Bài 1. Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội mở lớp đào tạo chuyên ngành Xã hội học đầu tiên (1988-1991)
Nếu nhìn thật đầy đủ về hoạt động đào tạo Xã hội học ở Việt Nam thì qua nghiên cứu tư liệu cho thấy, từ năm 1945 Hồ Hữu Tường đã xuất bản cuốn "Nhập môn xã hội học" tại miền Nam, đây là những bước tiếp cận tài liệu đầu tiên về môn học này. Trước năm 1975, tại miền Nam, môn Xã hội học được giảng dạy khá sớm trong chương trình của các Trường Đại học Văn khoa, Đại học Luật Khoa; Đại học Cần Thơ; Đại học Vạn Hạnh, Đại học Đà Lạt.
Sau khi đất nước thống nhất, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội là cơ sở giáo dục đại học đầu tiên đào tạo ngành Xã hội học chính quy trình độ đại học.
Năm 1988, Khoa Triết học đề xuất với Phòng Đào tạo - Trường Đại học Tổng hợp mở lớp đào tạo Xã hội học ngắn hạn. Những người theo học lớp này hầu hết là cán bộ nghiên cứu từ Viện Xã hội học - Ủy ban Khoa học Xã hội (KHXH) Việt Nam, và giảng viên từ các trường đại học, cao đẳng, học viện trong và ngoài lực lượng vũ trang trên phạm vi cả nước.
Tôi còn nhớ, khi đó PGS. Bùi Thanh Quất (Phó Chủ nhiệm Khoa Triết học, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội) có làm công văn đề nghị Ban Giám hiệu nhà trường cử một số cán bộ giảng dạy của Khoa Triết học tham gia khóa đào tạo xã hội học đặc cách. Nguyên văn như hình ảnh sau:
![]() |
| Công văn đề nghị Ban Giám hiệu nhà trường cử một số cán bộ giảng dạy của Khoa Triết học tham gia khóa đào tạo xã hội học đặc cách. |
Công văn trên cho thấy công tác nhân sự của khoa Triết học, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, không chỉ là cử cán bộ đi đào tạo mà còn cho thấy Ban chủ nhiệm Khoa Triết học khi đó đã có kế hoạch mở ngành đào tạo Xã hội học “Để chuẩn bị lực lượng cán bộ cho việc đào tạo sinh viên theo danh mục ngành nghề mà Khoa Triết học đã báo cáo lên trường”, đồng thời cũng dự định cử cán bộ đi học về sẽ giảng dạy ở một số chuyên ngành xã hội học.
Cũng cần lưu ý và nhấn mạnh rằng, năm 1986 Việt Nam bắt đầu công cuộc Đổi mới, thì năm 1988 Trường Đại học Tổng Hợp Hà Nội đã có kế hoạch xây dựng ngành Xã hội học, và mở lớp đại học Xã hội học đặc cách (hình thức đào tạo như đào tạo văn bằng 2 hiện nay), điều này cho thấy sự nhạy bén về đào tạo nguồn nhân lực trong bối cảnh đất nước Đổi mới.
Sau khi mở lớp, có thêm một vài cán bộ của Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội cũng theo học lớp này, như: Lê Thái Thị Băng Tâm (chuyển về từ Đại học Sư phạm Hà Nội), Nguyễn Thị Hà (Khoa Kinh tế - chính trị), Nguyễn Thị Kim Hoa (Văn phòng Đoàn TNCS Hồ Chí Minh); Hoàng Hinh (Phòng Tổ chức cán bộ), Lê Phú (Phòng Tuyên huấn).
Lớp đại học Xã hội học đầu tiên này có 88 học viên, trong đó lớp A (73 học viên là cán bộ nghiên cứu, giảng viên) và lớp B (15 học viên là những người chưa có bằng đại học), người cao tuổi nhất sinh năm 1942, đi học đã 46 tuổi, người trẻ nhất vừa tốt nghiệp phổ thông; học viên có chức vụ cao nhất là Vụ trưởng.
Đây là lớp đại học chuyên ngành Xã hội học đầu tiên được đào tạo dưới mái trường đại học kể từ khi thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, tôi được Ban chủ nhiệm Khoa Triết học giao làm Lớp trưởng. Vào năm đó, việc học cũng “ăn đong”, cứ học xong buổi này chưa biết học tiếp buổi khác thế nào, vì còn phụ thuộc vào có mời được giảng viên hay không. Tôi với vai trò lớp trưởng, thường phải lóc cóc đạp xe đi mời giảng viên.
