Thứ tư 25/02/2026 08:32
Home | Kinh tế - Xã Hội | Các loại ma túy nguy hiểm “núp bóng” thực phẩm và nước giải khát

Các loại ma túy nguy hiểm “núp bóng” thực phẩm và nước giải khát

Các loại ma túy này "núp" tinh vi dưới dạng các gói trà giảm cân, đông trùng hạ thảo, hoặc các gói bột nước trái cây có in các dòng chữ dễ gây nhầm lẫn như Crispy fruit, Crispy fruit grape, Mango.

Thời gian gần đây, Việt Nam đã ghi nhận việc xuất hiện ma túy “núp bóng” dưới hai dạng, thứ nhất là các loại hàng hóa (bánh, kẹo, thực phẩm chức năng, dược phẩm...) có chứa chất ma túy; thứ hai là ma túy được pha trộn, tẩm ướp vào thực phẩm, đồ uống, thảo mộc, thuốc lá điện tử...

Các loại ma túy này rất dễ được các đối tượng tội phạm lợi dụng để trà trộn, giao dịch trên thị trường. Những thực phẩm này hướng tới người tiêu thụ là các học sinh, sinh viên tại các trường học.

Nếu ai vô tình sử dụng các loại hàng hóa, thực phẩm bị pha trộn, tẩm ướp này rất dễ ngộ độc, gây ảo giác mạnh, loạn thần, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng.

Nhận diện các loại ma túy "núp bóng"

Theo Cơ quan Công an, loại ma túy “núp bóng” thực phẩm là các loại bánh, kẹo có chứa chất ma túy được sản xuất, đóng gói có phép của cơ quan chức năng ở một số nước trên thế giới.

Các loại này được cho phép sản xuất với hàm lượng quy định có ghi trên bao bì sản phẩm và có cảnh báo người dùng.

Người dùng sản phẩm sẽ dẫn đến ngộ độc như trường hợp ở thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh vào tháng 10/2021. Trường hợp này, đối tượng mua kẹo từ siêu thị ở Mỹ mang về cho người nhà sử dụng nhưng không nói cho người nhà biết có chứa chất ma túy. Người dùng sản phẩm này quá liều sẽ gây nguy hiểm đến tính mạng.

Một hình thức khác là ma túy được pha trộn, đóng gói dưới dạng thực phẩm, đồ uống, dưới thủ đoạn tinh vi của tội phạm nhằm che giấu cơ quan chức năng để vận chuyển, mua bán trót lọt.

Các loại ma túy này "núp" dưới dạng các gói trà giảm cân, đông trùng hạ thảo, hoặc các gói bột nước trái cây có in các dòng chữ dễ gây nhầm lẫn như Crispy fruit, Crispy fruit grape, Mango hoặc "nước dâu," "nước vui," càphê "White Coffe," "CHALI."

Ngoài ra, còn có nhiều dạng ma túy “núp bóng” khác như bánh cần, bánh lười “lazy cakes” chứa cần sa; tinh dầu thuốc lá điện tử; nước nho Ribena chứa ketamine, trà chanh, nước giải khát chứa chất ma túy ketamine, MDMA; ma túy “đông trùng...”

Thời gian qua, truyền thông đưa tin về hàng loạt vụ việc sử dụng ma túy "núp bóng" bị phát hiện, điển hình là vụ bán bánh cần sa trên mạng Internet xảy ra trên địa bàn thành phố Hà Nội đã được cơ quan chức năng kịp thời phát hiện, triệt xóa tháng 12/2019;

Vụ nhóm học sinh tại Hoành Bồ (Quảng Ninh) sử dụng kẹo có chứa chất ma túy (THC- cần sa), bị ngộ độc phải cấp cứu tháng 10/2021;

(Nguồn: Công an TP Đà Nẵng)

Vụ bán “nước xoài” có chứa chất ma túy tại Thành phố Hồ Chí Minh tháng 10/2020; vụ bán “nước nho” có chứa chất ma túy tại quận Hải Châu (thành phố Đà Nẵng) tháng 4/2022;

Vụ sử dụng chocolate có chứa chất ma túy ADB-BUTINACA (thuộc danh mục IIC của Nghị định 57/2022/NĐ-CP ngày 25/8/2022 của Chính phủ) tại Đông Anh, Hà Nội tháng 6/2022.

