Rùa Hoàn Kiếm (loài giải Sin-hoe) từng có một vùng phân bố rộng lớn từ phía nam sông Trường Giang của Trung Quốc đến khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ của Việt Nam. Tuy nhiên, quá trình săn bắt và sự thay đổi môi trường sống đã biến loài rùa này bên bờ tuyệt chủng.
Tại Việt Nam, rùa Hoàn Kiếm từng có vùng phân bố rộng khắp Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, trong đó có Hồ Gươm, hồ Đồng Mô. Năm 2016, cá thể rùa Hoàn Kiếm cuối cùng ở Hồ Gươm qua đời, khiến Việt Nam thời điểm đó chỉ có một con rùa duy nhất được ghi nhận ở hồ Đồng Mô.
Ông Hoàng Văn Hà, Chương trình Bảo tồn rùa Châu Á (ATP) cho biết, năm 2003, ATP bắt đầu tìm kiếm các cá thể rùa Hoàn Kiếm ở hồ Đồng Mô, các cán bộ thực địa được cử đi quan sát liên tục, hàng ngày nhằm tìm manh mối của loài rùa đang bên bờ tuyệt chủng này. Phải mất 4 năm trời và hàng nghìn giờ quan sát, tháng 6/2007, các nhà bảo tồn mới chụp được bức ảnh đầu tiên về một cá thể rùa mai mềm khổng lồ trên hồ Đồng Mô, mở ra hy vọng tìm thấy rùa Hoàn Kiếm bên ngoài Hồ Gươm, cũng là cá thể rùa Hoàn Kiếm đầu tiên trong môi trường hoang dã được tìm thấy trên thế giới thời điểm đó.
Sự kiện vỡ đập Đồng Mô năm 2008 khiến rùa thoát ra bên ngoài, sau đó được cứu hộ thành công đã khẳng định chắc chắn sự tồn tại của loài rùa Hoàn Kiếm bên ngoài Hồ Gươm thời điểm đó.
PGS. Hà Đình Đức (nguyên giảng viên Khoa Sinh học – Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội) cho biết, con rùa vừa bị chết ở Đồng Mô thuộc giống loài cực kỳ quý hiếm hiện nay. Trên thế giới hiện chỉ còn ghi nhận 2 con, một ở hồ Xuân Khanh (Thị xã Sơn Tây), một ở vườn thú Tô Châu, Trung Quốc.
PGS. Hà Đình Đức chia sẻ, ông cùng các chuyên gia đã đi nhiều vùng ở Thọ Xuân (Thanh Hóa) và Ao Châu (Phú Thọ)... với hy vọng tìm được thêm rùa cùng giống loài rùa Hồ Gươm. Đi nhiều nơi, nhóm chỉ thấy bộ xương, chứ không thấy rùa sống. Thực ra, nếu được cơ quan chức năng quan tâm thì trước năm 1995 có thể nhân giống loài rùa mai mềm này. Vì thời điểm đó, người dân vẫn bắt được rùa, nhưng họ đem đi bán.
Trong những năm qua, các thành viên của Chương trình Bảo tồn rùa Châu Á (ATP) đã khảo sát 28 tỉnh thành miền Bắc với hy vọng tìm thêm nhiều rùa Hoàn Kiếm. ATP ghi nhận khoảng 30 khu vực sông, hồ ở 28 tỉnh, thành có khả năng tồn tại loài rùa Hoàn Kiếm. Riêng tại hồ Đồng Mô, các nhà bảo tồn rùa vẫn kỳ vọng còn một con rùa Hoàn Kiếm sinh sống tại đây vì từ lâu, người dân đánh bắt cá khẳng định có một con rùa nhỏ hơn con vừa chết, đang sống trong hồ.
Trong nỗ lực tìm kiếm loài rùa quý hiếm này, các nhà khoa học của Chương trình bảo tồn rùa Châu Á đã tìm kiếm thành công một con rùa Hoàn Kiếm ở hồ Xuân Khanh (Hà Nội) thông qua công nghệ gene môi trường. Rùa nặng khoảng 70-80kg, vô cùng hoang dã và bí ẩn, rất khó để bắt gặp và chụp ảnh.
Cùng với đó, các chuyên gia của Chương trình Bảo tồn rùa Châu Á cũng ghi nhận bằng quan sát một rùa Hoàn Kiếm khác ở hồ Đồng Mô, khác với con rùa ghi nhận được vào năm 2008. Tuy nhiên, chưa có phân tích gene để khẳng định nó là rùa Hoàn Kiếm. Nỗ lực bẫy bắt con rùa này ở hồ Đồng Mô cũng chưa có kết quả.