Ngày ấy điện thoại cố định còn chưa phổ biến, lại càng không có điện thoại di động, Internet, nên việc liên lạc khá khó khăn, vất vả. Địa điểm học cũng “lưu động”, thường học ở giảng đường tầng 4 tòa nhà chính của Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội (nay thuộc cơ sở của Trường Đại học Khoa học Tự nhiên), và tại Trung tâm giáo dục thường xuyên ở phố Thợ Nhuộm (địa điểm đối diện tòa nhà Hà Nội Tower hiện nay), do anh em học viên trong lớp có mối quan hệ cá nhân liên hệ thuê địa điểm với giá “hữu nghị” hoặc “mượn” được phòng học của cơ quan nào đó để lớp có nơi học.
Mặc dù khó khăn trăm bề như vậy, nhưng lớp Xã hội học đầu tiên may mắn được “thụ giáo” với đội ngũ các giảng viên là các giáo sư, chuyên gia đầu ngành của Việt Nam ngày đó.
Có thể kể ra các giáo sư tên tuổi như: GS. Đỗ Nguyên Phương (nguyên Bộ trưởng Bộ Y tế) khi đó là Trưởng Khoa CN XHKH; và GS. Đỗ Tư; GS. Quốc Trịnh Quốc Tuấn, Viện trưởng Viện CN XHKH - Trường Đảng cao cấp Nguyễn Ái Quốc; cùng các thầy ở Ủy ban KHXH Việt Nam như: GS.Bùi Đình Thanh dạy Lịch sử Xã hội học; thầy Hồ Hải Thụy dạy Xã hội học nhập môn; GS. Nguyễn Đình Cử (Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội) dạy Thống kê xã hội; Thầy Nguyễn Văn Chức (Trường Đại học Văn hóa) dạy Xã hội học Văn hóa...
Nhìn lại 35 năm qua, hai cán bộ được giới thiệu trong công văn nói trên, về cơ bản đã nghiên cứu và giảng dạy theo hướng được đề cập đến trong công văn của thầy Bùi Thanh Quất. TS. Mai Kim Thanh sau này dạy về Xã hội học văn hóa. Còn những nghiên cứu và dạy của tôi cũng gắn liền với cơ cấu xã hội, với nông thôn, đô thị và giảng dạy về xã hội học gia đình, xã hội học về giới.
Có thể nói, lớp Xã hội học đầu tiên đã cung cấp nguồn nhân lực quan trọng cho các trường ĐH, CĐ, học viện và viện nghiên cứu của cả nước. Đa số các học viên của lớp đều trưởng thành, đến nay lớp Xã hội học đầu tiên có 01 GS, 02 NGƯT, 06 PGS; 06 TS và nhiều thạc sĩ, có 2 trung tướng Cục trưởng, một vài đại tá trong lực lượng vũ trang, công an,... và nhiều người giữ các vị trí lãnh đạo, quản lý các cấp.
![]() |
Cũng cần nói thêm, sau khi đào tạo lớp Xã hội học đầu tiên và cấp bằng, thì giai đoạn 1990-1994 Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội đã phối hợp với Bộ LĐ,TB&XH mở lớp đại học Kinh tế-Xã hội học, tổ chức dạy tại trường Cao đẳng LĐXH (nay là Trường Đại học LĐ-XH thuộc Bộ Nội vụ), tôi được Ban chủ nhiệm Khoa Triết học phân công làm giáo viên chủ nhiệm lớp cùng anh Vũ Huy Hoàng của Trường CĐ LĐXH. Đồng thời tôi cũng dạy môn Xã hội học nhập môn cho lớp, đến năm 1994 tôi đi Hoa Kỳ du học thì lớp tốt nghiệp.
Từ lớp Xã hội học đặc cách đến khi thành lập khoa, sau 35 năm xây dựng và phát triển, đến nay Khoa XHH&CTXH -Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội đã đào tạo được 5.937 SV cử nhân 2 ngành XHH & CTXH (chính quy và vừa làm vừa học); 800 học viên cao học và 200 nghiên cứu sinh.