Cơ quan Công an cho biết các loại ma túy này được vận chuyển về Việt Nam theo dạng hàng hóa xách tay, đường bộ, đường thủy, đường hàng không, được rao bán tại các shop online, các tụ điểm vui chơi giải trí, quán bar, pub…

Đáng lưu tâm là những kẻ xấu đang nhằm vào các cơ sở giáo dục, các trường đại học, trung học… để lôi kéo, dụ dỗ học sinh, sinh viên sử dụng chất ma túy.

Khuyến cáo người dân nâng cao cảnh giác

Trước tình hình ma túy “núp bóng” thực phẩm, đồ uống, thảo mộc, thuốc lá điện tử… diễn biến phức tạp và có chiều hướng gia tăng, Bộ Công an đã chỉ đạo công an các đơn vị, địa phương tăng cường công tác tuyên truyền, chủ động nắm tình hình, phát hiện, đấu tranh với loại tội phạm này.

Cơ quan Công an cũng lưu ý, bên cạnh các phương thức, thủ đoạn truyền thống, tội phạm ma túy hiện triệt để sử dụng công nghệ thông tin, mạng Internet để trao đổi, mua bán và rút ngắn thời gian giao dịch với độ bảo mật cao, điển hình như lập các nhóm chát kín trên các nền tảng mạng xã hội của nước ngoài như Telegram, Viber…

Các đối tượng cũng thay đổi phương thức giao dịch, vận chuyển bằng cách sử dụng các đơn vị vận chuyển trung gian như Grab, Bee… để vận chuyển, mua bán ma túy nhằm đối phó sự phát hiện, điều tra, khám phá của cơ quan chức năng.

Những kẻ vận chuyển, tàng trữ, mua bán các loại ma túy "núp bóng" này khi bị bắt thường che giấu ý thức chủ quan, khai nhận không biết là ma túy nhằm chối tội.

Lực lượng Công an khuyến cáo khi người dân phát hiện các gói trà, nước trái cây, thực phẩm có đặc điểm như trên cần trình báo ngay với cơ quan công an; đồng thời, giáo dục con em nêu cao tinh thần cảnh giác, không sử dụng các loại thực phẩm, đồ uống lạ, không rõ nguồn gốc, xuất xứ để bảo vệ sức khỏe bản thân.

Đồng thời đề nghị người dân nêu cao tinh thần cảnh giác, thường xuyên cập nhật, theo dõi các thông tin tuyên truyền về tác hại của ma túy (đặc biệt là các loại ma túy mới); phương thức, thủ đoạn hoạt động của tội phạm về ma túy để nhận biết, phòng ngừa tránh các nguy cơ, rủi ro liên quan đến ma túy đối với bản thân, gia đình và xã hội./.


(Vietnam+) (https://www.vietnamplus.vn/cac-loai-ma-tuy-nguy-hiem-nup-bong-thuc-pham-va-nuoc-giai-khat/874753.vnp)

Tags:

Bài liên quan
Tin bài khác
Mức thưởng Tết Bính Ngọ bình quân tăng 13% so với cùng kỳ năm trước

Mức thưởng Tết Bính Ngọ bình quân tăng 13% so với cùng kỳ năm trước

Theo Bộ Nội vụ, qua theo dõi, nắm nhanh thông tin từ một số tỉnh, thành phố có thị trường lao động phát triển, Tết Bính Ngọ 2026 các địa phương đã chi trả tiền thưởng dịp Tết cho người lao động theo đúng kế hoạch đã đặt ra, trong đó mức thưởng bình quân là 8,69 triệu đồng/người, tăng 13% so với mức thưởng dịp Tết Nguyên đán năm 2025 (7,72 triệu đồng/người).
Xây mới cầu sông Lô theo trình tự công trình khẩn cấp