Tại Trung Quốc trước năm 2019 ghi nhận hai rùa chính thức gồm một đực, một cái, cùng sống tại vườn thú Tô Châu (Trung Quốc). Tuy nhiên, ngày 13/4/2019, sau khi thực hiện thụ tinh nhân tạo, rùa cái đã qua đời. Phía Trung Quốc chỉ còn ghi nhận một rùa Hoàn Kiếm chính thức. Trước đó, trong nỗ lực khôi phục loài rùa quý hiếm nhất thế giới, các nhà khoa học Trung Quốc đã ghép đôi sinh sản với hai rùa này. Tuy nhiên, 600 trứng được sinh ra mà không một con rùa nào ra đời. Nguyên nhân được xác định có thể do rùa đực quá già.
Các nhà khoa học cũng thực hiện thụ tinh nhân tạo ở cá thể rùa cái. Tuy nhiên, cả 5 năm thực hiện đều không thành công. Đến lần thứ 5, rùa cái qua đời sau 24 giờ thực hiện thụ tinh nhân tạo. Câu hỏi đặt ra là có thể nhân bản vô tính để bảo tồn loài rùa Hoàn Kiếm ở Việt Nam?
Nhân bản vô tính là phương pháp sinh sản đơn không thông qua thụ tinh (không phân biệt giới tính). Bằng phương pháp này, các cá thể có thể được tạo ra từ một tế bào lấy từ nguyên bản. Phương pháp này lần đầu được công bố trên thế giới với sự ra đời của chú cừu Dolly năm 1997.
Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản Hà Nội - Tạ Văn Sơn cho rằng ý tưởng này rất hay nhưng để làm được việc này là điều vô cùng khó. Việc khó khả thi nhất yêu cầu là có cá thể đực và cái thì hiện nay do loài rùa này cực kỳ quý hiếm đến mức khó khả thi. Hơn nữa việc nhân bản vô tính rất phức tạp, vẫn còn nhiều tranh cãi ngay cả trên thế giới, nên rất khó áp dụng.
"Con rùa mai mềm thuộc giống loài rùa Hoàn Kiếm còn cực kỳ ít, rất khó để nhân giống thành công. Ngay cả phương pháp nhân bản vô tính cũng khó khả thi. Tôi hy vọng các nhà khoa học tìm được thêm rùa mai mềm này ở ngoài tự nhiên để có thể ghép đôi. Đó là phương án khả thi nhất, nhưng cũng rất khó", PGS. Hà Đình Đức chia sẻ.
Chương trình bảo tồn rùa Châu Á sẽ tiếp tục tìm kiếm rùa Hoàn Kiếm ở miền Bắc Việt Nam, thậm chí có thể mở rộng tìm kiếm sang Lào, nơi các cuộc phỏng vấn với người dân địa phương cho thấy, loài rùa mai mềm lớn có thể xuất hiện ở một số sông hoặc hồ lớn. Ông Hoàng Văn Hà cho biết, hành trình tìm kiếm thêm các cá thể rùa Hoàn Kiếm cần thêm rất nhiều nguồn lực và nhân viên để đưa mọi người ra thực địa trong thời gian dài. Ngay cả khi việc tìm kiếm thành công, việc bảo vệ, tạo môi trường sống sẽ rất quan trọng. Các cá thể rùaùa nếu tìm được cần được sống trong được bảo vệ, nơi các loài động vật có thể được tập hợp lại để sinh sản.
Theo dõi chúng tôi trên:
Nhân dịp Diễn đàn pháp luật ASEAN 2026 khai mạc sáng nay (18/8) tại Hà Nội, Báo Pháp luật Việt Nam trân trọng giới thiệu Phim tài liệu: "31 năm Việt Nam gia nhập ASEAN: Trách nhiệm, tích cực, chủ động và sáng tạo trong hợp tác pháp luật và tư pháp"
(PLM) - Chiều 18/8, Bộ Tư pháp tổ chức hội nghị trực tuyến toàn quốc triển khai kế hoạch tổ chức Ngày Pháp luật Việt Nam (9/11) năm 2026; phát động cuộc thi trực tuyến tìm hiểu về Hiến pháp và pháp luật trong kỷ nguyên số và triển khai chương trình bình chọn, vinh danh và khen thưởng “Gương sáng pháp luật” năm 2026.