![]() |
| GS.TS.NGƯT. Hoàng Bá Thịnh - Tác giả bài viết và cũng là 1 trong 2 cán bộ được giới thiệu trong công văn của thầy Bùi Thanh Quất. |
Trên phạm vi cả nước đã có 13 Trường Đại học, Học viện có chương trình đào tạo cử nhân xã hội học, trong đó có 02 Trường Đại học đào tạo cả ba bậc cử nhân, thạc sĩ, tiến sĩ. Đáng chú ý rằng, trong số 13 trường đại học đào tạo ngành XHH thì có 8/13 trường ở miền Trung và miền Nam. Dường như đất phương Nam có nhu cầu nguồn nhân lực Xã hội học hơn các tỉnh phía Bắc? Hay các trường đó có chính sách tuyển sinh tốt hơn? Câu hỏi đó sẽ được giải đáp vào một dịp thích hợp.
Hà Nội, ngày 5/11/2026
(Còn nữa)
(PLM) - Đã gần 40 năm qua, có một người thầy vẫn bền bỉ đứng trên bục giảng, kiên nhẫn dùng đôi tay, ánh mắt và cả trái tim để mở ra cánh cửa tri thức cho những học trò đặc biệt.
(PLM) - Những bước chân tự tin đến lớp, một lời chào lễ phép, ánh mắt tập trung nghe cô giảng bài hay đơn giản là việc tự mình cầm bút viết nên một con chữ… Với nhiều học sinh, đó là những điều bình thường. Nhưng tại Trường Tiểu học Bình Minh, số 80 Thợ Nhuộm, phường Hoàn Kiếm, Hà Nội, để có được những khoảnh khắc ấy, cô và trò đã phải trải qua một hành trình không ít gian nan.
PLM - Sáng ngày 19/11, Trường Đại học Công đoàn tổ chức Hội thảo quốc tế ICFBA-2026 với chủ đề “Quản trị thông minh và đổi mới sáng tạo trong kỷ nguyên số vì sự phát triển bền vững”. Hội thảo được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến.
(PLM) - Để chuẩn bị cho một trong những điểm nhấn ấn tượng nhất tại Triển lãm Quốc phòng Quốc tế Việt Nam 2026, những ngày này, cán bộ công nhân viên tại Công ty Cổ phần May X19 ( Quân chủng PK-KQ) đang dành trọn tâm huyết để hoàn thiện những lá cờ Tổ quốc, sẵn sàng cùng biên đội trực thăng sải cánh kiêu hãnh trên bầu trời Thủ đô.
(PLM) - Nhân kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982 – 20/11/2026), chiều 18/11, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng đã đến thăm, chúc mừng tập thể lãnh đạo, cán bộ, giảng viên Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. Đón tiếp đoàn có đồng chí Lê Hải Bình, Phó Giám đốc Thường trực Học viện.
(PLM) - Trường Đại học Ngân hàng TP HCM vừa tổ chức Hội thảo khoa học cấp trường với chủ đề “Kinh tế số và sự điều chỉnh của pháp luật”. Đây là hoạt động nằm trong chuỗi sự kiện kỷ niệm 50 năm thành lập trường và hướng tới Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11. Tham dự hội thảo, về phía Trường Đại học Ngân hàng TP HCM có GS.TS Nguyễn Đức Trung, Hiệu trưởng nhà trường; TS Võ Song Toàn, Quyền Trưởng khoa Luật Kinh tế, cùng các giảng viên, nhà khoa học. Hội thảo còn có sự tham dự của đại diện Tòa án nhân dân Khu vực 7, văn phòng công chứng và luật sư.
(PLM) - Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng yêu cầu “tổng rà soát” pháp luật phải chỉ ra điểm nghẽn lớn, đề xuất lộ trình xử lý cụ thể, đồng thời triển khai chiến dịch truyền thông quy mô đến tháng 1/2027.
PLM - Sáng ngày 18/11, hòa chung không khí tri ân của cả nước hướng về Ngày Nhà giáo Việt Nam, Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội (HHT) long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982 – 20/11/2026), Chào mừng năm học mới 2026 – 2027 và chính thức khánh thành Trung tâm STEM – AI – Robot.
(PLM) - Ngày 15/11, tại Trường Tiểu học An Thạnh, Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật TP.HCM phối hợp UBND phường Thuận An tổ chức chương trình hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam (9/11) năm 2026, với chủ đề “Ngày Pháp luật với công nhân lao động”. Chương trình nhằm nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật trong cộng đồng, đồng thời chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho người lao động có hoàn cảnh khó khăn.
(PLM) - Nhân kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982 – 20/11/2026), ngày 16/11, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng đã tới thăm, chúc mừng Bộ Giáo dục và Đào tạo.