Xây mới cầu sông Lô theo trình tự công trình khẩn cấp

Văn phòng Chính phủ mới ban hành Thông báo nêu kết luận của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tại cuộc họp về phương án xử lý tình trạng hư hỏng nghiêm trọng của cầu sông Lô, đoạn qua xã Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ.
"Siết" xử lý lái xe có nồng độ cồn lưu thông tại Hà Nội sau Tết

"Siết" xử lý lái xe có nồng độ cồn lưu thông tại Hà Nội sau Tết

Trong khung giờ trưa ngày đầu tiên người dân trở lại làm việc sau Kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, toàn thành phố Hà Nội có 90 lái xe vi phạm nồng độ cồn bị xử lý.
Phát hiện quả bom nặng hơn 220kg nằm sát nhà dân ở Quảng Trị

Phát hiện quả bom nặng hơn 220kg nằm sát nhà dân ở Quảng Trị

Trong quá trình đào đất làm sân, người dân tại xã Kim Ngân, tỉnh Quảng Trị phát hiện một quả bom nằm cách móng nhà chỉ khoảng 40cm. Lực lượng chức năng đã kịp thời phối hợp xử lý, di chuyển bom an toàn đến nơi hủy nổ tập trung.
Từ 1/3, ô tô phải đạt chuẩn khí thải thế nào?

Từ 1/3, ô tô phải đạt chuẩn khí thải thế nào?

Từ 1/3/2026, cơ quan đăng kiểm sẽ thực hiện kiểm định theo các mức khí thải xe ô tô được quy định nghiêm ngặt và chặt chẽ.
Loạt tỉnh, thành công bố môn thi thứ 3 vào lớp 10

Loạt tỉnh, thành công bố môn thi thứ 3 vào lớp 10

Đến thời điểm hiện tại, đã có hơn 20 địa phương công bố môn thi thứ 3 vào lớp 10 năm học 2026-2027, trong đó phần lớn lựa chọn Tiếng Anh hoặc Ngoại ngữ.
Phát hiện 1 hài cốt liệt sĩ tại xã Cam Lộ (tỉnh Quảng Trị)

Phát hiện 1 hài cốt liệt sĩ tại xã Cam Lộ (tỉnh Quảng Trị)

Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ Sư đoàn 968, Quân khu 4 vừa phát hiện, cất bốc một hài cốt liệt sĩ tại vườn của gia đình ông Lê Văn Cảnh, thôn An Phước, xã Cam Lộ.
Trung tâm tài chính quốc tế tại TP Hồ Chí Minh: Thiết chế tài chính định hình xu hướng phát triển thị trường tài chính Việt Nam trong Kỷ nguyên mới

Trung tâm tài chính quốc tế tại TP Hồ Chí Minh: Thiết chế tài chính định hình xu hướng phát triển thị trường tài chính Việt Nam trong Kỷ nguyên mới

(PLVN) - Việt Nam ra mắt Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TP HCM và Đà Nẵng, kỳ vọng thành động lực phát triển mới, kết nối sâu rộng với thị trường tài chính toàn cầu trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế ngày càng khốc liệt.
Nhà lãnh đạo Kim Jong-un tái đắc cử Tổng Bí thư đảng Lao động Triều Tiên

Nhà lãnh đạo Kim Jong-un tái đắc cử Tổng Bí thư đảng Lao động Triều Tiên

Hãng thông tấn Trung ương Triều Tiên (KCNA) đưa tin nhà lãnh đạo Kim Jong-un đã tái đắc cử Tổng Bí thư đảng Lao động tại đại hội lần thứ IX của đảng này.
230 người tử vong vì tai nạn giao thông trong 9 ngày nghỉ Tết

230 người tử vong vì tai nạn giao thông trong 9 ngày nghỉ Tết

Trong 9 ngày nghỉ Tết Nguyên đán 2026, cả nước xảy ra 381 vụ tai nạn giao thông, làm 230 người tử vong, 274 người bị thương, 5 người mất tích.
Người lao động còn 3 kỳ nghỉ lễ dài ngày sau Tết Nguyên đán