(PLM) - Hướng tới chào mừng 81 năm Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945 – 2/9/2026) và 81 năm Ngày Truyền thống ngành Tư pháp Việt Nam (28/8/1945 – 28/8/2026), ngày 16/8, tại Hà Nội, Báo Pháp luật Việt Nam đã tổ chức thành công Giải Pickleball lần thứ I năm 2026.
PLM - Trong 2 ngày 11&12/8, tại Trường bắn Quốc gia TB2, tỉnh Gia Lai, Quân chủng Phòng không – Không quân đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ diễn tập bắn, ném bom, đạn thật lớn nhất trong năm 2026 với các ban bay ngày và bay đêm cùng nhiều bài bay từ đơn giản tới phức tạp. Dự chỉ đạo có Thượng tướng Phạm Trường Sơn, Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội Nhân dân Việt Nam; Trung tướng Vũ Hồng Sơn, Ủy viên Trung ương Đảng, Tư lệnh Quân chủng Phòng không-Không quân và Trung tướng Trần Ngọc Quyến, Chính ủy Quân chủng Phòng không-Không quân chỉ huy, điều hành cuộc diễn tập.
PLM - Tối 15/8, Công an thành phố Hà Nội phối hợp với Nhà hát Ca Múa Nhạc Quốc gia Việt Nam và Nhà hát Kịch Hà Nội tổ chức Chương trình nghệ thuật chính luận “81 Mùa Bình yên,” hướng tới kỷ niệm 81 năm Ngày truyền thống Công an Nhân dân Việt Nam (19/8/1945-19/8/2026), 21 năm Ngày hội Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, 81 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945-2/9/2026).
Theo phản ánh của người dân và ghi nhận của phóng viên chiều ngày 12/8, đơn vị thi công dự án cải tạo hạ tầng vỉa hè, đường giao thông, vườn hoa khu đô thị Đền Lừ 1, Đền Lừ 2 thuộc phường Tương Mai tiếp tục đổ trạc thải có dấu hiệu trái phép cùng với đó nhiều hạng mục được triển khai xây dựng có dấu hiệu chưa đúng với thiết kế.
Bỏ ra số tiền hàng tỷ đồng, còn đi vay lãi thêm để mua đất và đầu tư xây dựng kinh doanh. Ông Hồ Văn Cư (trú tại xã Xuân Ái, tỉnh Lào Cai) chẳng những không được sở hữu đất, mà còn có nguy cơ mất luôn nhà xưởng. Bởi, khi ông Cư vay đủ tiền để rút giấy tờ đất từ ngân hàng về thì chỉ 1 ngày sau chủ đất và người cho ông Cư vay tiền đã thực hiện một hợp đồng chuyển nhượng khác với nhau mà ông Cư lại không hề hay biết, mỗi tháng còn đều đặn trả lãi. Nguyên nhân cũng bắt nguồn từ việc giấy tờ sau khi rút từ ngân hàng về đều được người cho ông Cư vay tiền giữ toàn bộ. Sau đó, việc cho vay tiền cũng được thực hiện thông qua bằng 02 bản hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất mà không phải giấy “vay tiền”… trong đó ông Cư cho biết, 01 giấy là số tiền vay, còn 01 giấy đã bao gồm cả tiền lãi. Đây cũng chính là mấu chốt dẫn tới tranh chấp phức tạp, kéo dài đến nay vẫn chưa được giải quyết dứt điểm.
(PLM) - Liên quan đến những phản ánh của các hộ dân về công tác giải phóng mặt bằng, tái định cư tại dự án Bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị khu di tích Lăng Miếu Triệu Tường (giai đoạn 2), phóng viên Báo Pháp luật Việt Nam đã có buổi làm việc với đại diện Thanh tra tỉnh Thanh Hóa nhằm làm rõ các nội dung mà người dân nhiều lần kiến nghị.
(PLM) - Từ Mộc Châu, tỉnh Sơn La, Công ty Cổ phần Trí tuệ Sinh Việt chính thức đưa Sinh Việt Edu chi nhánh Sơn La vào hoạt động, đánh dấu bước phát triển mới trong định hướng xây dựng hệ sinh thái giáo dục gắn với công nghệ, đào tạo và phát triển con người. Sự kiện được kỳ vọng mở thêm cơ hội tiếp cận các phương thức học tập hiện đại cho học sinh tại địa phương.
(PLM) - Ngày 11/8/2026, tại trường bắn TB2, tỉnh Gia Lai, Quân chủng Phòng không – Không quân đã bước vào ngày đầu tiên của đợt diễn tập bắn, ném bom đạn thật lớn nhất trong năm 2026 với các bài bay ban ngày.
