền thống của nó trở thành sản phẩm du lịch. Những hoạt động như viết thư pháp, làm đèn lồng, trình diễn bài chòi và tái hiện không gian Tết cổ truyền đã tạo ra một trải nghiệm mà du khách không thể tìm thấy ở các đô thị hiện đại. Giá trị kinh tế hình thành từ chính sự bảo tồn nguyên trạng. Các cơ sở lưu trú mang kiến trúc truyền thống và các không gian văn hóa bản địa duy trì mức giá cao hơn so với các mô hình hiện đại, cho thấy bản sắc văn hóa đã trở thành yếu tố định giá.

Một khảo sát của ngành du lịch địa phương cho thấy hơn 70% du khách quốc tế lựa chọn Hội An vì giá trị văn hóa, thay vì các yếu tố như mua sắm hay giải trí hiện đại. Điều này cho thấy bản sắc văn hóa đã trở thành yếu tố cạnh tranh cốt lõi.

Huế thể hiện rõ hơn mối quan hệ giữa chiều sâu văn hóa và sức hút du lịch. Trong dịp Tết vừa qua, Thừa Thiên Huế đón khoảng 200.000 lượt khách, tăng đáng kể so với năm trước, với Đại Nội Huế là điểm thu hút chính. Các hoạt động tái hiện nghi lễ cung đình, biểu diễn Nhã nhạc và các chương trình văn hóa truyền thống diễn ra liên tục trong không gian di sản. Huế không tạo ra các sản phẩm du lịch mới theo nghĩa công nghiệp, mà khai thác chính hệ thống giá trị đã được tích lũy qua nhiều thế kỷ.

Các hoạt động tái hiện nghi lễ cung đình, biểu diễn Nhã nhạc và các chương trình văn hóa truyền thống diễn ra liên tục trong không gian di sản tại Huế.

Kiến trúc cung đình, âm nhạc cung đình và cấu trúc đô thị cổ tạo nên một hệ sinh thái văn hóa hoàn chỉnh. Du khách tìm đến Huế để trải nghiệm một mô hình văn hóa từng đóng vai trò trung tâm của quốc gia, nơi mỗi công trình, mỗi nghi lễ đều mang ý nghĩa biểu tượng.

Các bản làng của đồng bào dân tộc thiểu số vùng núi Tây Bắc cũng trở thành những điểm đến hấp dẫn nhất trong dịp Tết. Các homestay do người dân địa phương quản lý đạt công suất phòng gần như tuyệt đối, với mức giá trung bình tăng từ 15% đến 25% so với năm trước. Ở Lô Lô Chải (Tuyên Quang) mức sử dụng cơ sở lưu trú ước đạt 100%.

Xu thế khách du lịch mùa tết cho thấy họ đi du lịch không chỉ để ngắm cảnh, mà để tham gia vào đời sống thực. Họ ăn các món ăn truyền thống, tham gia các hoạt động sinh hoạt cộng đồng, và tìm hiểu các phong tục Tết của người bản địa.

Cao nguyên đá Hà Giang (nay là tỉnh Tuyên Quang) đại diện cho một dạng thức khác của du lịch văn hóa, nơi bản sắc không nằm ở kiến trúc cung đình mà ở đời sống cộng đồng. Theo số liệu của địa phương được đăng tải trên các báo trung ương và địa phương, trong dịp Tết, Hà Giang đón hàng trăm nghìn lượt khách, với các điểm như Đồng Văn, Mèo Vạc và Quản Bạ đạt lượng khách cao. Du khách đến không chỉ để chiêm ngưỡng cảnh quan địa chất, mà để tiếp cận một không gian văn hóa còn giữ được tính nguyên bản cao. Các phiên chợ vùng cao, kiến trúc nhà trình tường, trang phục truyền thống và phong tục sinh hoạt cộng đồng trở thành những yếu tố hấp dẫn. Các homestay do người dân địa phương quản lý đạt công suất cao, dù quy mô nhỏ và điều kiện không hiện đại bằng các cơ sở lưu trú đô thị. Giá trị hình thành từ tính chân thực của trải nghiệm.

Điểm chung của các địa phương này là khả năng duy trì tính liên tục của văn hóa trong đời sống hiện tại. Du lịch không tạo ra văn hóa, mà phát triển trên nền tảng của văn hóa đã tồn tại. Khi một không gian vẫn giữ được cấu trúc truyền thống, khi các nghi lễ vẫn được thực hành, khi lối sống bản địa vẫn hiện diện, du khách sẽ tìm đến như một hệ quả tự nhiên.