Người lao động còn 3 kỳ nghỉ lễ dài ngày sau Tết Nguyên đán

Sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, người lao động sẽ bước vào kỳ nghỉ lễ Giỗ Tổ Hùng Vương, dịp 30/4 - 1/5 và Quốc khánh 2/9 năm 2026.
Ngày đầu đi làm sau Tết: Dân văn phòng đua nhau "khoe lộc" đầu năm

Ngày đầu đi làm sau Tết: Dân văn phòng đua nhau "khoe lộc" đầu năm

(PLVN) - Mùng 7 Tết, nhiều cơ quan, doanh nghiệp trên cả nước chính thức khai xuân, đánh dấu ngày đầu tiên trở lại làm việc sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán. Ngay từ sáng, mạng xã hội đã “nóng” lên bởi những dòng trạng thái khai xuân và hình ảnh lì xì đầu năm.
bao-anh-land
happer-vn
Tập huấn kỹ năng vận động bầu cử cho người ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu HĐND các cấp

Tập huấn kỹ năng vận động bầu cử cho người ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu HĐND các cấp

Ngày 24/2, tại Hà Nội, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam tổ chức Hội nghị tập huấn kỹ năng vận động bầu cử cho người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI, đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031. Ông Hoàng Công Thủy, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam chủ trì Hội nghị.
Báo chí phải chủ động, sáng tạo và đủ sức làm chủ trận địa thông tin

Báo chí phải chủ động, sáng tạo và đủ sức làm chủ trận địa thông tin

Sáng 24/2, tại Hà Nội, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương phối hợp Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Hội Nhà báo Việt Nam và Báo Nhân Dân tổ chức Hội nghị giao ban báo chí đầu Xuân Bính Ngọ 2026.
Tuyệt đối không được để tình trạng du xuân kéo dài

Tuyệt đối không được để tình trạng du xuân kéo dài

Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu cả hệ thống chính trị phải bắt tay ngay vào công việc; khẩn trương đưa mọi hoạt động trở lại với nhịp độ bình thường, không để chậm trễ công việc; tuyệt đối không được để tình trạng du xuân kéo dài, lơ là nhiệm vụ.
Cựu Chủ tịch Công ty Sen Tài Thu và đồng phạm bị truy tố vì lừa đảo hàng trăm tỷ đồng

Cựu Chủ tịch Công ty Sen Tài Thu và đồng phạm bị truy tố vì lừa đảo hàng trăm tỷ đồng

VKSND TP Hà Nội đã ban hành cáo trạng truy tố bị can Phạm Thị Hoà (cựu Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Tập đoàn Sen Tài Thu (Cty Sen Tài Thu) và 4 bị can khác về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản, Rửa tiền.
Triệt phá đường dây mua bán trái phép ma túy, thu giữ 22 bánh heroin

Triệt phá đường dây mua bán trái phép ma túy, thu giữ 22 bánh heroin

Công an Nghệ An mới triệt xóa đường dây mua bán trái phép chất ma túy, bắt giữ một đối tượng, thu giữ 22 bánh heroin từ Lào về Việt Nam tiêu thụ trong dịp Tết nguyên đán.
Đâm bạn gái trọng thương vì bị đề nghị chấm dứt tình cảm

Đâm bạn gái trọng thương vì bị đề nghị chấm dứt tình cảm

Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Đắk Lắk mới ra Lệnh giữ người trong trường hợp khẩn cấp, Lệnh bắt người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp và Quyết định tạm giữ hình sự đối với Phạm Bách Hùng (sinh năm 1974, ngụ phường An Biên, TP Hải Phòng) để điều tra về hành vi “Cố ý gây thương tích”.
Trải nghiệm nhiều trò chơi dân gian tại bảo tàng Dân tộc học Việt Nam

Trải nghiệm nhiều trò chơi dân gian tại bảo tàng Dân tộc học Việt Nam

Ngày 21/02, tức ngày 5 Tết, tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam các hoạt động trải nghiệm lễ hội đặc trưng như: Viết thư pháp, nặn tò he, in tranh Đông Hồ, tô vẽ tranh 12 con giáp, múa sạp, tung còn, ném pao và nhiều trò chơi dân gian của các dân tộc thu hút đông đảo du khách trong nước và quốc tế tới tham quan, trải nghiệm

Các cửa ngõ của Hà Nội thông thoáng trong ngày mùng 6 Tết

Các cửa ngõ của Hà Nội thông thoáng trong ngày mùng 6 Tết

Chiều ngày 22.2, tức ngày mùng 6 tết, người dân từ các tỉnh thành trở về Hà Nội sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán kéo dài. Trái ngược với cảnh ùn tắc mọi năm, các cửa ngõ của thủ đô khá thông thoáng.

Lễ hội Du lịch Chùa Hương 2026: Nâng tầm di sản trong không gian phát triển mới

Lễ hội Du lịch Chùa Hương 2026: Nâng tầm di sản trong không gian phát triển mới

Sáng ngày 22/2, UBND xã Hương Sơn, Thành phố Hà Nội đã long trọng tổ chức Lễ Khai hội Du lịch Chùa Hương năm 2026 với chủ đề “An toàn – Thân thiện – Chất lượng”. Trong không gian phát triển mới, Danh lam thắng cảnh Chùa Hương không chỉ mang giá trị của một vùng miền, mà còn là giá trị lịch sử và giá trị sống trong chuỗi phát triển văn hóa tín ngưỡng Phật giáo của người Việt. Trên chuyến đò về với Chùa Hương, du khách được thưởng ngoạn cảnh trí, quần thể núi non hang động, những mái chùa ẩn hiện giữa rừng sâu và còn là về với một biểu tượng tâm linh, một di sản đã thấm sâu vào tâm thức của biết bao thế hệ.

Xuân canh trời, Tết thắm tình quân dân

Xuân canh trời, Tết thắm tình quân dân

(PLM) - Vinh dự đóng quân trên quê hương Trời văn Đất Võ Bình Định, Đoàn Không quân Tây Sơn, (Trung đoàn Không quân 925) Sư đoàn 372, Quân chủng Phòng không – Không quân như được tiếp thêm mạch nguồn của vùng đất anh hùng, từ khí phách võ thuật, âm vang trống hội hào sảng tới chiều sâu văn hoá thấm đẫm nghĩa tình. Tất cả những giá trị ấy đã được chắt lọc, hoà quyện trong chương trình “Xuân canh trời – Tết thắm tình quân dân”, tạo nên bức tranh mùa xuân mang đậm bản sắc võ thuật, vừa rắn rỏi, vừa tươi mới, miêu tả nhịp sống bình yên của người dân và tinh thần sẵn sàng chiến đấu cao của Bộ đội Không quân.

Lan tỏa yêu thương từ những điều giản dị

Lan tỏa yêu thương từ những điều giản dị

(PLM) - Trần Thương – một nữ doanh nhân trong lĩnh vực y tế đã lựa chọn song hành giữa kinh doanh và thiện nguyện. Từ những trăn trở khi chứng kiến bệnh nhân ung thư còn nhiều thiếu thốn, chị sáng lập Bếp ăn của Shu, trao những suất cơm 0 đồng ấm áp, tiếp thêm nghị lực cho người bệnh. Song song đó, chị còn tích cực kêu gọi cộng đồng chung tay hỗ trợ đồng bào bị ảnh hưởng bởi thiên tai, lũ lụt và những hoàn cảnh khó khăn ở nhiều địa phương. Trong từng chuyến đi, từng phần quà được trao, chị Trần Thương luôn tin rằng: khi yêu thương được nhân lên bằng sự chung tay của cộng đồng, những điều tưởng chừng nhỏ bé ấy lại có thể tạo nên những giá trị rất lớn

Văn hóa tết truyền thống giữa thời “lướt - thả - chia sẻ”

Văn hóa tết truyền thống giữa thời “lướt - thả - chia sẻ”

PLM - Văn hóa Tết truyền thống sẽ biến chuyển ra sao trong thời đại số? Đó là chủ đề được bàn luận tại trường quay Báo Pháp luật Việt Nam hôm nay với sự tham gia của Thạc sĩ, giảng viên Nghiêm Xuân Mừng và bạn trẻ Trương Lê Đình Mạnh, đại diện cho hai thế hệ. Hai khách mời sẽ cùng chia sẻ những quan điểm thú vị về việc giữ gìn bản sắc xưa giữa nhịp sống công nghệ hiện đại.