Những số liệu tăng trưởng du lịch trong dịp Tết 2026 cho thấy rõ xu hướng này. Các điểm đến có bản sắc văn hóa rõ nét đều ghi nhận mức tăng trưởng cao và khả năng chi tiêu lớn hơn từ du khách. Điều đó chứng minh rằng văn hóa bản địa không phải là yếu tố phụ trợ, mà là nguồn lực cốt lõi tạo nên sức hút và giá trị kinh tế. Trong một thế giới ngày càng đồng nhất, chính sự khác biệt văn hóa trở thành yếu tố cạnh tranh quan trọng nhất của mỗi điểm đến.

Một homestay mang kiến trúc truyền thống, với số lượng phòng hạn chế, có thể đạt doanh thu cao hơn nhiều so với các cơ sở lưu trú quy mô lớn nhưng thiếu bản sắc. Tính nguyên bản trở thành yếu tố quyết định giá trị.

Định vị Việt Nam trong bản đồ du lịch toàn cầu

Du lịch Việt Nam đang dần chuyển từ mô hình cạnh tranh dựa trên chi phí thấp sang mô hình cạnh tranh dựa trên giá trị văn hóa. Các điểm đến có bản sắc rõ ràng đang thu hút lượng lớn du khách quốc tế và có khả năng tạo ra giá trị kinh tế cao hơn.

Theo các chuyên gia du lịch, xu hướng toàn cầu hiện nay cho thấy du khách ngày càng tìm kiếm các trải nghiệm mang tính xác thực. Họ sẵn sàng chi trả nhiều hơn để có được những trải nghiệm mang tính nguyên bản.

Các điểm đến có bản sắc rõ ràng đang thu hút lượng lớn du khách quốc tế và có khả năng tạo ra giá trị kinh tế cao hơn.

Làng gốm Bát Tràng ghi nhận hơn 50.000 lượt khách tham quan và trải nghiệm, trong đó có tỷ lệ lớn là khách quốc tế. Nhiều du khách không chỉ tham quan mà tham gia trực tiếp vào quy trình sản xuất, từ nhào đất đến tạo hình và nung sản phẩm.

Mỗi sản phẩm gốm được làm thủ công tại làng nghề có giá trị cao hơn đáng kể so với các sản phẩm công nghiệp. Một chiếc bình gốm làm thủ công có thể được bán với giá từ vài trăm nghìn đến vài triệu đồng, trong khi các sản phẩm sản xuất hàng loạt chỉ có giá bằng một phần nhỏ. Giá trị không nằm ở vật liệu, mà nằm ở tính nguyên bản và câu chuyện văn hóa đi kèm.

Không thể phủ nhận, lợi thế lớn nhất của Việt Nam nằm ở chiều sâu văn hóa và sự đa dạng của các cộng đồng địa phương.

Những con số từ du lịch Tết 2026 cho thấy một mô hình phát triển có tính bền vững đang hình thành. Khi văn hóa trở thành nền tảng, kinh tế du lịch không chỉ tăng trưởng về quy mô, mà còn nâng cao về chất lượng.

Đây không chỉ là một xu hướng thị trường. Đây là một định hướng phát triển phù hợp với chiến lược chấn hưng văn hóa mà Đảng đã xác định. Khi văn hóa được đặt ở vị trí trung tâm, nó sẽ trở thành động lực cho sự phát triển lâu dài của đất nước, đồng thời góp phần định vị Việt Nam như một điểm đến có giá trị đặc biệt trong bản đồ du lịch toàn cầu.

Nghị quyết 80 và định hướng phát triển kinh tế dựa trên văn hóa

Sáng 25/2, tại Hà Nội, Ban Bí thư Trung ương Đảng tổ chức Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước và Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.

Phát biểu tại Hội nghị, Tổng Bí thư đã nhấn mạnh 5 nhiệm vụ trọng tâm, trong đó, có nhiệm vụ phát triển công nghiệp văn hóa để văn hóa vừa là nền tảng tinh thần, vừa là nguồn lực kinh tế, vừa là sức mạnh mềm của quốc gia. Một nền văn hóa mạnh không chỉ được đo bằng chiều sâu truyền thống, mà còn bởi năng lực sáng tạo và năng lực sản xuất những sản phẩm văn hóa chất lượng cao, có sức lan tỏa và có thị trường...

Khi văn hóa được bảo tồn và phát huy đúng hướng, sẽ trở thành nguồn lực trực tiếp cho phát triển kinh tế.

Sự sôi động của du lịch Tết 2026 là minh chứng cụ thể cho quan điểm này: khi văn hóa được bảo tồn và phát huy đúng hướng, sẽ trở thành nguồn lực trực tiếp cho phát triển kinh tế. Khi các sản phẩm du lịch được xây dựng trên nền tảng văn hóa bản địa, chúng không chỉ góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị truyền thống mà còn tạo ra doanh thu, phát triển kinh tế.