Việt Nam trong chuỗi cung ứng chip bán dẫn và AI: Khi “giấc mơ” chạm vào hiện thực

Việt Nam trong chuỗi cung ứng chip bán dẫn và AI: Khi “giấc mơ” chạm vào hiện thực

PLM - Chip bán dẫn và trí tuệ nhân tạo (AI) không còn là câu chuyện công nghệ thuần túy, mà đã trở thành thước đo năng lực quốc gia trong kỷ nguyên số. Khi chuỗi cung ứng chip toàn cầu liên tục tái cấu trúc, Việt Nam đứng trước một câu hỏi lớn: chúng ta đang theo đuổi một “giấc mơ công nghệ”, hay đã thực sự bước vào cuộc chơi bằng những năng lực cụ thể?

Đón năm mới cùng cuốn sách “Nhâm nhi Tết Bính Ngọ”

Đón năm mới cùng cuốn sách “Nhâm nhi Tết Bính Ngọ”

“Nhâm nhi Tết Bính Ngọ” là một tuyển tập đặc sắc gồm truyện ngắn, thơ, tản văn, khảo cứu lịch sử, mỹ thuật, âm nhạc được sáng tác bởi nhiều tác giả cùng các họa sĩ đã dành trọn cảm hứng cho mùa xuân và linh vật ngựa của năm Bính Ngọ. Đây là một trong nhiều phẩm đặc biệt của Nhà Xuất bản Kim Đồng nhân dịp năm mới 2026.

Xuân trong doanh trại - Tết của người lính Trung đoàn 2, Sư đoàn 395 – Quân khu 3

Xuân trong doanh trại - Tết của người lính Trung đoàn 2, Sư đoàn 395 – Quân khu 3

Quan niệm của người Việt, tết để trở về nhà sum vầy cùng người thân sau một năm tất bật công việc, song những người chiến sĩ Sư đoàn 395 vẫn không xa rời vị trí thường trực nơi tuyến đầu. Vui xuân mới không quên nhiệm vụ - trên vai họ là trách nhiệm và nghĩa vụ thiêng liêng của người lính. Những ngày cuối năm, tại Trung đoàn 2, Sư đoàn 395, Quân khu 3 không khí đón Tết đã tràn ngập mọi nẻo đường quyết chiến, sắc đỏ của lá cờ Tổ quốc và hoa đào rực rỡ hòa quyện cùng màu xanh áo lính, tạo nên một bức tranh mùa xuân đầy sức sống. “Tết của bộ đội” là sự hòa quyện giữa tinh thần thép, sẵn sàng chiến đấu và trái tim nồng ấm tình đồng chí, đồng đội trong ngôi nhà chung.

Vị Xuân trong ẩm thực ngày tết của người Dao Tuyên Quang

Vị Xuân trong ẩm thực ngày tết của người Dao Tuyên Quang

(PLM) - Người Dao sinh sống tại thôn Phìn Hồ, xã Thông Nguyên, tỉnh Tuyên Quang, thời gian được đo đếm bằng mỗi vụ chè trong năm. Những cây chè shan tuyết cổ thụ hàng trăm năm tuổi vươn cao đón sương gió, hấp thụ linh khí của đất trời mang trong mình vẻ đẹp của dòng thời gian luân chuyển. Thế nhưng cứ mỗi khi xuân về lại luôn trổ những búp thanh tân. Vụ chè xuân phải tháng 3, tháng 4 mới cho thu hái nhưng các gia đình người Dao vẫn luôn để dành những cây chè ngon từ vụ trước để có thể sao uống trong dịp tết nguyên đán. Từ bao đời nay, những búp chè shan trong rừng cổ thụ đã theo bước chân người Dao trở về nhà để được tạo thành thứ thức uống thi vị và bổ dưỡng dưới bàn tay con người.